Кіріспе

Американдық суретші Фитц Генри Лейн (туған кезде Натаниел Роджерс Лейн; бұрын қате түрде Фитц Хью Лейн деп белгілі болған; Лейннің атын өзгерту себептері мен таңдауы әлі анық емес; бір болжам бойынша, ол "танымал миниатюра суретшісі Натаниел Роджерстен өзін ажырату үшін" мұндай шешім қабылдаған. Ол туғаннан бастап теңіз және теңізшілер өмірімен таныс болды – бұл оның кейінірек тақырып таңдауына зор әсер еткен фактор. Оның жас өмірінің көптеген жағдайлары Лейннің теңіз өмірінің түрлі салаларымен үнемі байланыста болуын қамтамасыз етті, соның ішінде Лейннің отбасы "Глостер портының жұмыс істейтін жағажайының шетінде" тұрған, ал әкесі Джонатан Деннисон Лейн желкен тігуші болған және, мүмкін, желкен тігу шеберханасының иесі болған. Көптеген адамдар Лейн өмір бойы денсаулыққа қатысты қиындықтарды бастан өткермегенде, суретші болмай, теңізші болар немесе әкесі сияқты желкен тігуші болар еді деп есептейді. Себебін нақты анықтау мүмкін болмаса да, Лейн 18 айлық шағында Перу алмасының – яғни, "жимсонвид" деп те аталатын улы шөптің – бір бөлігін жұтып қойғаннан кейін аяқтары паралич болып, одан ешқашан жазылмайды. Сонымен қатар, өнер тарихшысы Джеймс А. Крейг Лейн басқа балалар сияқты ойын ойнай алмағандықтан, басқа ойын табуға мәжбүр болды және осы ізденісте ол сурет салуға деген қабілетін ашып, дамыта алды деп болжайды. Лейн 1832 жылдан 1847 жылға дейін Бостондағы Пендлтонның литография шеберханасында жұмыс істей келе мұндай "сабақтар" алды. Литограф ретінде жұмыс істеген жылдары көркемдік шеберлігін жетілдіріп, дамыта отырып, Лейн жоғары сапалы теңіз суреттерін салуға қол жеткізді, бұл оның 1840 жылғы Бостон альманахинде ресми түрде "теңіз суретшісі" ретінде тіркелгендігімен дәлелденді. Лейн сурет салу стилін жетілдіруді жалғастырды, нәтижесінде оның теңіз суреттеріне деген сұраныс та артты. Лейн Бостонда тұрғанда Глостерге жиі барып тұрды, ал 1848 жылы ол қайтадан тұрақты түрде оралды. 1849 жылы Лейн Дунканс-Пойнтта өзінің жеке дизайны бойынша үй-студия салуға қадағалау жасады – бұл үй оның өмірінің соңына дейін негізгі тұрғын үйі болып қалды. Фитц Генри Лейн өмірінің соңғы жылдарына дейін әдемі теңіз суреттері мен теңіз пейзаждарын салуын жалғастырды. Ол 1865 жылдың 14 тамызында Дунканс-Пойнттағы үйінде қайтыс болды және Оук-Гроув зиратында жерленді.

Тәрбие және ықпал ету

Лэйннің өмірі мен мансабының көптеген жақтары қаншалықты күңкіл болса да, бірнеше нәрсе анық. Біріншіден, Лэйн бала кезінен-ақ өнер саласында ерекше дарыны болған. Сол кездегі жергілікті Глостер тарихшысы және Лэйннің замандасы Дж. Бэбсон атап өткендей, Лэйн "бала кезінде-ақ сурет салу және бояуға қабілетін көрсетті, бірақ Бостонға баруға дейін ережелерді үйренбеді". Бұл Лэйннің Новак сипаттағандай, өнеріне "примитивтік және графикалық дәстүрлердің үлесін" үйлестіру арқылы көрінді.

Мұра

Басқа зерттеулер Лэйннің көркемдік процесіне ғана емес, сонымен қатар оның, әсіресе американдық тыйым қозғалысы ішіндегі, жақтас әлеуметтік реформатор болғанын көрсетті. Сонымен қатар, Лэйннің трансценденталист болғаны туралы бұрынғы күдік расталды, және ол сонымен қатар спиритуалист болғаны анықталды. Лэйннің "көбінесе достарымен көңіл күйіне бейім болған, біршама мұңды және ішкі толқулы тұлға" және оның өмірі "тыныш жалғыздықтан" тұрғаны туралы сенсациялық мәлімдемелер, суретшінің меценаты, досы және көршісі Джон Трасктың куәлігінің толық мәтіні арқылы жалған екені дәлелденді. Траск Лэйннің "әрдайым жұмыста болып, еңбектерін жасағанда көңіл күйі өзгермейтінін, қонақтармен әрдайым мейірімді және жақсы қарым-қатынаста болатынын, үйленбегендігін және романтикалық қабілеттері болмағанын, әрқашан сүйікті және көңілді болғанын, кешкі кештерін ұнататынын және қойылымдарға қатысқанын" айтқан. Бұрынғысынан тек Мэри Мелен атты, көркемдік қабілеттері шектеулі жергілікті ханымға ғана сабақ бергеніне сенгеніміз, енді Лэйннің бірнеше басқа суретшілерге де нұсқаушы және кеңесші болғаны анықталды, ең бастысы Бенджамин Шампни және Американың басқа да ұлы 19-ғасырлық теңіз суретшісі Уильям Брэдфорд. Гудзон мектебінің замандасы болған ол, өмір бойы теңіз суреттерінің Америкадағы ең көрнекті суретшісі ретінде танымал болды, бірақ француз импрессионизмінің өркендеуінен кейін өлімінен кейін көп ұзамай ұмытқа кетті. Лэйннің туындылары 1930 жылдары өнер коллекционері Максим Кароликпен қайта ашылды, содан кейін оның өнері жеке коллекционерлер мен мемлекеттік институттар арасында үнемі танымалдылыққа ие болды. Оның туындылары қазір аукционда үштен бес миллион долларға дейін бағаланады. Оның туындыларының ең ірі коллекциясы қазір Бостон, Массачусетс штатындағы Уоллес отбасының қолында, және оның туындылары олардың отбасылық кеңселерде, жеке үйлерінде және иеліктерінде көрсетіледі.