Эндрю Джексон Хиггинс: Соғыс жеңісіне үлес қосқан қайқ жасаушы

Кіріспе

Американдық кәсіпкер (1886–1952)

Эндрю Джексон Хиггинс (28 тамыз 1886 – 1 тамыз 1952) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Хиггинс қайықтарын" (жағалауға түсірілетін көлік кемесі, персонал тасымалдауға арналған кеме немесе LCVPs) шығаратын, Нью-Орлеандағы Хиггинс Индустриясын құрған американдық кәсіпкер және қайық жасаушы. Компания кішкентай қайық жасау бизнесі ретінде басталып, сексен мыңнан астам жұмысшысы мен шамамен үш жүз елу миллион долларлық үкіметтік келісімшарттары бар әлемдегі ең ірі өнеркәсіп орындарының біріне айналды. Генерал Дуайт Эйзенхауэр: "Эндрю Хиггинс – біз үшін соғысты жеңген адам. Егер Хиггинс осы LCVPs-ті жобалап, жасамас еді, біз ашық жағажайға ешқашан қондыра алмас едік. Соғыстың барлық стратегиясы басқаша болар еді" деген пікір білдірген. Адольф Гитлер Хиггинстің кеме жасаудағы соғысқа жасаған үлесін мойындап, оны ашумен "Жаңа Нұх" деп атады.

Ерте өмір және баржа/кеме жасау

Эндрю Хиггинс 1886 жылғы 28 тамызда Небраска штатының Колумбус қаласында Джон Гонегл Хиггинс пен Энни Лонг (О’Конор) Хиггинстің кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Чикаго қаласындағы адвокат және газет тілшісі болған, ол Небраскаға көшіп, онда жергілікті судья болып қызмет еткен. Хиггинстің әкесі Хиггинс жеті жасқа толғанда құлап қайтыс болды. Хиггинс Омаха қаласында өсті және Крейтон дайындық мектебінде үш жыл оқыды, бірақ төбелес салғандықтан мектептен қуылды. 1906 жылы ол Омахадан Мобил, Алабама штатына ағаш бизнесіне қатысу үшін кетіп, өз компаниясын құруға қажетті тәжірибе алу мақсатында ағаш өңдеу, кеме жөндеу және қайық жасау салаларында түрлі жұмыстар істеді. 1910 жылы ол Нью-Орлеанда неміс тіліндегі ағаш импорттау фирмасының директоры болды. 1922 жылы ол Хиггинс Lumber and Export Co. атты жеке компаниясын құрды, Филиппин, Орталық Америка және Африкадан қатты ағаш импорттады, ал ақ кипарис пен қарағайды экспорттады. Ол сол кезде американдық тізілімдегі ең ірі кеме паркін сатып алды. Осы кемелерге қызмет көрсету үшін ол кеме жасау шеберханасын құрды, онда жүк тасымалдаушы кемелерді, сондай-ақ оларды қолдауға қажетті буксирлер мен баржаларды жасап, жөндеу жұмыстарын жүзеге асырды. Кеме жасау және жобалау жұмысының бір бөлігі ретінде Хиггинс Чикагодағы Ұлттық ғылым университеті арқылы теңіз архитектурасы бағдарламасын аяқтады, бұл аккредиттелмеген хат алмасу мектебі болды және оған ғылым бакалавры дәрежесі берілді. 1926 жылы ол "Эврика" қайығын жобалады, ол Мексика шығанағы мен Миссисипи өзенінің төменгі ағысында мұнай бұрғылаушылар мен аңшылар пайдаланатын шалқасы аз кеме болды. Қайықтың корпусындағы жартылай туннельге орнатылған пернесі бар болғандықтан, кеме судың тереңдігі аз суларда жұмыс істей алды, онда су астындағы кедергілер мен қалдықтар әдеттегі пернелерге зиян келтіруі мүмкін. Ол кемесіне еңіспен төмен қарайтын мұрын бөлігін (spoonbill) жасады, бұл оған өзен жағалауына тікелей жүріп, содан кейін оңай артқа жылғалуға мүмкіндік берді. Оның қайықтары рекордтарды жаңартты және он жыл ішінде ол судың тереңдігі аз жерлерде жоғары жылдамдыққа жетуі және дерлік өз ұзындығында айналуы үшін жобаны жетілдірді. Қатты бәсекелестік, әлемдік сауданың төмендеуі және ағаш жүктерін тасымалдау үшін бос жүретін кемелердің пайдаланылуы Хиггинстің Lumber and Export Co. компаниясын банкротқа ұшыратты. Ол өзінің қайық жасау фирмасын (1930 жылы Higgins Industries ретінде құрылған) жеке нарыққа, сондай-ақ АҚШ жағалау күзет қызметіне моторлы қайықтар, буксирлер мен баржалар жасап, бизнесте сақтап қалды.

Andrew Higgins was born on 28 August 1886 in Columbus, Nebraska, the youngest child of John Gonegle Higgins and Annie Long (O'Conor) Higgins. His father was a Chicago attorney and newspaper reporter who had relocated to Nebraska, where he served as a local judge. Higgins' father died after a fall when Higgins was seven years old. Higgins was raised in Omaha and completed three years at Creighton Prep High School before being expelled for brawling. He left Omaha in 1906 to enter the lumber business in Mobile, Alabama, and worked at a variety of jobs in the lumber, shipping and boat building industries in an effort to gain experience for starting his own company. In 1910 he became manager of a German owned lumber importing firm in New Orleans. In 1922, he formed his own company, the Higgins Lumber and Export Co., importing hardwood from the Philippines, Central America and Africa, and exporting bald cypress and pine. He acquired a fleet of sailing ships, said to have been the largest under American registry at that time. To service this fleet, he established a shipyard which built and repaired his cargomen as well as the tugs and barges needed to support them. As part of his work in boat building and design Higgins completed a program in naval architecture through the National University of Sciences in Chicago, an unaccredited correspondence school, which awarded him a Bachelor of Science degree. In 1926 he designed the Eureka boat, a shallow draft craft for use by oil drillers and trappers in operations along the Gulf coast and in lower Mississippi River. With a propeller recessed into a semi tunnel in the hull, the boat could be operated in shallow waters where flotsam and submerged obstacles could foul the usual types of propellers. He designed a "spoonbill" bow for his craft, allowing it to be run onto riverbanks and then to back off with ease. His boats proved to be record beaters; and within a decade he had improved the design to attain high speed in shallow water and turn nearly in its own length. Stiff competition, declining world trade, and the employment of tramp steamers to carry lumber cargoes combined to put Higgins' Lumber and Export Co. out of business. He kept his boatbuilding firm (established in 1930 as Higgins Industries) in business, constructing motorboats, tugs and barges, for the private market as well as the United States Coast Guard.

Әскери кеме жасау

Теңіз жаяу әскерлері амфибиялық десантта жағалауға әскерлерді жеткізудің жақсы жолдарын табуға мүдделі болды және Құрылыс және жөндеу бюросының талаптарын қанағаттандыра алмауына наразылық білдірді, осыдан Хиггинстің қайығына қызығушылық танытты. 1938 жылы Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлері жүргізген сынақтарда Хиггинстің "Еврика" қайығы Әскери-теңіз күштерінің жобалаған қайығынан асып түсті және 1939 жылдың ақпан айында флоттың десанттық жаттығулары барысында LCPL ретінде сынақтан өтті. Жоба, жүк түсіру процесінен басқа, қанағаттанарлық деп есептелді, себебі әскер мен жабдықтар қайықтың бортынан түсірілді, бұл оларды жауынгерлік жағдайда жаудың атысына ұшыратуы мүмкін еді. Алайда, жапондықтар 1937 жылдың жазынан бастап Екінші Қытай-жапон соғысында пандуспен жабдықталған десанттық қайықтарды қолданған. Оларды, әсіресе Шанхайдағы Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерінің өкілдері зерттеді. Хиггинске мұндай қайықтың суреті көрсетілген кезде, ол бас инженерін шақырып, Нью-Орлеанға оралғаннан кейін тексеруге дайын үлгі жасауды тапсырды. Бір ай ішінде Пончартрейн көлінде жасалған пандуспен жабдықталған "Еврика" қайығының сынақтары мұндай қайықтың жасалуы мүмкін екенін көрсетті. Осылайша LCVP (Landing Craft, Vehicle, Personnel) – көбінесе Хиггинс қайығы деп аталатын қайық пайда болды. Ол 36 сарбазды тасымалдай алатын, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 23 000-нан астам қайықтар жасалды. Одан да үлкен нұсқасы, бастапқыда "танк тасымалдағышы" деп аталған, LCM (Landing Craft, Mechanized) –нің алғашқы үлгісі болды. Хиггинс қайығының көмегімен әскерлер порттардың орнына ашық жағалауларда жүк түсіре алды, олар қатты күзетілген еді. Бұл әскерлерге кең аумақта таралып, шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Бұл тактика көптеген одақтас операцияларда, соның ішінде Нормандияға түсу операциясында қолданылды.

Хиггинс Индустриесінің жұмыс күші мен келісімшарттары

Хиггинс өзінің зауыттары үшін әртүрлі құрамы бар жұмыс күшін, соның ішінде барлық нәсілдер мен жыныстарды қалап, жоғары білікті қызметкерлерді іздеді. Осындай жұмыс күші саясаткерлердің, оның ішінде президенттер Рузвельт пен Трумэннің назарын аударды, олар жиі келіп тұратын. Хиггинс Индустрис 85 000-нан астам жұмыскері және 350 000 000 долларлық мемлекеттік келісімшарттары бар әлемдегі ең ірі өндірушілердің бірі болды. Өзінің алғашқы зауытын Сити Парк-авенюде салғаннан кейін Хиггинс LCVP-ді үздіксіз өндіре бастады. Байо Сент-Джонға көбірек теміржол вагондары жеткізілген сайын, оның мемлекеттік келісімшарттары артып, жеті зауытқа дейін кеңейтуге мүмкіндік берді, олар ірі десанттық кемелер, торпедолық катерлер және ұшақтар шығаруға қабілетті болды. Хиггинс Индустрис зауыттарының бірі Индустриалды каналда салынды, бұл көліктік инфрақұрылымға қолжетімділікті арттырды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өнеркәсібі

Хиггинстің зауыттары Екінші дүниежүзілік соғыста түрлі әскери-теңіз жабдықтарын өндірді, соның ішінде десант кемелерін, моторлы торпедалық қайықтар (PT қайықтар), торпеда түтіктерін, қару мұнараларын және түтін генераторларын. Соғыс кезінде 20 000-нан астам қайық шығарылды. "Факел" операциясының екінші кемесі – Жеке құрамды тасымалдауға арналған десант кемесі (Landing Craft Personnel Ramp) болды. Хиггинс қайығының бұл нұсқасы Пончартрейн көлінде сынақтан өткеннен кейін жағажайларға сәтті түсірілді. Бұл конструкция кеме басына екі жағынан машиналық құралдарды орналастырды, осылайша орталық пандус арқылы қол жеткізуге мүмкіндік берді. Операциядағы үшінші кеме – Көлікті тасымалдауға арналған десант кемесі (Landing Craft Vehicle) болды. Машиналық құралдар кеменің артқы жағына жылжытылып, көбірек орын жасалды. Бұл өзгеріс жаңа, толық ені бар пандусты пайдалану арқылы ірі құрлық көліктерін тасымалдау үшін кеңістікті барынша арттырады. Соғыс кезінде Хиггинс Престон Такермен байланысқа түсті, ол 1948 жылғы даулы Такер Седан автокөлігімен танымал болды. Такер, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің назарын тукер мұнарасын жасап, "Такер Авиация Корпорациясын" құру арқылы аударды. 1942 жылдың наурызында Хиггинс "Такер Авиация Корпорациясын" сатып алды, ал Такер Хиггинс Индустриясының вице-президенті ретінде Нью-Орлеанға көшіп барды, ол Хиггинс–Такер Авиация бөлімшесін басқарды. Бұл мекеме Такердің қару мұнараларын, Хиггинстің торпедалық қайықтарына арналған қару-жарақ пен қозғалтқыштарды өндірді. Бұл қарым-қатынас нәтиже бермеді және Такер 1943 жылы кетіп қалды.

Соғыстан кейінгі еңбектер

Федералды үкімет Жапонияның капитуляциялауынан кейін және Хиггинстің кеме құрылысы 1945 жылдың 11 қазанында тоқтағаннан соң соғыс келісімшарттарын жоюды бастады. Бұл Хиггинс Индустриз компаниясына зор әсер етті, сондай-ақ оның жұмысшыларының кәсіподақтарының күшеюі де әсер етті. Хиггинс көптеген ереуілдердің салдарынан қаржылық шығындарға ұшырады және өндіріс орындарының көп бөлігін сатты. Компания LCVPs-тің көбін жасауды жалғастырды, бірақ үкіметтік гранттар алуда үлкен табысқа жете алмады.

Мишод зауыты

1940 жылы «Хиггинс Индустриз» компаниясы АҚШ Армиясының Инженерлер корпусымен келісімшарт жасады. Нью-Орлеанс қаласының Мичуд ауылының жағалау аймағында, 180 миллион долларға (2018 жылы 2,8 миллиард доллар) құнымен, ұшу-қону жолағымен жабдықталған, ірі ұшақ құрастыру зауыты салынды, ол «Мичуд қару-жарақ зауыты» деп аталды. 1951 жылы бұл зауыт Корея соғысы үшін жабдықтар шығаруға бейімделді, бірақ бұл қақтығыс аяқталғанға дейін толық қуатымен жұмыс істеуге үлкермеді. 1961 жылы, ғарышқа қатысты жарысқа байланысты, жаңадан құрылған Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы осы зауытты «Сатурн V» зымыранын құрастыру үшін пайдалануға болатынын анықтады. Зауыт ғарыш жобасына қарай жаңартылып, «Мичуд құрастыру кешені» деп қайта аталды.

Саясат

Хиггинс Америка тарихының ықпалды тұлғасы болды, ол Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, ұлттық саясатта белсенділік танытты. Хиггинс Индустриясының өркендеуімен бірге Хиггинс билік пен ықпалға ие болды. Франклин Рузвельт төртінші рет президенттікке кандидаттығын қойғанда, Гарри Трумэн вице-президенттікке кандидат болды. Хиггинс олардың дауысын естігеніне көз жеткізді. Хиггинс оларды өте құрметтеді және 1944 жылғы президенттік сайлау науқаны барысында Бостон, Нью-Йорк сияқты қалаларды аралап, ел азаматтарын оларға дауыс беруге шақырды. Рузвельт пен Трумэн жеңіске жетті және Хиггинске оның ықпалды қолдауы мен сол сайлауда елдің пікірін өзгертудегі маңызды рөлі үшін алғыс айтты.

Өлім және жерлеу

Хиггинс 1952 жылдың 1 тамызында Жаңа Орлеанда қайтыс болды және Метари бейіштігінде жерленді. Ол бір апта бойы асқазан жарасын емдеу үшін ауруханада жатқанда салдарынан қатты инсульт болды.

Мұра

Хиггинс 30 патенттің иесі болды, олардың көпшілігі қампа десанттық кемелер мен көліктеріне қатысты. 1943 жылы Крейтон университеті оған құрметті заң докторы дәрежесін берді. 1987 жылы оның құрметіне Fleet Oiler, USNS Andrew J. Higgins (T AO 190) деп аталды. Небраска штатының Колумбус қаласында Хиггинсқа арналған ескерткіш бар, ал Колумбустан оңтүстікке қарай АҚШ-тың 81-ші бағдарламалық жолының жеті мильдік бөлігі "Эндрю Джексон Хиггинс тас жолы" деп аталды. 2000 жылы жаңадан ашылған D Day мұражайының (қазіргі Ұлттық Екінші дүниежүзілік соғыс мұражайы) жанындағы Нью-Орлеан қаласының қойма ауданындағы Говард даңғылының 7 блок бөлігі "Эндрю Хиггинс көшесі" деп өзгертілді. Колумбус орта мектебінің тарих сабағының мұғалімі Джеральд Мейер оқушыларымен бірге Хиггинстің туған қаласы Колумбуста Эндрю Джексон Хиггинсқа арналған ұлттық ескерткіш құруға жұмыстанды, ол 2001 жылдың тамызында ашылды.