Кіріспе

Сан-Франциско, Калифорния штатының Рим-католик архиепископиясының бас шіркеуі.

Сент-Марияның Көтерілуі соборы, жергілікті жерде Сент-Мария соборы деп белгілі, Сан-Франциско, Калифорниядағы Рим-католик архиепископиясының бас шіркеуі болып табылады. Бұл Калифорния штатының Марин, Сан-Франциско және Сан-Матео округтеріндегі католик діндарларының аналық шіркеуі және Сан-Франциско шіркеулік провинциясының метрополиттік соборы. Собор Сан-Францискодағы Кафедральді төбе ауданында орналасқан. Қазіргі собор бұрынғы сол аттас соборды (1891–1962) алмастырды. Алғашқы Сент-Марияның Таза ұғымы соборы 1853–1854 жылдары салынды және бүгінгі күнге дейін сақталған. Қазір ол Ескі Сент-Мария соборы деп аталады.

Екінші собор

1883 жылы архиепископ Патрик У. Риордан Батыс Аймақтағы Ван Несс даңғылы мен О'Фаррелл көшесінің солтүстік-батыс бұрышын сатып алды. Риордан 1885 жылдың желтоқсан айында құрылыс жұмыстарын бастады. 1887 жылдың 1 мамырында архиепископ негізгі тасты салды. Архиепископ Риордан 1891 жылдың 11 қаңтарында ғимаратты Марияның Көтерілуіне арнады. Екінші кафедралық шіркеу Сан-Франциско архиепископиясына жетпіс бір жыл бойы қызмет етті. Риордан, Эдвард Дж. Ханна және Джон Дж. Митти архиепископтарының қызмет мерзімінде. Папаның мемлекеттік хатшысы Эухенио кардинал Пачелли (кейіннен Пий XII папасы) 1936 жылдың қазан айында бас алтарьда мисса өткізді. 1962 жылдың 3 сәуірінде Джозеф Т. МакГакен Ван Несс даңғылындағы кафедралық шіркеуде Сан-Францисконың бесінші архиепископы болып орнатылды. Бес айдан кейін, 1962 жылдың 7 қыркүйегінде түнінде бұл ескерткіш өртке түсті және қирады.

Жаңа собор: 1971 жыл

Қазіргі собор Римде ІІ Ватикан кеңесі шақырылып жатқан кезде салынды. Монсеньор Томас Дж. Боу 1962 жылдан 1980 жылға дейін жаңа собордың алғашқы ректоры болды. Іргетасы 1967 жылдың 13 желтоқсанында қаланды және собор үш жылдан кейін аяқталды. 1971 жылдың 5 мамырында собор киеленді, ал 1996 жылдың 5 қазанында Аспанға көтерілген Құдіретті Мария атымен қасиетті Марияға арналды. 1987 жылы соборда Иоанн Павел II Папасы алғашқы Папалық миссасын өткізді. Собордың іргесінде орналасқан, тек қыздарға арналған жекеменшік Кафедралық орта мектептің басқарушысы болды. CHS 1987 жылы жақын жердегі, тек ұлдарға арналған жекеменшік Sacred Heart орта мектебімен бірікті. Қасиетті Мария соборы әлі де нәтижесінде пайда болған Sacred Heart соборы дайындық мектебімен тығыз байланыста, ол соборды миссалар және басқа да ерекше шаралар үшін, мысалы, бітірушілердің салтанатты жиыны үшін өзінің басты шіркеуі ретінде пайдаланады. Сан-Матеодағы Джуниперо Серра орта мектебі де бітіру рәсімін өткізу үшін соборды пайдаланады.

Дизайн

1971 жылы соборды жергілікті сәулетшілер Джон Майкл Ли, Пол А. Райан және Ангус Максуини, халықаралық деңгейде танымал сәулетшілер Пьер Луиджи Нерви және Пьетро Беллускипен, сондай-ақ бұрын МТИ сәулет мектебінің деканы болған олармен бірлесіп жобалады. Ғимараттың жоғарғы бөлігін құрайтын жиналмалы бетон конструкциясын Terracon және Калифорния штаты, Hayward қаласының DiRegolo отбасы салды. 78 метрлік (255 фут) шаршы алақаны бар собордың биіктігі 58 метрге (190 фут) жетеді және 17 метрлік (55 фут) алтын крестпен әшекейленген. Оның еңкейген шатыры сегіз гиперболалық параболоид сегментінен тұрады, олар сондай етіп жасалған, шатырдың төменгі көлденең қимасы шаршы, ал жоғарғы қимасы крест пішіндес. Жобалау процесі даулы болды. Алдын ала жобаны бір сыншы "түйе мен есектің ұрысуына" теңеді. Беллуски мен Нерви командаға қосылғаннан кейін жағдай жақсарды, бірақ сәулетшілер бірнеше жыл бұрын салынған Токиодағы Әулие Мария соборының дизайнын ұрлаған деп айыпталды. Сан-Франциско католиктері бұл заманауи дизайсты ұнатпады, себебі олар бұрын дәстүрлі шіркеулерде ғибадат ететін. Шіркеу көбінесе "Майтагтың анасы" деп аталады, өйткені шатыры (конкистадордың шлеміне ұқсас) кір жуатын машинаның араластырғышына еске салады. 2007 жылы ғимарат Америка Сәулетшілер институтының жергілікті бөлімі Сан-Францисконың ең үздік 25 ғимаратының тізіміне енді. 2017 жылы Architecture Digest оны АҚШ-тағы ең әдемі 10 шіркеудің бірі деп таныды.