Кіріспе

Моли Брант (1736 жылы туған, 1796 жылғы 16 сәуірде қайтыс болған), сондай-ақ Мэри Брант, Конватициаенни және Дегонвадонти аттарымен де белгілі, Британдық Нью-Йорк және Жоғарғы Канададағы могавк көшбасшысы болды. Нью-Йорк провинциясында тұрған ол, британдық үндістер ісі жөніндегі басқарушы сэр Уильям Джонсонның жұбайы болды, олардың сегіз баласы болған. Жозеф Брант, могавк көшбасшысы және соғыс басшысы, оның кіші інісі еді. 1774 жылы Джонсон қайтыс болғаннан кейін, Брант балаларымен бірге Джонстаун (Нью-Йорк) қаласындағы Джонсон Холлдан шығып, Могавк өзенінің батысында орналасқан туған Канахохари ауылына оралды. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде лоялист болған ол Британдық Канадаға көшіп, британдық шенеуніктер мен ирокездер арасында делдалдық қызмет атқарды. Соғыстан кейін ол қазіргі Кингстон (Онтарио) қаласына қоныстанды. Корольдікке көрсеткен қызметі үшін британ үкіметі Брантке зейнетақы тағайындап, соғыс кезіндегі шығындарын өтеді, соның ішінде жер берді. Британдықтар бұрынғы отарлық аумақтарын АҚШ-қа өткізген кезде, ирокез тайпаларының көпшілігі Нью-Йорктан қуылды. Қазіргі Онтариода Алты тайпаның қорығы құрылды. 1994 жылдан бері Брант Канаданың ұлттық тарихи маңызы бар тұлға ретінде құрметке ие. Америка Құрама Штаттарының тарихшылары оны ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалдырды немесе кемсітті, бірақ 20 ғасырдың соңында оған ғалымдардың қызығушылығы арта түсті. Кейде ол ирокездердің есебінен британдықтарға жақын болғаны үшін сынға ұшырады. Ол берілген англикандық екені белгілі, және ол Канада Англикан шіркеуінің күнтізбесінде 16 сәуірде еске алынады. Оның портреті сақталмаған; Кингстондағы мүсінде және 1986 жылы шығарылған канадалық маркада оның идеалдандырылған бейнесі бейнеленген.

Ерте өмір

Молли Бранттың ерте өмірі туралы нақты мәлімет аз. Мэри деп аталатын, бірақ көбінесе «Молли» деп танылатын ол шамамен 1736 жылы, мүмкін Мохаук ауылы Канажохариде немесе Огайо аймағының батысында дүниеге келген. Оның ата-анасы христиан мохауктар еді. Оның Джозеф Брант есімді әкесінен туған інісі болған, оларды туыс емес деп жаңылыстыруға болады. Француз иезуит миссионерлері отарлаудың алғашқы жылдарында көптеген мохауктарды католик дініне өткізген. Алайда, 18 ғасырдың ортасына қарай Нью-Йоркте ағылшынның ықпалы артты. Христиан мохауктар көбінесе англикандықтарға қайта бағытталды. Брант 1735 жылдың 13 сәуірінде Төменгі қамалға жақын Форт-Хантердегі шіркеуде крещениеден өткен Мэри болуы мүмкін. Егер осылай болса, оның ата-анасы Маргарет және Каннасвар есімді болған. Көптеген тарихшылар оның әкесінің аты Пітер болған деп санайды. 1743 жылы туған Джозеф Брант – Моллидің інісі немесе жарты інісі. Моллидің мохаук есімдерінің бірі, мүмкін туғандағы есімі, Конваци'тсайенни, яғни «Біреу оған гүл сыйлайды» дегенді білдіреді. Оның басқа мохаук есімі, ересек болғандағы дәстүрлі белгі ретінде берілген, Дегонвадонти, яғни «Бірге екіге қарсы» деген мағынаны білдіреді. Оның мохаук есімдері тарихи жазбаларда әртүрліше жазылған. Мохауктар Ирокез лигасының алты тайпасының бірі болып табылады және конфедерацияның ең шығыс аумағын мекендеген. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде олар қазіргі Нью-Йорк штатының солтүстігінде, колониялық Олбани мен Шенеқтади қалаларының батысындағы Мохаук өзені аңғарында тұрған. Бір кезде, туылғанға дейін немесе туылғаннан кейін, Моллидің отбасы батысқа, Огайо аймағына көшіп кеткен, ирокездер 17 ғасырдың соңынан бері оны аң ауру жері ретінде сақтап келген. Моллидің әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның отбасы Канажохариге оралды. 1753 жылдың 9 қыркүйегінде Моллидің анасы Брант Канагарадункваға, Мохаук тайпасының сахемына үйленді. Брант Канагарадункваның беделді басшы екенін нығайту үшін, Молли мен Джозеф олардың әкесінің атын тегі ретінде алды, бұл сол кезде ерекше жағдай еді. Молли Брант голланд және ағылшын сауда серіктестерінен әсер алған мохаук мәдениетінде өсті. Канажохарида Бранттар колониялық стильдегі үлкен үйлерде тұрды және көптеген еуропалық тұрмыстық заттарды пайдаланды. Олар Англия шіркеуіне барып тұрды. Молли мохаук және ағылшын тілдерін еркін білді. Оның формальды білім алған-алмағаны, оқып-жазуға үйренгені белгісіз. «Мэри Брант» деген атпен жазылған бірнеше хат бар, бірақ оларды Молли айтқан, ал басқа біреу жазған болуы мүмкін. 1782 жылғы бір хатқа «оның белгісі» қойылған, ол оның жартылай сауатты болғанын көрсетеді. 1754 жылы Молли әкесі мен Мохаук ақсақалдарының делегациясымен Филадельфияға барды, онда ер адамдар отарлаушы басшылармен жерді сату туралы алаяқтық мәселені талқылауға тиіс болды. Топ Олбаниге сапар шекті, онда Пенсильвания губернаторы Льюис Морристің жүйсін інісі, ағылшын офицері капитан Статс Лонг Моррис Брантпен танысып, ғашық болды. Ол кезде ол он тоғыз жаста болды және «жақсы көрінеді» деп сипатталды.

Археология

1988 жылы Кингстонда Молли Бранттың бұрынғы үйі орналасқан жерде құрылыс жобасына дайындық жұмыстары үшін археологиялық зерттеулер жүргізілді. 1989 жылы құтқару қазбалары салынды. Брант отбасының үйінің бастапқы орнының көп бөлігі бұрыннан-ақ өнеркәсіптік қызмет нәтижесінде бұзылған еді. Бұл аймақ ұзақ жылдар бойы Киванис ойын алаңы болып келді және 1938 жылы «Империал Ойл» компаниясы бұл жерді сатып алғанға дейін өзгеріске ұшырамады. Осы кезде құрылыстардың жер астындағы қалдықтары алынып тасталған болуы мүмкін. Қазба жұмыстары кезінде 19 ғасырға тән 5000-нан астам тұрмыстық және жеке заттар табылған дәретхананың қалдықтары анықталды.

Кингстондағы танылу

1996 жылғы 25 тамызда Кингстон қаласы Молли Брантты еске алу күнін жариялады. Мохок ұлты, Квинт шығанағы, Кингстон қаласының әкімшілігі, Кингстон қаласының тарихи кеңесі және Канаданың тарихи орындары мен ескерткіштер кеңесі оның өмірін Молли Бранттың бюстін жасау арқылы еске алуға келісті, сондай-ақ Кингстондағы Ридо көшесіндегі Ридоурест үйінің кіреберісінде тарихи ескерткіш орнатуға келісті. Бюст жасау жұмысы Джон Бокстелге тапсырылды. Ескерткіш мүсіні Молли Брантты еске алу күні Ридоурестте ашылды. Еске алу шаралары Сент-Джордж соборындағы қызметпен, дәстүрлі мохоктардың темекі жағу рәсімімен, Сент-Полс англикан шіркеуінде гүл шоғын қоюмен және Ридоуресттегі қабылдаумен басталды. Мүсін шығыс аулада ашылды. Аугуста Секкони Бейтс жазған «Молли Брант – бір әйел операсы» алғаш рет 2003 жылғы 25 сәуірде Кингстондағы Сент-Джордж соборында Катаракви археологиялық зерттеу қорының қолдауымен қойылды. 2003 жылғы қойылымда Кингстон сопраносы Рона Гейл ән шырқады, Кэрри Уайатт флейтада, ал композитор фортепианода ойнады. Опера содан бері толық төрт актіге дейін дамыды. 2015 жылғы 17 маусымда Лаймстоун аудандық мектеп кеңесінің мүшелері Лионс көшесінде, Королева Елизавета колледжінің аумағында орналасқан жаңа бастауыш мемлекеттік мектепке Молли Брант есімін берді.