Кіріспе

Рэндал Клейзердің 1986 жылғы фильмі. "Flight of the Navigator" – американдық ғылыми фантастикалық оқиғалық фильмі, режиссері Рэндал Клейзер, сценарий авторлары Марк Х. Бейкер, Майкл Бертон және Мэтт МакМанус. Басты рөлде – 12 жастағы Дэвид Фримен рөлін сомдаған Джоуи Крамер. Ол шетелдік ғарыш кемесімен ұрланып, 1978 жылдан 1986 жылға тасымалданады. Сара Джессика Паркер Кэролин МакАдамс рөлінде ойнап, Дэвидке қиын жағдайда көмектесетін маңызды кейіпкерді бейнелейді. Фильмнің продюсерлері 1984 жылы жобаны алғашқыда "Walt Disney Pictures" студиясына жіберген, бірақ студия жобаны мақұлдамағандықтан, ол "Producers Sales Organization" компаниясына жіберілді, ол "Disney" компаниясымен АҚШ-та тарату туралы келісім жасады. Алайда, 2022 жылға дейін фильмнің жұмысы аяқталмай келді.

Сюжет

1978 жылдың 4 шілдесінде Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында 12 жасар Дэвид Фриман 8 жасар інісі Джеффті досының үйінен алуға орманға бара жатқанда, ол құламаға құлап, есінен танып қалады. Ол оянғанда сегіз жыл өткен екен, 1986 жыл болған. Ол қартаймаған, оның сыртқы келбеті жоғалған бала туралы жарнамадағы суретке дәл сәйкес келеді. Ол қарт ата-анасымен және енді 16 жасар Джеффпен қайта қосылады. Ал осы уақытта бір ғарыш кемесі электр сымдарына шағылысып, НАСА-ның қармағына түседі. Дэвидтің ми толқындарын зерттеу кезінде ғарыш кемесінің суреттері мен оның галактикалық картасы табылады. Оны зерттеген доктор Луис Фарадей Дэвидті НАСА зерттеу орталығына 48 сағатқа шақырып, оған не болғанын анықтауға көмектесе алатынын уәде етеді. Доктор Фарадей оның санасында ғарыш техникасының нұсқаулықтары мен НАСА зерттеулерінен әлдеқайда артық жұлдыздық карталар бар екенін, және оның 560 жарық жылы қашықтықтағы Фаэлон планетасына 2,2 сағатта (2105 990,4 x c) алынып келгенін біледі. Жарықтан жылдам қозғалғандықтан, ол уақыттың өзгеруін сезінген, соның салдарынан Жерде сегіз жыл өткен, бірақ оған емес. Доктор Фарадей оны тергеуді аяқтау үшін оқшаулап, бастапқы 48 сағаттық уәдесін бұзады. Ғарыш кемесінен телепатиялық сигнал келгеннен кейін, Дэвид құпия түрде кемеге кіріп, өзін Тримаксиондық ұшқышсыз кеме ретінде таныстырған робот командирімен кездеседі. Дэвид оны "Макс" деп атауға шешім қабылдаса, Макс оны "Навигатор" деп атайды. Олар орталықтан қашып кетеді, және Макс Дэвидке оның миссиясы – галактиканы аралап, Фаэлонға талдау үшін биологиялық үлгілерді жинап, оларды үйлеріне қайтару екенін айтады. Фаэлон ғалымдары адамдар миының тек 10% ғана пайдаланатынын анықтаған, және тәжірибе ретінде Дэвидтің қалған бөлігін түрлі ақпараттармен толтырған. Макс оны Жерге қайтарады, бірақ өз уақытына емес, өйткені уақытқа саяхат жасау адам үшін қауіпті екенін анықтаған. Макс ғарыш кемесін апатқа ұшыратқанда, компьютердегі деректер базасы жойылған. Сондықтан, оған үйге оралу үшін Дэвидтің миындағы ақпарат қажет. Макс миды ауыстыруға дайындалғанда, Дэвид басқа ғарыш тіршіліктерімен кездеседі және планетасын комета жойғаннан кейін өзінің түрінің соңғысы болған кішкентай, жартасқа ұқсас тіршілік иесімен достық қарым-қатынас жасайды. Миды ауыстыру кезінде Макс адамның сезімдерін сезіне бастайды және өзін ерекше ұстайды. Дэвид пен оның пікір таластары Токио мен АҚШ-та белгісіз ұшу объектілері туралы хабарларды тудырады. Осы уақытта Дэвидпен дос болған НАСА стажеры Кэролин МакАдамс оның ғарыш кемесінде қашып кеткені туралы отбасына айтады, сондықтан доктор Фарадей оларды үйлеріне қамап қояды, ал Кэролинды орталыққа қайтарады. Кеме жанармай құю станциясында тоқтағанда, Дэвид Джеффке телефон соғып, ол олардың жаңа үйін табу үшін шатырдың үстінде фейерверк жасай бастайды. Дэвид пен Макс сол жерге жетеді, бірақ НАСА агенттері ғарыш кемесін қадағалап отыр. 1986 жылы қалудан қорқып, өмірінің қалған бөлігін теңіз шошқасы сияқты зерттеу нысаны ретінде өткізеді деп ойлап, Дэвид Макске оны 1978 жылға қайтаруды бұйырады, уақыт саяхатынан болатын жойылу қаупін қабылдайды. Дэвид аңғарда оянып, үйіне қайтады және бәрі бұрынғы қалпында екенін көреді. 4 шілде мерекесінде Джефф Пакмереннің Дэвидтің рюкзагында жасырынып отырғанын көреді. Дэвид оған бұл туралы ешкімге айтпауын айтады, ал Макс фейерверкпен жарықтанған аспанмен ұшып келе жатып, "Кейін кездесеміз, навигатор!" деп шақырады және Пи-пи-герман сияқты күледі.

Кастинг

Фильмді түсірушілер Дэвид Фримен рөліне кастинг өткізді. Бірнеше актер осы рөлге үміттенді, олардың ішінде Хоакин Феникс және Крис О'Доннелл болды.

Өндіріс

Тримаксиондық ұшқыр кемесімен кейбір көріністерді режиссер Рэндал Клейзердің ағасы Джеффтің қадағалауымен Omnibus Computer Animation компаниясы CGI арқылы жасады. Бұл фильм хромды бетінде шынайы көріністерді жасау үшін алғаш рет айналу картасын (reflection mapping) қолданды. Джефф Рэндалдың бұрынғы Digital Effects компаниясында жасаған жарнамалық жұмысынан шабыттанғанын айтты. Джефф еске алады: "Жан Миллер мен Боб Хоффман су тамшысының сыну мен шағылысуын симуляциялайтын айналу картасын жасаған бағдарлама жазды, тамшы крандан төгілгендей." Джеффтің сөзінше, "Рэндал мұны көріп, 'Уау. Ғарыш кемесін айнаға түсіріп, қоршаған ортаны көрсетуге бола ма?' деді."
Морфинг эффектісі 1985 жылы Digital Effects компаниясының Tide жуғыш ұнтағына жасаған жарнамалық жұмысына негізделген. Эффекттер Foonly F1 компьютерінде жасалып, содан кейін фильмге қосылды. Компьютерде жеткілікті жад болмағандықтан, кадр картаға түсірілгеннен кейін деректер жойылды, жаңа кадрға орын ашу үшін. Қалған бөліктері компьютермен басқарылатын камерада толық өлшемді реквизиттер немесе миниатюралардың бірін пайдаланды.

Сыни қабылдау

Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes 31 пікірге негізделген 84% рейтинг берді, орташа бағасы 6,60/10. Пікірлерде былай делінген: "Таң қалдырарлық арнайы эффекттермен және жас жұлдыздың тартымды ойынымен күшейтілген "Нэвигатордың ұшуы" – отбасылық ғылыми-фантастикалық фильм ретінде әлі де қызықты". Лос-Анджелес Таймс газетінің Кевин Томас фильмнің ең үлкен артықшылығы "толық сенімді, қалыпты американдық отбасы" екенін айтты. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "әлбетте, көптеген балалардың ұнатуы мүмкін фильм" деп сипаттады. People журналы оны "ғарыштан тыс қызық" деп жариялады. Empire 3/5 жұлдыз беріп, "отбасыны қуантуға жеткілікті, бірақ оларды ойға тоқтатуға міндетті емес" деді. Variety журналы оны сынға алып, "көзді ашатын панорама жасаудың орнына, "Нэвигатордың ұшуы" телескоптың кішкентай ұшы арқылы қарап тұрғандай" деп жазды. Дейв Кехр оған 3 жұлдыз беріп, оны "Диснейдің жаңа жетістігі" деп сипаттады.

Арнайы әсерлерді талдау

2021 жылдың мамыр айында тәуелсіз режиссер Алан Меликджаниан фильм туралы деректі фильм шығарды, онда әлдекей планеталық кемені жасау үшін қолданылған түрлі визуалды эффектілер түсіндірілді.

Қайта жасау

2009 жылдың мамырында The Hollywood Reporter Дисней фильмді қайта түсіруге дайындалып жатқанын хабарлады. Брэд Копленд сценарий жазып, Мандевилл серіктестері Дэвид Хоберман мен Тодд Либерман продюсерлер болып жұмыс істеді. 2012 жылдың қарашасында Дисней Safety Not Guaranteed фильмінің режиссері Колин Треворроу мен сценарийші/продюсер Дерек Конноллиді сценарийді қайта жазу үшін шақырды. 2017 жылдың қыркүйегінде Walt Disney Pictures және Lionsgate фильмнің жаңа нұсқасы дайындалып жатқанын жариялады. 2021 жылдың қыркүйегінде фильмді қайта жасау жұмыстары қайта басталғаны хабарланды, Брайс Даллас Ховард режиссерлікке дайын, және фильмде әйел басты кейіпкер болады. Фильм Disney+ платформасында көрсетіледі.