Кіріспе

Балықтардың кіші түрлері

Бонневилл кескіш тротусы (Oncorhynchus clarkii utah) – Ұлы тұзды көл мен Севьер көлінің салаларында табиғи түрде қоныстанған кескіш тротустың кіші түрі. Балықтың қазіргі және тарихи ареалының көп бөлігі Юта штатында, бірақ олар Айдахо, Вайоминг және Невадада да кездеседі. Бұл – Батыс АҚШ-қа тән кескіш тротустың 14-ке жуық мойындалған кіші түрлерінің бірі. 1997 жылы Бонневилл кескіш тротусы Юта штатының ресми балығы деп жарияланды, бұрынғы жаңбырлы алабұғаның орнын басты. Бұл балық ежелгі американдықтар мен мормон пионерлері үшін маңызды тағам көзі болған.

Табиғат тарихы

Бонневилл ақсақалдары бір кезде Юта, шығыс Невада және оңтүстік Айдахо штаттарындағы Бонневилл көлінде мекендеген ақсақал балықтардың ұрпақтары. Бонневилл көлінің құрғап, тұзды көлге айналуынан кейін, ол тұздалған креветкалардан басқа тіршілікке жарамсыз болды. Сондықтан Бонневилл ақсақалдары таулы өзендердің бастаулары, ағындар, өзендер, су қоймалары және Бонневилл су алабының көлдері сияқты кішірек популяцияларда оқшауланды. Бұл оқшаулану популяциялар арасында айқын фенотиптік айырмашылықтарға әкелді. Бонневилл ақсақал балығы негізінен басқа балықтармен қоректенеді. Олар қандай суға енгеніне немесе табиғи түрде қоныс аударғандарына байланысты, шабақ, балық, ақ балық, Юта сойқылары немесе кез келген кішкентай немесе жаңа туған балықты жейді. Оның ішінде өте кішкентай бас, өте кішкентай уоллэй, тіпті басқа форельдер де бар – мысалы, Маунтин-Вест суларына миллиондаған данасы жіберілетін саусақты жаңбырлы форель. Бонневилл ақсақал балығының қосымша азығы – жәндіктер, әсіресе биік тау көлдерінде және өзендерінде, басқа балықтар аз болғанда. Бұл Бонневилл ақсақал балығын құрғақ жеммен балық аулауды ұнататын, Ютаның өзендерінде, ағындарында және тау өзендерінде көк балық және шырыш балық аулаушылар үшін қосымша мүмкіндікке айналдырады.

Сипаттама

Бонневилл қасқырлары көптеген басқа қасқырлардың түрлеріне ұқсас, денелерінің жоғарғы бөлігінде шашыраңқы, пиксельдей қара нүктелермен сипатталады. Көл және су қоймасындағы Бонневиллдер күміс сұрдан көмір түсіне дейін шағын түстерді көрсетеді, ал денесінің жоғарғы бөлігінде кейде қызыл түстің нәзік реңі болуы мүмкін, ол омыртқа бойымен терең жасылға жақындайды. Өзен Бонневиллдері, өзендегі қоңыр алабұға сияқты, көбінесе күшті сары түске ие, көлдегі түрлердің қызыл және жасыл түстерін басып өтеді. Бұл балықтар, әсіресе Bear Lake штаммы, кейде сары, қызыл немесе қызғылт түсті болуы мүмкін жарқын қызыл жақ сызығынан мүлдем айырылады. Қасқырлар мен радуга алабұғаларының арасындағы айырмашылық – қасқырлардың жұтқыншағында, қабыршақ аркалары арасында және тілдің артында базибранхиальды (гиоидты) тістері болады. Бонневиллдегі нүктелер, әдетте, радугамен салыстырғанда ірі және сирек кездеседі. Ал Бонневиллдің жағы ірі және анық көрінеді.

Қорғау

Тау батысындағы жергілікті форельдің ерекшелігі ретінде Бонневилл тоқалдары 1850 жылдардан 1920 жылдарға дейін сауда және күн көріс үшін қатты балық аулау қысымына ұшырады. Бір кезде олардың саны сонша көп болғандықтан, олар зиянды жануарлар деп есептелді, бірақ бүгінде Юта штатының қорғауға алынған түрлер тізіміне енді. Бонневилл тоқалдары көктемде өзендердің сағаларына жақын, ұсақ тасты төсеніште шағылысады, олардың жұмыртқадан шығу кезеңі 24-25 күнге созалады. Кейде Бонневилл тоқалдары радугалық форельмен будандасады – екі түр де көптеген су алаптарын бөліседі, нәтижесінде «cutbow» гибридтері пайда болады. Таза қанды Бонневилл тоқалдарын сақтау мақсатында Юта штаты белгілі бір су айдындарын Бонневилл тоқалдарына арналған етіп сақтауға тырысады, мысалы, Маунтин Делл су қоймасынан жоғары орналасқан Кішкентай Делл су қоймасы.