Кіріспе

Британдық балалар ғылыми фантастикалық теледидары – британдық телесериал.

Timeslip – ITV желісі үшін ATV жасаған британдық балалар ғылыми фантастикалық телесериалы. Ол 1970 және 1971 жылдары көрсетілді. Сериал алғаш рет 1970 жылдың 28 қыркүйегінде ITV аймақтарының барлығында, Темза (Лондон) және Оңтүстік аймақтарынан басқа, дүйсенбі күндері сағат 17:15-17:20 аралығында көрсетілді. Темза және Оңтүстік аймақтары сериалды келесі жұма күні көрсетті.

Шолу

Уақыт көпіршігі деген не? Әрине, оны көре алмайсыз, бірақ оны елестету үшін шарды ойлап көруге болады. Бір шағын ақпарат бөлігі – тарихтың бір шағын бөлігі – баяулап, артқа-алға жылдамдықпен жарқылдаудың орнына, көпіршік ішіндегідей, ақырын қозғалса қалай болар еді? Егер сіз сол көпіршікке – тарихтың сол көпіршігіне – кіре алсаңыз және оның ішінде саяхаттасаңыз не болар еді? Онда сіз уақытты қалауыңызша алға және артқа жылжыта аласыз.

Сериал екі бала – Саймон Рэндалл (Спенсер Бэнкс) және Лиз Скиннер (Шерил Берфилд) – уақыт кедергісі деп аталатын ерекше аномалияны ашады. Олар осы кедергі арқылы уақытты аралап, өткенге және болашақтың басқа нұсқаларына саяхат жасай алады. Қолданылмай қалған әскери базаның алқабында орналасқан уақыт кедергісі балаларды уақыттың ғана емес, кеңістіктің де ішінде жылжытады: мысалы, олар 1940 жылы Ұлыбританиядағы Сент-Освальдтен 1990 жылғы Антарктикаға дейін саяхаттайды. Балалардың мінездері өте әртүрлі: Саймон оқымысты, ал Лиз көңілсіз келеді. Бұл жиі жанжалға себеп болады, бірақ сериал дамыған сайын олардың қарым-қатынасы жақын достыққа айналады. Сериалдың басты тақырыбы – адамзат ғылым мен технологияны қалай пайдаланады және оларды қалай жөнсіз қолданады, сондай-ақ ғылыми білімді және прогресті іздеу жеке тұлғаның жекеленуіне және моральдық принциптерді ұмытуға әкеледі деген идеяны қолдайды. Лиз бен Саймон болашақтағы өздерінің басқа нұсқаларымен кездесетін жағдайларда зерттелетін қосымша тақырып – адамның кездесетін жағдайларға байланысты қаншалықты өзгеруі немесе өзгеруге ұшырауы мүмкін.

Сериалдар тізімі

Жоқ. Атауы: Жоқ. ЭпизодтарЖар жазушы(лар)Режиссер(лер)Эфирге шығу күні:"Уақыттың кері жағы"6Брюс СтюартДжон Купер28 қыркүйек 1970 – 2 қараша 19702"Мұздатқыштың уақыты"6Брюс СтюартПитер Джеффрис9 қараша 1970 – 14 желтоқсан 19703"Күйген жыл"8Брюс Стюарт (1–7 эпизодтар); Виктор Пембертон (8 эпизод)Рон Фрэнсис21 желтоқсан 1970 – 8 ақпан 19714"Клон күні"6Виктор ПембертонДэвид Фостер (1–4 эпизодтар); Рон Фрэнсис (5–6 эпизодтар)15 ақпан 1971 – 22 наурыз 1971

Уақыттың қате аяқталуы

Жақында анасы қайтыс болған Саймонды 1970 жылы Скиннерлер отбасы – әкесі Франк (Дерек Бенфилд), анасы Жан (Ирис Расселл) және қызы Лиз – Сент-Освальд ауылына демалысқа алып кетті. Франк Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сент-Освальдтағы (қазіргі кезде тасталып кеткен) теңіз зерттеу базасында қызмет еткен, онда ол есте сақтау қабілетінен айырылған. Бұл оның сол жерде болған оқиғаларды есіне түсірмеуіне әкеп соқты. Жергілікті қыз Сара көрінбейтін уақыт кедергісі арқылы жоғалады, оған жергілікті адам куә болады, бірақ Скиннерлер тұратын қонақүйде әңгімелегенде оған ешкім сенбейді; бірақ оның әңгімесі Чарльз Трейнор (Денис Куилли) есімді адамды қызықтырады, ол ауылға келіп, соғыста Скиннердің базадағы қолбасшысы болғанын айтады. Трейнор Скиннерге базадағы ғалымдар жұмыс істеп жатқан құрылғыны жоюды бұйырған еді және ол Скиннерден тапсырманы орындаған-жоқпынын білуге құштар. Себебі 1940 жылы неміс экспедициялық тобы шабуыл жасап, базаны қысқа уақытқа басып алған. Неміс командирі Готфрид (Сандор Элес) қазір көрнекті ғалым, ол темір перденің ар жағында жұмыс істеуге мәжбүр, және Трейнор егер базадағы зерттеу жұмыстары оның қолына түсіп қалса, ол Батысқа қарсы қолданылуы мүмкін деп алаңдайды. Әскери-теңіз базасының қираған жерлерінің жанында ойнап жүргенде, Лиз мен Саймон алғаш рет Уақыт кедергісіне тап болады. Олар 1940 жылға, немістер базаны басып алған күніне қайта оралады. Онда олар базаның командирі Трейнорды және Лиздің әкесі, жас теңізшіні (Джон Алкин ойнады) кездестіреді. Лиздің анасы арқылы қазіргі уақытпен байланыс сақталады, ол қызымен телепатиялық байланыс жасай алады. Уақыт кедергісін кесіп өткеннен кейін Лиз мен Саймон кедергіден құлаған Сара атты жасөспірім қызға кездесіп, оған қазіргі күнге оралуға көмектеседі. Немістер келгенде, Лиз мен Саймон тұтқындалады, бірақ кейін қашып кетеді және жас Фрэнк Скиннерге немістер қолға түсірместен бұрын құпия құрылғыны – лазерлік қарудың прототипін жою туралы Трейнордың бұйрықтарын орындауға көмектеседі. Олар уақыт кедергісінен қашып құтылып, 1970 жылы Сент-Освальдқа қайтудың орнына, мұзды шөлде өзін табады. 1940 жылы Лизді атып жаралайды, бірақ оқ оған зиян келтірмейді, бұл Трейнордың Лиздің ата-анасына (1970 жылы) айтқан кеңесін растайды: балаларға уақыт саяхатынан ешқандай қауіп төніп тұрған жоқ, өйткені олар бұл туралы елес көреді және өткен оларға зиян келтіре алмайды.

Мұздықтың уақыты

1990 жылы мұзды шөл Антарктида екені анықталды. Лиз бен Саймон мұздан құтқарылып, Морган С. Деверо (Джон Баррон) басқаратын, "Мұздық" деп аталған Халықаралық биологиялық зерттеулер институтының ғылыми базасына жеткізіледі. Лиз бен Саймон қашып, қазіргі уақытқа оралады, бірақ Лиз Мұздықта анасын көргеніне сенгеннен кейін ғана. Қазіргі уақытта Трейнор Девероның болашақта болуына таңғалады; ол Девероның шәкірті болған және ол 1969 жылы қайтыс болды деп ойлаған. Саймонның осы оқиғаларға деген қызығушылығын пайдаланып, Трейнор балаларды Мұздыққа қайта оралуға көндіреді. Лиз алдымен анасымен, содан кейін болашақ өзімен – суыққан, сезімсіз, Бет (Мэри Престон) есімді ғалыммен кездеседі. Мұздықтағы қызметкерлер еріктілермен бақыланатын тәжірибелер жүргізеді, оның ішінде HA57 деп аталатын ұзақ өмір сүруге арналған дәріні сынап көреді. Зерттеу жұмыстарында көптеген сәтсіздіктер болды, бірақ Деверо базалық компьютердің қате жасауы мүмкін деген ойға келіспейді. Сәтсіздіктер күшейе түседі, ал Девероның мінез-құлқы көбірек өзгеріп, тұрақсыз болады. Лиз бен Саймон Девероның түпнұсқа Девероның клоны екенін біледі, ол әлемдегі алғашқысы. Тергеуді жалғастыра отырып, Лиз бен Саймон компьютердің мақсаты – Девероның жаңа клонын жасау екенін анықтайды. Бұл ұзақ өмір сүру дәрісінің формуласын, ол Девероға ғана белгілі және жазылмаған, сақтап, құпия ұстау үшін жасалған. Лиз қорқынышпен және жиренішпен әкесі Фрэнктың да Мұздықта екенін біледі, бірақ ол он жыл бойы эксперимент аясында мұздың астына көмілген, бірақ Мұздықтың температурасын бақылау жүйесі істен шыққандықтан эксперимент сәтсіз аяқталады. Мұздық зерттеушілері Деверомен бетпе-бет келіп, компьютердің істен шыққанына оны көндіруге тырысады. Деверо өзінің сәтсіздігін қабылдай алмай, психикалық күйзеліске ұшырап, Антарктика мұзына қашып кетеді. Компьютер істен шыққанда, база тоңазып қалады. Жан мен Бетті қоса алғанда, қызметкерлердің әрқайсысы құтқару келгенше суықтан аман қалу үшін тоңазытқыш формуласының дозасын ішеді. Лиз бен Саймон кетеді; олар Уақыт Кедергісіне жақындағанда, Девероның мұздаған денесін табады.

Өрт сөндіру жылы

Уақыт кедергісі Саймон мен Лизді 1970 жылға қайтарады. Трейнор оларды тағы да Уақыт кедергісін пайдаланбауға ескертеді. Олар көрген Мұздық болашағының алдын алуға бекініп, Трейнор ненің қорқатынын білуге құштарлық танытып, оған бағынбай, тағы бір рет Уақыт кедергісіне кіреді. Олар тағы да 1990 жылға жетеді, бірақ Мұздықтан өзгеше болашаққа. Бұл болашақта Англия тропикалық жаңбырлы ормандармен жабылған. Лиз тағы да өзінің болашақ нұсқасы Бетпен (Мэри Престон рөлін қайтадан ойнайды) кездеседі. Бірақ бұл жолы ол болашақ әлемді билейтін технократияға қарсы шыққан, сондай-ақ осыған ұқсас адамдармен бірге қарапайым ауылда тұратын хиппи, «Жер-ана» типі. Саймон да өзінің болашақ нұсқасын – «Бақылаушы 2957» (Дэвид Грэм) деп аталатын технократты кездестіреді, оған адамзаттың игілігі үшін Жерді қайта жаратуға арналған Бас жоспарды іске асыру тапсырылған. Бас жоспарды алғаш 1970 жылы Трейнор жасаған. Бірақ 2957 оны басып алды, ал қазір 1990 жылы әлі тірі Трейнор кек алуды көздейді. Трейнор Бас жоспарды басқаратын компьютерді саботаж жасайды. Оның араласуы Жердің климатын бұзады, жаһандық температураның өсуіне және ауқымды экологиялық апатқа әкеледі. Бет Лиз бен Саймонға Уақыт кедергісі арқылы қайтуға көмектеседі, содан кейін олар бейімделгендермен және қатесін түсінген 2957-мен бірге суы бар және аман қалу мүмкіндігі бар үңгірлерге қашып кетеді.

Клондардың күні

Соңғы серия алдыңғы сериалдардың көптеген элементтерін біріктіреді. Беттің көмегіне мұқтаж екеніне сенген Лиз 1990 жылға Уақыт кедергісі арқылы оралуға тырысады, бірақ оны Трейнор құлақтандырып әкетеді. Саймон Лизді іздеп, оны Трейнордың басқаруындағы құпия зерттеу орталығы R1-ге іздеп табады, ол Сент-Освальдта және Уақыт кедергісінің жанында орналасқан. Балалар R1-дің Морган С. Девероның бұрын Мұздық қорапта кездескен ұзақ өмір сүру дәрісі – HA57-ні зерттеу үшін құрылғанын біледі. Олар R1-ден қашып шығып, Трейнордың қуып жететініне қарамастан, Уақыт кедергісі арқылы қашып құтылады, ол оларды 1965 жылға жеткізеді. Девероның осы уақытта тірі болғанын түсінгеннен кейін олар R1-ге қайта оралады. Сол жерде балалар R1 ұзақ өмір сүруді ғана емес, сонымен қатар клондауды да зерттейтінін біледі. Деверо клондау және ұзақ өмір сүру процесінің сәтті болуы үшін субъектілер психологиялық жаңартутан өтуі керек деп санайды, бірақ R1-де Үкімет өкілі ретінде жұмыс істейтін Трейнор келіспейді, Девероның ерікті субъектілерді санасыз қуыршақтарға айналдыратынын айтады. Трейнор R1-ді жабумен қауіптенгенде, Деверо оны тұтқынға алып, орнына клонын қояды. Девероның тәжірибелері сәтсіз аяқталады, ал Саймон мен Лиз 1965 жылы R1-де кездескен жастарды 1970 жылы қайтадан кездестіреді, бірақ енді олардың барлығы өлім алдында тұрған қарт ерлер мен әйелдер. Саймон олардың көрген антиутопиялық болашақтың түбінде Деверо тұрғанын және олар білген Трейнордің бастапқыда клон болғанын түсінеді. Уақыт кедергісі балалардың 1970 жылы Трейнор клонына HA57-нің жұмыс істейтін формуласын қайтаруы үшін Девероның Мұздық қораптағы клонын жасады. Трейнор клоны да Уақыт кедергісінің проекциясы болып табылады, ол Девероның болашаққа қатысты көзқарасын іске асырумен айналысады: "Күйреуге" алып келетін апатты Бас жоспар. 1970 жылға оралған Лиз мен Саймон 1965 жылдан бері R1-дің құпия бөлмесінде қамауда ұсталған нағыз Трейнорды табады. Балалар мен нағыз Трейнор Сент-Освальдтағы Уақыт кедергісінде клон Трейнормен бетпе-бет кездеседі. Трейнор клонда өзінің жоқ екенін, ол проекция екенін айтады. Клон кедергіге жақындағанда, көрінбейтін күш оны ұстап алады және ол Уақыт кедергісіне сіңіп кетеді. Лиз мен Саймон өз отбасыларына оралып, нағыз Трейнорды жалғыз қалдырады.

Сыни қабылдау

The Stage-тің алғашқы эпизодын қарап, Джон Лоуренс былай деді: "Мен әрқашан "ғылыми фантастика" деп жарияланған бағдарламаларға күдікпен қараймын, себебі бұл сипаттама көбінесе жақсы ойластырылмаған сюжеттердегі кемшіліктерді толтыру үшін қияли және ықпалсыз оқиғаларды қолданатын туындыларға қолданылады. Алайда, Брюс Стюарттың ATV-дің жаңа сериясы Timeslip-тің бірінші эпизодына қарап, бұл бағдарлама құлпына келген ерекшелік болатындай көрінеді. [ ] Оның күші сюжеттің егжей-тегжейлі дамуы тұрғысынан шығармашылықпен ойластырылғандығында және жақсы жазылғандығында. Егер осы деңгей сақталса, онда бұл балалар ғана емес, барлық көрерменге лайық болатын сериал болады". Кейін "Мұздық қораптың уақыты" эфирінде, көптеген балалар Эдит Джойнтонның (Пегги Торп Бейтс) HA57 дозасының қателігінен қарттықтан қайтыс болатын көрінісінен қорқып қалды; бұл көрініс 1973 жылы сериал қайта көрсетілгенде сәл өңделді. 1999 жылы SFX ғылыми-фантастикалық журналы SF саласының сарапшылар тобынан, соның ішінде Терри Пратчетт пен Стивен Бакстерден, барлық уақыттағы ең жақсы 50 SF шоуының тізімін жасауды сұрады, нәтижесінде Timeslip тізімде отызыншы орынға ие болды. Кейін, 2005 жылы SFX өз оқырмандарынан ең жақсы 50 британдық телефантазия шоуының тізімін жасауды сұрады және Timeslip тізімде жиырма сегізінші орынды иеленді. Журнал оны "көптеген ғылыми фантастикалық шоуларға қарағанда ғылыми фантастикамен тәжірибе жасауға батыл болған" және "көптеген ересектерге арналған SF шоуларынан гөрі таңғаларлықтай ақылды және ойлы ғылыми фантастика" деп сипаттады.

Архивтің жағдайы

Timeslip-тің көп бөлігі бастапқыда түсті видеотаспада жазылған. Ерекшелік – 23-ші және 24-ші эпизодтар, олар түс жоғалу (түстің бұзылуы) деп аталатын техникалық қызметкерлердің өндірістік әрекетіне байланысты қара-ақ түсірілді, бұл шара сол кезде көптеген ITV бағдарламаларына әсер етті. Бүгінде "Мұздық қораптың уақыты" атты серияның соңғы эпизоды ғана бастапқы түсті форматында сақталған. Қалған эпизодтар қара-ақ бейнежазба түрінде сақталған. 2009 жылғы "Timeslip: Барьердің артында" атты деректі фильміне жасалған зерттеулер тек екі эпизодтың қара-ақ түсірілгенін көрсетті. 25-ші эпизодқа қосымша сахна сол түсірілім сессиясының барысында түсірілуі тиіс болды, демек, бұл эпизод тек қара-ақ түсте көрсетілді. Жоғалған эпизодтардың түпнұсқалық видеотаспалары Central компаниясы тарапынан 1982 немесе 1983 жылдары жойылған және қайта пайдаланылған деп есептеледі, олар ATV-ден ITV бағдарламаларын Мидлендс аймағына жеткізуді өздеріне жүктеген кезде, алдыңғы иелерінің бағдарламаларын архивтен тазарту жұмыстарын жүргізді. Ол кезде бұл бағдарламалардың коммерциялық құны жоқ деп саналды және оларға ешқандай құн берілмеді. Басқа дереккөздердің мәліметінше, Central компаниясы басқаруды қолға алғаннан кейін, видеотаспалар ескіру және сақтау жағдайларының нашар болуы салдарынан қатты зақымданған, сондықтан олар нашар техникалық сапасынан хабар таратуға жарамсыз деп танылып, жойылды.

Үйдегі бейнежазбалар

Таймслип 1992 жылы ITC Home Entertainment компаниясымен VHS видеокассетада жарық көрді. Әрбір серия екі кассетадан тұратын жиынтық ретінде шығарылды. Толық серия – сақталған түсті эпизодты қоса – 2004 жылы Carlton компаниясымен төрт дискілік 2 аймақты DVD жинағында шығарылды. 1 аймақты DVD-де сериалдың қалпына келтірілген және толық нұсқасы, сондай-ақ "Beyond the Barrier" деректі фильмі бар. Бұл 2005 жылы Granada International Media Limited лицензиясымен A&E Home Video компаниясы шығарды. 2016 жылы Network Distributing компаниясы жаңа DVD-ді қара-ақ түсте шығарды. "Таймслип: Барьердің артында" – Таймслиптің түсірілу тарихын баяндайтын тәуелсіз деректі фильм 2009 жылы жарық көрді. Онда Шерил Берфилд, Спенсер Бэнкс, Дэвид Грэм, Иан Фэрберн және Айрис Расселл сияқты көптеген актерлермен, сондай-ақ сериал авторы Рут Босвелл, сценаристтер Брюс Стюарт және Виктор Пембертон, режиссер Рон Фрэнсиспен сұхбаттар бар. Оны Таймслиптің ресми сайтының иелері жасады.

Басқа медиа

Лиз және Саймонның бірнеше жаңа оқиғаларын көрсететін комикс, "ТВ Таймс" журналының жасөспірімдерге арналған қосымшасы "Көріңіз" журналында, сериал эфирге шығумен бірге жарияланды. Комикс суретшісі – Майк Нобл. "Көріңіз" журналы шоудың екі жас жұлдызымен бірнеше сұхбаттарды да жариялады. Джеймс Босуэлл "Уақыттың кері жағы" және "Мұздатқыштың уақыты" атты алғашқы екі сериал бойынша романдық нұсқа жазды, ол 1970 жылы сериал эфирге шығумен бірге Pan Books баспасынан шықты. Оны серияның 6-шы бөлімінде, кітап тірегінде экранда көруге болады.

Үлкен финиш

2020 жылы Big Finish Productions Timeslip жаңа сериясын шығарды. Бұл бастапқы актерлер Спенсер Бэнкс пен Шерил Берфилд қатысқан, толық актерлік құраммен жасалған екі аудио жинақтан тұрады. Бірінші жинақ Timeslip-тің 50 жылдығына орай 2020 жылдың мамыр айында, ал екінші жинақ 2020 жылдың маусым айында жарық көрді. №. АтауыЖазушыРежиссер1. Timeslip: Өлім лотереясы дәуіріЭндрю СмитХелен ГолдвинМамыр 20202. Timeslip: Ешқашан болмаған соғысМарк ПлаттХелен ГолдвинМаусым 2020