Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы католик соборы – собордың бұрынғысы және қазіргі Манхэттеннің оңтүстік бөлігіндегі шіркеу.

Сент-Патрик соборы – Нью-Йорк қаласының Манхэттен орталық ауданында орналасқан католик соборы. Бұл Нью-Йорк архиепископының резиденциясы және приход шіркеуі. Собор Бесінші авеню, Мэдисон авеню, 50-ші және 51-ші көшелермен шектелген қалалық кварталды алып жатыр, алдынан Рокфеллер орталығы көрінеді. Джеймс Ренвик-кене жобалаған бұл Солтүстік Америкадағы ең ірі готикалық жаңғыру стиліндегі католик соборы. Собор 1858 жылы Нью-Йорк архиепископтығының өсуіне байланысты және бұрынғы Сент-Патрик соборының орнына салынды. Америка Азамат соғысы кезінде, 1860-шы жылдардың басында құрылыс тоқтатылды; собор 1878 жылы аяқталып, 1879 жылғы 25 мамырда киеленді. 1880-жылдардың басында архиепископтың үйі мен пасторлық үйі қосылды, екеуі де Джеймс Ренвик-кене жобалаған, ал мұнаралар 1888 жылы орнатылды. Чарльз Т. Мэтьюс жобалаған әйелдер капелласы 1901 жылдан 1906 жылға дейін салынды. Собордың барлық қарыздары өтелгеннен кейін 1910 жылғы 5 қазанда киеленді. Соборды бірнеше рет, соның ішінде 1940-шы, 1970-ші және 2010-шы жылдары кеңінен қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Сент-Патрик соборы мәрмәрмен қапталған және ондаған әйнек суреттері бар. Оның ұзындығы 101 метр, ал трансепттердегі ең үлкен ені 53 метр. Собордың Бесінші авенюдегі басты кіреберісіндегі қола есіктер 100 метрлік мұнаралармен шектелген. Солтүстік мұнарада он тоғыз қоңырау орналасқан, ал ішкі жағында екі орган құбыры бар. Ішінде кеме, бірнеше капеллалармен шектелген, екі трансепт, ғибадатхана және апсида, сондай-ақ крипт бар. Апсиданың шығысында Мэдисон авенюіне қарап тұрған пасторлық үй, әйелдер капелласы және архиепископтың резиденциясы орналасқан. Собор Нью-Йорк қаласының тарихи ескерткіші болып табылады және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.

Тарих

Нью-Йорк епархиясы 1808 жылы Папа Пий VII құрды. Сент-Патрик шіркеуі көп ұзамай Нью-Йорк қаласының шағын, бірақ өсіп келе жатқан католик халқына қызмет ету үшін салынды, олар енді Сент-Петр шіркеуіне сыймады. Сол кезде епархияда 15 000 католик болды. Иезуиттер қауымы сол жерде колледж салды, ол сол кезде Нью-Йорк қаласының солтүстігінде орналасқан. Онда «жақсы ескі үй» және киелі Игнатий шіркеуі болды. 1813 жылы иезуиттер бұл жерді Нью-Йорк епархиясына сатты. Мектеп 1814 жылы жабылды және епархия мүлікті француз билігінен қуғын-сүргіннен қашып келген траппистер қауымының аббаты Дом Августин Лестранжға берді. Олар шағын монастырлық қауымнан басқа, жетім балаларға да қараумен айналысты. Наполеонның құлауымен траппистер 1815 жылы Францияға оралды, бірақ көршілес жетімдер үйін епархия он тоғызыншы ғасырдың соңына дейін сақтап келді. 1828 жылы Сент-Патрик, Сент-Петр және Сент-Мэри шіркеулерінің қамқоршылары 50-ші және 51-ші көшелер арасындағы Бесінші даңғылда жерлеу орнын құру мүмкіндігін талқылау үшін кездесті. Қамқоршылар 1829 жылы мүлікті сатып алды, бірақ оны зират ретінде пайдаланбады. 1840 жылы епископ Джон Дюбуа шіркеуді саңырау және мылқаулар панаханасында және жалпы аймақта жұмыс істейтін католиктер үшін қайта ашты. Қасиетті Иоанн Евангелист шіркеуі үшін қарапайым шіркеу салынды және 1841 жылы епархияның әкімшісі Rev. Джон Хьюз арқылы киеленді. Приходтың қарызын өтеу үшін киелену рәсіміне билеттер сатылды, бірақ ипотека жабылып, 1844 жылы шіркеу аукционға сатылды. Rev. Майкл А. Курран қираған приход үшін қаражат жинау үшін тағайындалды және уақытша шіркеу ретінде ескі колледж залын пайдаланды. Курран Ирландиядағы Ұлы ашаршылық кезінде шіркеуді қайта сатып алу үшін қаражат жинауды жалғастырды, ақырында табысқа жетіп, құжатты өз атына алды. Нәтижесінде Нью-Йорк штатында бірнеше қосымша епархиялар құрылды. Сол кезде Нью-Йорк штатындағы католиктердің көпшілігі ирландтар еді. Епископ Джон Джозеф Хьюз көп ұзамай архиепископ дәрежесіне көтерілді. Сол кезде Бесінші даңғыл салыстырмалы түрде ауылдық жер еді. Бұл жер батысқа қарай Колумбия университетінің бақтарына қараған, бірақ айналасындағы аймақ басқаша тас-талқандармен және ашылмаған көшелермен сипатталды. 1853 жылы Хьюз «Renwick & Rodrigue» фирмасын 50-ші және 51-ші көшелер арасындағы Бесінші даңғылдағы соборды жобалау үшін жалдағанын жариялады. Басқа серіктес Джеймс Ренвик кіші жаңа Сент-Патрик соборын жобалауға жауапты болды. Ренвик пен Родриг бастапқыда собордан үлкен собор салуды жоспарлаған. 1857 жылы Хьюз фирма жаңа собордың өлшемдерін азайтуды өтінді. Діни қызметкерлер мен архиепископтардың тұрғын үйлеріне орын беру үшін амбулатория жоспардан алынып тасталды. Апсиданың артындағы аймақта Бәкіре Марияға арналған шіркеу болуы мүмкін еді, бірақ ол толығымен алынып тасталды. Сонымен қатар, жобадағы көптеген ауыр тіреулер де алынып тасталды. Бұл үшін Хьюз Нью-Йорк архиепископтығының бай католиктерінен жаңа собор салуға қаражат жинауды сұрады. Бір жүз үш абонент әрқайсысы 1000 доллар, ал екі абонент католик емес еді. Собор готика стилінде салынуға тиіс еді. Сонымен қатар, архиепископтың үйі мен шіркеу Мэдисон даңғылына қарап тұруы керек еді. Архиепископ Хьюз Бесінші даңғыл мен 50-ші көше қиылысының жанында 100 000 көрерменнің алдында бұрыштық тасты салды, бірақ нақты орны белгісіз. Сол қазанда сәулетшілер соборды ақ мәрмәрден, қоңыр тастан, зәйтүн тастан немесе граниттен жасаудың бағасын ұсынды. Ақ мәрмәр төрт нұсқаның ішіндегі ең қымбат болды, оның құны 850 000 долларға бағаланды, ал Джеймс Холл мен Уильям Джойс мәрмәрді жеткізуді ұсынды. Алберт тасы 800 000 доллар, Belleville тасы 805 000 доллар, ал Dorchester тасы 830 000 доллар тұратын еді. Қазба жұмыстары салыстырмалы түрде кішкентай болды, өйткені тастың түпкі қабаты терең емес, трансептке жақын Бесінші даңғылда жер бетіне жақын көтерілді. Сол жылдың наурыз айында тас кесушілердің ереуілі жұмысты сәл кешіктірді. Қабырғалар су деңгейіне жеткен кезде 73 000 долларлық қаражат толығымен таусылды. Жұмыс тоқтатылған кезде қабырғалардың биіктігі жерден шамамен 4 метрге жеткен еді. Джон МакКлоски Хьюздің орнын басатын архиепископ болып тағайындалды. МакКлоски жаңа Сент-Патрик соборын салуды қаржыландыру жоспарын жасады және Нью-Йорк архиепископтығының шіркеулері собор аяқталғанға дейін жылына 100 000 доллар жұмсайтынына уәде берді. Соборды салуға көбінесе осы шіркеулердің жарлы ирланд иммигранттары қаржылай көмек көрсетті. «New York World» газетіндегі мақалада собор «байлықтың артығынан емес, көбінесе кедейліктің құрбанынан» салынғаны туралы жазылған. Собордың қасқасы жазда салынысты, өйткені тас мұздақта салынбайды. Бесінші даңғылдағы кіреберіс, биіктігі 21 метр болатын, аяқталған еді, бірақ бірнеше сыншылар собордың дизайнына жоғары баға берді. «New York World» газетінің тілшісі, мүмкін Монтгомери Шуйлер, 1871 жылы собор «әлемдегі жетекші діни құрылыстардың бірі» болады деп жазды. 1875 жылдың соңына қарай шатырлар қалдықталған және қабырғалардың барлығы аяқталған, Бесінші даңғыл бойындағы шағын бөлігінен басқа. 1876 жылы қамқоршылар «Emigrant Bank» банкінен тағы 100 000 доллар қарыз алды. МакКлоски 1874 және 1878 жылдары жиһазға шарттар жасады. Бірінші үш аптада жиналған қаражатқа күніне оннан он бір мыңға дейін адам келді. Жәрмеңке 36 түнге созылды және жабылу күні, 30 қарашада, шамамен 250 000 адамды қамтыды. Нью-Йорк архиепископтығының қырық бес шіркеуі жәрмеңкеде көрме ұсынды.

Ашылуы және 19 ғасырдың соңы

Жаңа Сент-Патрик соборы 1879 жылдың 25 мамырында ашылды. Салтанатқа 35 епископ және 6 архиепископ қатысты. Сент-Патрик соборына бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан көбінесе жағымды баға берілді. Жаңа Сент-Патрик соборы мен Эмануэль ғибадатханасы Бесінші авенюдің орталық бөлігіндегі алғашқы протестант емес құдайға табыну орындары болды. Ол кезде собор қаланың дамыған аудандарынан шалқап жатқандай еді. Жаңа соборда алғашқы ресми қызмет өткізген епископ – Трентон епархиясының алғашқы епископы, Нью-Джерси штатының Трентон қаласынан Майкл Дж. О'Фаррелл болды. Собордың приходтық аумағы бастапқыда жетінші авенюден шығыс өзеніне дейін, 46-шы және 59-шы көшелер арасында созылса, Мэдисон және алтыншы авенюлер арасындағы бөлігі 42-ші көшеге дейін жеткен. 1880 жылы үшінші авеню мен шығыс өзені арасындағы аудан Сент-Джон Евангелист шіркеуіне берілді. 1880-жылдардың басында Ренвик Мэдисон авенюінде архиепископ үйі мен пасторлық үйдің жобасын жасады. 1881 жылдың желтоқсанында «Real Estate Record and Guide» журналында Ренвик Мэдисон авенюі мен 51-ші көшесінің оңтүстік-батыс бұрышында пасторлық үй салуға шақырылғаны жазылған. Содан кейін Ренвик төрт қабатты мәрмәр шіркеу үйінің жоспарын ұсынды. Сол жылы архиепископ үйінің құрылысы аяқталды. 1885 жылдың қазан айында Италияда жасалған мармардан мүсінделген ескерткіш тақта соборға орнатылды. Ақшаны архиепископтық шіркеудің қызметкерлері жинады, олар кардинал МакКлоскидің алтын мерейтойына 10 000 доллар сыйлық ретінде берді және ол сыйлықты қабылдамағаннан кейін ескерткіш тақтаны тапсырыс берді. Собор толыққаннан кейін қаржы тапшылығынан қанағаттанарлық мұнаралар орнатылмады. 1885 жылдың соңына қарай мұнараларды орнату жоспарланды, олардың құны 190 000 долларға бағаланды. Ренвик 1885 жылдың қыркүйегінде собор мұнараларының жоспарын ұсынды, ал келісімшарт Балтимор қаласының «George Mann & Co.» компаниясына берілді. Тас қазу жұмысы 1886 жылдың қаңтарында басталды, ал мұнаралар сол жылдың қыркүйегінен бастап салына бастады. Мұнаралардың соңғы тастары 1888 жылдың қазан айында орнатылды, содан кейін собор құрылысы аяқталды деп есептелді. Ол кезде бірнеше жүз мүсін орнатуға арналған нишалар бос тұрды, ал он шіркеудің құрбандық тақталары әлі орнатылмаған еді. «Evening World» газеті мұнаралардың құрылысы «қаланың көрнекті әшекейін аяқтайды» деп жазды. Бір жыл өткен соң, собордың биіктігін «New York World Building» ғимараты басып өтті, оның мұнарасы 106 метрге (349 фут) дейін көтерілді. Ғимараттың құрылысы аяқталғандағы қаржы тапшылығы собордың үстіне «уақытша» гипс және ағаштан жасалған төбе орнатуға себеп болды. 1889 жылдың шілде және тамыз айларында собор солтүстік мұнарасындағы төрт қоңыраудың жиынтығын сынап көрді, мұнараның акустикалық қасиеттерін анықтау үшін. Қасиетті Отбасының құрбандық тақтасы 1893 жылы соборда бағышталды. Соборға арналған қоңыраулар жиынтығы АҚШ-та жасалды. Архиепископ оларды бағыштағаннан кейін қоңыраулардың ақауы бар екені анықталды және олар ешқашан қоңырау шалу мұнарасына ілініп қойылған жоқ. 1895 жылы собор Франциядағы Паккардтардан қоңыраулардың екінші жиынтығын жасауға тапсырыс берді. Жаңа қоңырауларды архиепископ Майкл Корриган 1897 жылдың 15 тамызында бағыштады, бірақ олар әлі орнатылмаған еді. Келесі айда қоңырауларға арналған тіреулер солтүстік мұнараға орнатылды. Құрылысы аяқталған кезде Сент-Патрик соборы қаладағы басқа шіркеулерден көп қоңырауға ие болды – 19 қоңырау, ал Троица шіркеуінде он, Грейс шіркеуінде тоғыз қоңырау болды. Сондай-ақ 1897 жылы Де Ла Сальдің рухани ұлдары соборға жаңа құрбандық тақтасын қаржыландырды.

Қасиетті әйел шіркеуі және құлшылық ету

Маргарет А. Келли, банкир Юджин Келлидің жесірі, 1899 жылы қайтыс болды және әйелдер шіркеуінің құрылысы үшін соборға 200 000 доллар қалдырды, бұл шіркеу оның өлімінен кейін ғана салынуы керек еді. Келлидің ұлдары, қажет болған жағдайда шіркеу үшін қосымша қаражат беруге уәде берді. Келесі жылы Сент-Патрик соборының қамқоршылары собордың апсидасының шығысында орналасқан шіркеудің архитектуралық дизайн конкурсын өткізді. Қамқоршылар американдық, канадалық, француз және британдық сәулетшілерден ұсыныстар алды, содан кейін Нью-Йорк қаласынан Чарльз Т. Мэтьюсқа тапсырма берді. Мэтьюс архитектуралық ықпалдарды зерттеу үшін Еуропаға сапар шекті, содан кейін 1900 жылдың қыркүйегіне қарай шіркеудің жоспарларын дайындады. Архиепископ Корриган собордың қарызын бірден төлеп, барлық қарыздар төленгеннен кейін 1908 жылы оны қасиетті етуді жоспарлады. Бұл күн Нью-Йорк архиепископтығының құрылғанына 100 жыл толуы және іргетасы қаланған күннің 50 жылдығы болатын. Алайда, ол 1902 жылы қасиеттілікке жеткізуге немесе қарыздан арылуға үлкермей қайтыс болды. Бір жылдан астам құрылыс кешіккеннен кейін, 1905 жылдың басында әйелдер шіркеуі дерлік аяқталды. Әйелдер шіркеуінде алғашқы әйін 1906 жылғы Рождествода өтті, бірақ интерьер жиһазы 1908 жылға дейін толыққан жоқ. Шіркеудің жалпы құны 800 000 долларға бағаланды. ХХ ғасырдың басында соборда қосымша өзгерістер жасалды. Оларға әйелдер шіркеуінің сол жағындағы Әулие Михаилға, ал оң жағындағы Әулие Иосифке арналған алтарьлардың құрылысы кірді. 1907 жылға қарай трансептте жылжымалы қола экран орнатылатын болды және собордың құрылысы кезінде орнатылған уақытша ағаш еденді мәрмәр еденмен ауыстыру жоспарланды. Бұл мерекеге АҚШ-тың дерлік барлық архиепископтары 1908 жылғы сәуір айында соборда қатысты. Әйелдер шіркеуі бастапқыда мөлдір терезелермен жабдықталған, бірақ оның витражды терезелері 1909 жылдан бастап Еуропада жасалды. Сент-Патрик соборы 1910 жылдың 5 қазанында Архиепископ Джон Мерфи Фарлидің қатысуымен қасиеттілікке ие болды. Сол кезде айналасы тез дамып жатты.

1920-1940 жылдар аралығы

1926 жылы монсеньор Майкл Дж. Лавелл соборды жаңарту үшін қауымнан 625 000 доллар жинауға кірісті. Келесі жылы Роберт Дж. Рейли жөндеу жұмыстарын жүргізуге, соның ішінде ағаш еденді мәрмәр еденге ауыстыруға шақырылды. Еден 1927 жылдың сәуір және желтоқсан айлары аралығында ауыстырылды. Ескі орган да ауыстырылды, сондай-ақ жаңа әйнек терезелер, құрбандық үстелі және лацкалар Әйелдер капелласына орнатылды. Киелі орынның аумағы шамамен 2 метрге ұзартылды, күшейткіштер, темір есіктер және жаңа қола люстралар орнатылды. Жаңа орындықтар мен екі жаңа орган да орнатылды. 1939 жылы Рокфеллер орталығының батысында, Рокфеллер орталығының ағаштарымен үйлесімді болу үшін собордың төңірегіне бірнеше ағаш отырғызылды. Собордың пасторлық үйі 1940 жылдың сәуір айында тарихындағы алғашқы ірі жөндеуге жабылды және сол жылдың желтоқсан айында қайта ашылды. Архиепископ Фрэнсис Спеллман 1941 жылдың ақпан айында Чарльз Магнис жобалаған жаңа бас құрбандық үстеліне анонимді демеуші қаржы бөлгенін хабарлады. Спеллманның мәлімдемесіне сәйкес, Әйелдер капелласы аяқталғаннан бері бастапқы бас құрбандық үстелі собордың архитектуралық стиліне сәйкес келмейтін, бірақ қаржы тапшылығы салдарынан төрт он жыл бойы ауыстырылмаған. Бастапқы бас құрбандық үстелінің артындағы рередос Әйелдер капелласын нефтен көруге кедеріл келтірді, бірақ собордың басшылары мұны болдырмауды қалады. Ескі бас құрбандық үстелі 1942 жылдың ақпанында алынып тасталды, ал Санкт-Патрик соборының жаңа бас құрбандық үстелі сол жылдың мамыр айында киеленді. Джордж Дж. Гиллеспи сыйлаған Әйелдер капелласындағы жаңа құрбандық үстелі де 1942 жылдың мамыр айында киеленді. Джордж А. Фуллер компаниясы 1945 жылдың тамызында сыртқы қабырғаны жөндеу жұмыстарын бастады, себебі жақын жердегі ғимаратты жару кезінде қасбеттен тас түсіп қалған. Бас кіреберіс есігі тарытылды, ал кейбір тіктеп тұрған готикалық әшекейлер Нью-Йорк қаласының климатында жарықтар пайда болуы мүмкін болғандықтан алынып тасталды, себебі климатта температура күрт төмендейтін. Солтүстік мұнараның үстіне қоладан жасалған крест орнатылды, ол бұрынғы тас крестің орнына қойылды. Жобаның ең қызу кезеңінде 350 жұмысшы жұмыс істеді. 1947 жылдың басында Әйелдер капелласы мен жаңа кіреберіс есіктерін қоспағанда, жоба аяқталды. 1948 жылдың ортасында ішкі жөндеу жұмыстары басталды, соның салдарынан собордың 19 құрбандық үстелінің 17-сі ауыстырылды. Кардинал Фрэнсис Спеллман 1949 жылдың желтоқсан айында жаңа қола есіктерді киеледі.

1950-1990 жылдар

1952 жылы Сент-Патрик соборы бес сыйлық алды. Олар собордың қоңырауларын электрлендіруге, бас органға лифт орнатуға, орындықтарда тізе бүгіп отыруға арналған төсемдер мен күзет арқандарын орнатуға, сондай-ақ жаңа витраж терезелерді салуға қаржы бөлді. 1954 жылы 12 ер және 12 әйел қасиеттілердің суреттері салынған терезелер клерстерияға орнатылды. Бұл терезелер «Атлас Портленд цемент» компаниясының президенті Джон Р. Морронның өсиетімен қаржыландырылды, ол өсиеті арқылы архиепископтыққа 200 000 доллар қалдырған. Собор 1958 жылы негіргі тасы қаланғанының 100 жылдығын тойлады. Сол кезде соборға жылына үш миллионнан астам адам келіп тұратын. 1966 жылдың басында Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы (LPC) Сент-Патрик соборын Нью-Йорк қаласының ескерткіші деп тануды қарастырды. Кейін сол жылы LPC соборды Нью-Йорк қаласының ескерткіші деп жариялады. Кардинал Теренс Кук басшылығымен 1972 жылдан бастап Сент-Патрик соборының ішкі бөлігі қайта жаңартылды. 800 000 долларлық жоба 1973 жылдың сәуір айында аяқталды. Собордың жанындағы барлық ғимараттар, собормен бірге бір блоктан тұратын, 1976 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіміне енгізіліп, ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1979 жылдың мамырында Сент-Патрик соборы ашылғанына жүз жыл толуын тойлады. Собордың танымалдығы қаланың орталық бөлігінде орналасқандығымен байланысты болды, ал жексенбі күндері шамамен 6000 адам қасиетті миссаға қатысып, олардың 90 пайызы қонақтар еді. Собордың сыртқы қабырғасы сол жылы тазартылды. 1984 жылы кардинал Джон О'Коннордың епископтық қызметі кезінде қосымша жөндеу жұмыстары басталды. Жұмыс аясында шатырдың көп бөлігі ауыстырылды, сондай-ақ кіреберіс сатылары, есіктер мен қабырғалар жөнделді.

21 ғасыр

Кардинал Эдвард Иган басшылығымен 2006 жылы собордың фасадынан тас бөліктері құлай бастағаннан кейін тағы бір қайта жаңарту жоспарланды. Жоба 2012-2015 жылдар аралығында 177 миллион долларға жүзеге асырылды. Қайта жаңартуды Murphy Burnham & Buttrick жобалап, құрылыс менеджері Structure Tone басқарды. Жөндеу жұмыстарына собордың сыртқы мәрмәрін тазалау, боялған әйнек терезелерді жөндеу, төбесін бояу, еден мен баспалдақтарды ауыстыру кірді. Жұмыс 2015 жылдың 17 қыркүйегінде, Папа Франциск соборға келгенге дейін аяқталды. 2016 жылдың шілдесінде мұражай алынып тасталды. Собор және оның қайта жаңарту жұмыстары WNET телеарнасының "Нью-Йорк қазыналары" бағдарламасында көрсетілді. LPC 2015 жылдың соңында собордың 50-ші көшесіндегі гаражды мақұлдады. Гараж кардинал Тимоти М. Долан үшін қауіпсіз кіреберіс қамтамасыз ету мақсатында салынды. 2017 жылы MBB Architects and Structure Tone, Landmark Facilities Group және P. W. Grosser Нью-Йорк қаласындағы ең ірісі саналатын Сент-Патрик соборының астында жаңа геотермальдық жүйені аяқтады. Жүйенің құрылысы үшін собордың солтүстік және оңтүстік жақтарындағы бақшалар қазылып, орнату аяқталғаннан кейін қайта отырғызылды. Сол қазан айында Сент-Патрик соборында ливандық марониттік қасиетті Шарбел Маклуфқа арналған киелі орын ашылды. 2020 жылы Нью-Йорк қаласында COVID-19 пандемиясы кезінде собор жеке тұлғалардың қатысуымен уақытша жабылды. Пандемия собордың қаржысын күрт қысқартты, себебі оның табысының көп бөлігі месса кезіндегі қайырымдылықтан түсті және архиепископ соборды күтіп ұстауға қаржы бөлмеді. 2021 жылдың мамыр айында толық сыйымдылықпен қайта ашылды. 2010 жылдардың соңында Шығыс Мидтаунның қайта жоспарлануынан кейін Нью-Йорк архиепископиясы собордың жеріне байланысты әуе құқықтарын сатуды жоспарлай бастады. 2023 жылдың желтоқсанында Citadel LLC және Vornado Realty Trust собордың әуе құқықтарына 164 миллион долларға дейін төлеуге келісті, олар 350 Park Avenue мекенжайындағы жерге беріледі.

Трансептер

Трансепттердің солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ұзындығы 144 фут (44 метр) құрайды. Трансепт терезелерінің ені 28 фут (9 метр), ал биіктігі 58 фут (18 метр) және олар тік бұрыштармен алты вертикальді бөлікке бөлінген. Барлығы бес Крест Жолы бар. Олардың үшеуі 1893 жылы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде жүлде алған, содан кейін ғана соборға орнатылды. Солтүстік трансепте ақ Каррара мәрмәрінен жасалған және 1893 жылы киеленген Қасиетті Отбасы алтары орналасқан.

Қасиетті жер

Қасиетті орынның едені алты саты жоғары көтерілген, ол күлгін мәрмәр баспалдақтар арқылы нефке жалғасқан. Қасиетті орынның ұзындығы 29 метр (95 фут), ені 38 метр (124 фут). Шатырдың шығыс жағында 5 метрлік (15 фут) айқыш орнатылған, оның әшекейі гүлдер мен жапырақтардан тұрады. Оңтүстік амбулаторияда сондай-ақ қола мен мозаикадан жасалған Әулие Жозефтің тұғыры орналасқан. Алғашқы төрт кардиналдың галеросы – Джон МакКлоски, Джон Мерфи Фарли, Патрик Джозеф Хейс және Фрэнсис Спеллман. Католик шіркеуі 1969 жылы кардиналдарға галеро беруді тоқтатты. Қасиетті орынның люкарнасында он бір терезе бар, олардың алтауы құрбандықты бейнелейді (солтүстік және оңтүстік жақтарында үштен). Солтүстік жақтағы үш терезе Абылдың, Нұхтың және Мелхиседектің құрбандықтарын көрсетеді, ал оңтүстік жақтағы үш терезе Ыбырайымның, Пасхалық қошқардың және Голгофа тауының құрбандықтарын бейнелейді. Апсиданың қисайған бөлігіндегі бес терезе Иеміздің тарихынан сюжеттерді көрсетеді.

Қыздар шіркеуі

Чарльз Т. Мэтьюс жобалаған Әйелдер капелі апсиданың шығысында, Мэдисон даңғылына қарап тұрады. Капелдің шатыры мен қоңырау мұнарасы жасыл қоладан жасалған, сондай-ақ мүсіндермен оралып салынған қабырғалары бар. Капел қабырғалары төменгі бөлігінде қарапайым, ал жоғары қарай көтеріле келе біртіндеп әшекейлі болып келеді. Капелде рамазан жұмбақтарын бейнелейтін он бес түрлі түсті әйнек терезе бар, олардың бесеуі – мәртебелі, бесеуі – қуанышты, ал бесеуі – қайғылы оқиғаларды көрсетеді. Әйелдер капелінде тоғыз биік терезе, сондай-ақ әрқайсысында үш терезеден бар екі қосалқы капел бар. Капелдің ішкі бөлігінде оюлы тас жұмыстары жасалған. Алғашқы құрбандық тақтасы Құдай анаға арналған, оның биік оюлы алтабы, мозаикалық едені және көк түстік схемасы бар. Сонымен қатар, оның үстінде Әйелдің мүсіні орнатылған. Готикалық стильдегі ғимарат үш жарым қабаттан тұрады және ақ мәрмәрмен қапталған. Фасадқа бейнеленген. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, кардинал Долан архиепископтың үйін тағы үш дін қызметкерімен бөліседі.

Қызметкерлер

2023 жылдан бастап кардинал Тимоти М. Долан 2009 жылдан бері осы лауазымда қызмет етіп келе жатқан Сент-Патрик соборының архиепископы. 2021 жылдың қараша айынан бастап Энрике Сальво собордың ректоры болып қызмет етеді. Сонымен қатар, Эндрю Кинг рәсімдер шебері, ал Дональд Хаггерти, Артур Голино және Эд Догерти де штат қызметкерлерінің қатарында. Стивен Райс кардинал Доланның діни хатшысы болып табылады. Музыкалық жетекші – Дженнифер Паскуал. Музыканың ассистент-директорлары, сонымен қатар органшылар – Дэниел Брондел және Майкл Хей. Роберт М. Эверс музыка әкімшісі және бағдарлама редакторы. Қоңыраулар Франциядағы Паккард фирмасымен жасалып, 1897 жылы орнатылды. Олар Сент-Патрик соборының солтүстік мұнарасында жерден 55 метр биіктікте ілінген. 23-тен аз қоңырау болғандықтан, екі октава диапазонында дыбыс шығару үшін қажетті ең төменгі саны жетпейді, сондықтан олар карильон емес, қоңыраулар жиынтығы ретінде орнатылған. 1983 жылғы «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақалада, қоңыраулар күн сайын сағат 8:00, 12:00 және 18:00-де соғылатыны айтылған. Сонымен қатар, жексенбі күндері қоңыраулар сағат 10:00 мен 12:00 аралығында 15 минут сайын және сағат 17:00 мен 19:00 аралығында 15 минут сайын соғылады.

Бастапқыда қоңыраулар жертөледегі қысылған ауа механизмімен қоздырылған. Сакристіядағы пернетақтадағы түймешікті басу арқылы электр сигналы іске қосылып, әр қоңырауды соғу үшін қысылған ауа жіберілген. «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, Сент-Патрик соборының қоңыраулары тұңғыш рет қысылған ауамен жұмыс істеген. Екі орган – 1930 жылы аяқталған Галерея органы және 1928 жылы аяқталған Шансель органы; екеуі де Джордж Килген мен ұлы жасаған. 1990 жылдардың ортасынан бері екі орган біртұтас жүйе ретінде жұмыс істей алады. Екі орган қос 5 мануалды консольдермен басқарылады және олардың арасында 207 регистр, 116 тоқтау және 142 қатар бар. Галерея органы 1930 жылдың 11 ақпанында пайдалануға берілді. 1940-1950 жылдары тональдық өзгерістер енгізілді, ал 1970-1980 жылдары қосымша жөндеу жұмыстары жүргізілді. Келесі жылы Шансель органы қайта жаңартылды.

Музыкалық режиссерлер

Сент-Патрик соборының тарихының алғашқы тоғыз онжылдығында бар болғаны төрт музыкалық директор болды. Қазіргі Сент-Патрик соборындағы алғашқы органшы және музыка директоры Уильям Ф. Печер болды, ол 1862 жылы Ескі соборға жұмысқа алынып, қазіргі соборда 1879 жылдан 1904 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Одан кейін Жак К. Унгерер 1929 жылға дейін музыка директоры болып қызмет етті. Оның орнын сол кезде көмекші директор болған Пьетро Йон басты. Йон сол жылы қайтыс болды, ал Курбойн 1970 жылға дейін музыка директоры болып қызмет етті. Собордың бесінші музыкалық директоры Джон Грейди 1970 жылдан 1990 жылы қайтыс болғанға дейін музыкалық директор және органшы болып қызмет етті. Грейдиден кейін Джон Майкл Каприо 1997 жылға дейін қызмет еткенше, оның орнын басты. Келесі алты жылдың ішінде төрт адам директор болып қызмет етті: Джон К. Вест (1997–1999), Роберт Лонг (1999–2001), Дон Стефано Конкордия (2001) және Йоханнес Сомари (2001–2003).