Кіріспе

Ливерпульдегі католик шіркеуі, Англия. Осы қаладағы Англикан соборы.

Ливерпуль Метрополитендік соборы, ресми түрде Мәсіх Патшасының Метрополитендік соборы деп аталады және жергілікті жұртшылық арасында "Пэддидің Вигвамы" деп аталады. Бұл Ливерпуль архиепискобының резиденциясы және Ливерпуль Рим-католик архиепископиясының бас шіркеуі. II* санаттағы Метрополитендік собор Ливерпульдегі көптеген тарихи ескерткіштердің бірі болып табылады. Собордың архитекторы Фредерик Гибберд әлемдік конкурста жеңіске жеткен. Құрылысы 1962 жылы басталып, 1967 жылы аяқталды. Алғашқы собор жобалары 1933 және 1953 жылдары ұсынылған, бірақ ешқайсысы аяқталған жоқ.

Пуджиннің дизайны

Ұлы Ирландия ашаршылығы кезінде (1845–1852) Ливерпульдің католик халқы күрт өсті. Аштықтан қашу үшін жарты миллионға жуық ирландтық, олардың көп бөлігі католик болған, Англияға келді; олардың көпшілігі Солтүстік Америкаға Ливерпульден сапар шекті, ал қалғандары қалада қалды. Католик халқының көбеюіне байланысты Ливерпульдің көмекші епискобы Александр Госс (1814–1872) собордың қажеттігін сезді. Ол таңдаған жер – Эвертонның Сент-Доминго көшесіндегі Сент-Эдвард колледжінің жері. 1853 жылы Госс, епископ ретінде, жаңа соборды салу жұмысын Эдвард Уэлби Пугинге (1833–1875) тапсырды. 1856 жылға қарай жаңа собордың әйелдер капелласы аяқталды. Католик балаларының біліміне қаржы жұмсалғандықтан, құрылыс жұмысы тоқтатылды және бұл капелла – қазір біздің Әзірет Анамыз Таза деп аталатын – 1980 жылдарға дейін жергілікті католик халқына шіркеу ретінде қызмет етті, содан кейін бұзылып кетті.

Скотттың кішірейтілген дизайны

Лютенстің амбициялық жобасы сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1953 жылы сэр Джайлс Гилберт Скотттың (Англикан соборының сәулетшісі) інісі Адриан Гилберт Скоттқа кішігірім собор дизайны бойынша 4 миллион фунт стерлингтік бюджетпен жұмыс істеу тапсырылды. Ол Лютенстің құрылысының қысқартылған нұсқасын ұсынды, үлкен күмбезді сақтап қалды. Скотттың жоспарлары сынға ұшырады және құрылыс жүзеге аспады. Стивен Бейли бұл дизайнды «Бразилиядағы Оскар Нимейердің түпнұсқасының жұқа әрі нәзік нұсқасы» деп сипаттады, бірақ Николаус Певснер ұқсастықтың тек сыртқы екенін атап өтті.

Тұжырымдама

Собордың дизайны бойынша конкурс 1959 жылы өтті. Бірінші талап – 3000 адамдық (кейін 2000 адамға дейін азайтылды) қауымға орындықтар, барлық жандар алтарьға тікелей көруге мүмкіндік алып, соның арқасында діни қызметке жақын қатыса алатын болуы керек еді; екінші талап – қолданыстағы Лютенс криптісі жаңа құрылысқа енгізілуі тиіс еді. Гибберд осы талаптарды ортасында алтарьы бар дөңгелек ғимаратты жобалап, крипт төбесін собордың бір жағында орналасқан биік платформаға айналдыру арқылы іске асырды. Құрылыс келісімшарты Тейлор Вудроу компаниясына тапсырылды.

Сыртқы

Собор бетоннан салынған, сырты портланд тасымен қапталған және шатыры алюминиймен жабылған. Оның жоспары дөңгелек пішіндес, диаметрі 59 метр, ал периметрі бойынша 13 шағын шіркеу орналасқан. Кіреберіс Хоуп-стриттен жоғары қарай созылатын кең баспалдақтардың үстінде орналасқан. Кіреберіс үстінде үлкен үшбұрышты құрылым бар. Бұл құрылым қоңырау мұнарасы қызметін атқарады, төрт қоңырау мұнараның жоғарғы бөлігіндегі тіктөртбұрышты тесіктерге орнатылған. Олардың астында Уильям Митчелл салған геометриялық рельефтік мүсін бар, онда үш крест бейнеленген. Кіреберіс есіктерінің екі жағында Митчеллдің шыны талшығынан жасаған тағы бір рельефі бар, ол Евангелистердің символдарымен бейнеленген. Соборға апаратын баспалдақтар 2003 жылы ғана аяқталды, ол кезде баспалдақ жолын кесіп тұрған ғимарат сатып алынып, бұзылды. Собордың кішкентай нұсқасы, сонымен қатар сэр Фредерик Гиббердтің жобасы бойынша, 1965 жылы бұрынғы De La Salle білім беру колледжінің, Миддлтон, Ланкаширдегі католик мұғалімдерді даярлау колледжі үшін шағын шіркеу ретінде салынған. Қазіргі уақытта бұл жерде Рочдейл ауданының қосымша білім беру колледжі – Хопвуд Холл колледжі орналасқан, және шіркеуді әлі де көруге болады.

Интерьер

Ішкі кеңістіктің орталық нүктесі – бас кіреберіске қарап тұрған құрбандық үстелі. Ол Солтүстік Македонияның Скопье қаласынан әкелінген ақ мәрмәрдан жасалған, ұзындығы 3 метр (10 фут). Еден де Дэвид Аткинс жобалаған сұр және ақ мәрмәрмен жабылған. Ішкі кеңістікке шеңбер бойынша орналасқан орындықтарды Франк Найт жасаған. Үстінде Джон Пайпер мен Патрик Рейнтиенс үш түс – сары, көк және қызыл түсте жасаған, үш бірлікті бейнелейтін үлкен мөлшердегі витражды мұнара орналасқан. Витраждар қалың, шыны бөліктері эпоксидтік шайырмен бетонды каркасқа біріктірілген. Периметр бойында бірнеше шағын шіркеулер орналасқан. Кейбір шіркеулер ашық, ал кейбіреулері дерлік толық жабық қабырғалармен бөлінген, ал тағы біреулері балкон астындағы төменгі кеңістіктен тұрады. Кіреберіске қарсы жағында Қасиетті Тағаланың шіркеуі орналасқан, оның үстінде орган тұр. Басқа шіркеулердің ішінде Lady Chapel (Ана шіркеуі) және Saint Joseph Chapel (Сент-Джозеф шіркеуі) бар. Кіреберістің оң жағында баптистерий орналасқан. Алтандағы шамдар Р.Я. Гудденнің, ал қоладан жасалған айқыш – Элизабет Фринктың туындысы. Алтаның үстінде Гибберд жобалаған алюминийден жасалған, тәж сияқты құрылымнан тұратын балдахин орналасқан, оның ішінде динамиктер мен шамдар орналасқан. Ішкі кеңістіктің айналасында Шон Райс жобалаған металлдан жасалған Крест жолы орналасқан. Райс екі құстың бейнесі салынған трибунаны да жасаған. Келісім шіркеуінде (бұрынғы Кресттің Қасиетті Пауыл шіркеуінде) витраждарды Маргарет Траерн жасаған. Стивен Фостер Сент-Джозеф шіркеуінің панельдерін жобалап, ойып, бояған. Lady Chapel-де Роберт Брамбидің "Балалы Ана" мүсіні мен Маргарет Траерннің витражы бар. Қасиетті Тағаланың шіркеуінде Сери Ричардстың рередосы мен витражы, сондай-ақ Артур Дулидің қайта тірілген Мәсіхтің кішкентай мүсіні орналасқан. Бірлік шіркеуінде (бұрынғы Сент-Томас Аквинский шіркеуінде) Вирджинио Чиминагидің қоладан жасалған су шағыны және венгр суретшісі Георг Майер Мартонның Пятидесятница мозаикасы бар, ол 1989 жылы қиратылған кезде Нетертон қаласындағы Киелі Рух шіркеуінен көшірілген. Баптистерийдің қақпаларын Дэвид Аткинс жобалаған.

Архитектуралық мәселелер

Собор жылдам және үнемді салынған, бұл ғимарат құрылысының нашарлауына, соның ішінде судың ағуына себеп болды. 1990 жылдары жөндеу жұмыстары жүргізілді. Ғимараттың сыртын мозаикалық плиткалармен қаптаған, бірақ оларды жөндеу мүмкін болмады, сондықтан олар шынымен күшейтілген пластикпен ауыстырылды, бұл ғимаратқа көлемді көрініс берді. Фонардың алюминий бөліктері тот баспайтын болатқа, ал платформаның тақтатас төсемесі бетон плиткаларға алмастырылды. Әр жыл сайын крипта Ливерпуль сыра фестиваліне қонақжайлық етеді, ол Ұлыбританияның түкпіл-түкпілінен ғана емес, сондай-ақ Еуропа, АҚШ және Австралия сияқты елдерден де келушілерді тартады. Крипта Ливерпуль университеті студенттері үшін емтихан кезеңдерінде емтихандарды да қабылдайды.

Қайта жаңарту

2009 жылы 3 миллион фунт стерлинг сомасына криптаның толықтай жаңартылуы аяқталды және сол жылдың 1 мамырында Глостер герцогы оны ресми түрде қайта ашты. Жаңарту жұмыстарына жаңа шығыс және батыс кіреберістері, мұрағаттық бөлмелер, электр желісінің толық ауыстырылуы және жаңа жарықтандыру, қосымша тамақтандыру орындары, жаңа ғибадатхана, жаңа дәретханалар және көрмелердің жаңадан безендірілуі кірді.

Ағза

Дж. У. Уокер және ұлдары салған орган 1967 жылы собордың ашылуына екі күн бұрын аяқталды. Жаңа собордың ажырамас бөлігі ретінде салынған, сәулетші Фредерик Гибберд орган корпусын өзінің міндетінің бір бөлігі деп қарастырып, органның ерекше алдыңғы жағын жобалады. Өрнекті ағаш өңдеуді пайдаланып, Гибберд Ковентри соборындағы және Корольдік фестиваль залындағы құбырлардың жаңашыл қолданылысынан шабыттанды. Осылайша ол, органды қоршаған бетон тіреулермен керемет контраст жасау үшін жылтыр мырыш құбырларын және en chamade түріндегі мыс кернейлерін орналастырды.