Кіріспе

Уорстершир, Англиядағы Ұлы Уитли қаласындағы Уитли соты – итальяндық стильдегі қираған сарай. Ол Фолли отбасы үшін XVII ғасырда бұрынғы әулет үйі орнында салынған, ал XIX ғасырдың басында архитектор Джон Нэш Томас Фолли үшін, 3-ші барон Фолли үшін оны едәуір кеңейтті. Кейіннен мүлік Дадли графтарына сатылды, олар 19 ғасырдың ортасында тағы да масштабты қайта құру жүргізді, сәулетші Сэмюэл Доукс Виктория және Эдвард дәуіріндегі Англияның ұлы сарайларының бірін жасау үшін шақырылды. Дадлилердің қаржылық жағдайы нашарлағаннан кейін, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін сот Киддерминстердегі кілем фабрикасының иесіне сатылды. 1937 жылы болған ірі өрт сотқа көп зиян келтірді, мүлік бөлініп сатылды, ал үй одан әрі жиһазынан және безендірулерінен айырылды. Үй мен аумақ 1972 жылы Қоршаған ортаны қорғау департаментінің қамқорлығына берілгенге дейін қырық жыл бойы тоқырап тұрды. Осы уақыттан бері жүргізілген маңызды қалпына келтіру және нығайту жұмыстары үйді керемет қираған күйінде сақтап тұр. Уитли соты және оған іргелес Сент-Михаил және барлық періштелер шіркеуі екеуі де бірінші санаттағы ескерткіштер болып табылады.

16-18 ғасырлар

Бұл жердегі ең алғашқы ғимарат Расселл отбасы салған Якоби стиліндегі кірпіш үй болды. Азамат соғысынан кейін үйді темір өндіруші Томас Фоулиге (1616-1677) сатты. Ол үйдің солтүстік жағына екі мұнара тұрғызды, ал оның немересі Томас Фоли, 1-ші барон Фоли (1716-1777) кіреберіс ауласын қоршап тұрған қанаттарды қосты. 1735 жылы Томас Фоли, 2-ші барон Фоли (1742-1793) осы ауланың батысында жаңа шіркеу салдырды, бұл жұмысты оның әкесі бастаған еді. 1747 жылы шіркеуге барокко стиліндегі интерьер берілді, ол үшін Джеймс Гиббске Каннонс үйінің мазмұны аукционда сатылған суреттер мен жиһаздарды пайдалану тапсырылды. Жаңадан қалпына келтірілген шіркеудің ішкі жағына Антонио Беллуччидің суреттелген панельдері және Лондондағы Джошуа Прайстың Франческо Слейтердің эскиздері бойынша жасалған он қолмен боялған терезелер енгізілді. XVIII ғасырдың екінші жартысында саябаққа ландшафтық өзгерістер енгізілді. Бұл Great Witley ауылын орын ауыстыруды қамтыды, себебі ол үйдің оңтүстік жағына (артына) тым жақын орналасқан еді. Шамамен 1805 жылы Томас Фоли, 3-ші барон Фоли (1780-1833) Джон Нэшті үйді кең ауқымда қайта құруға, соның ішінде солтүстік және оңтүстік жақтарына үлкен иондық портиктер қосуға шақырды.

19 ғасыр

1837 жылы үлкен қарыздар Томас Фоулиді, 4-ші барон Фоулиді (1808–1869) қара жердегі көмір және темір өнеркәсібінен зор байлыққа ие болған Уильям Уордтың сенімділеріне, 11-ші барон Уордқа (1817–1885, кейін 1-ші Дадли графына) мүлікті сатуға мәжбүр етті. 1843 жылдан 1846 жылға дейін Витли Корт король Уильям IV-нің жесірі, королева Аделаидаға жалға берілді. Витли Кортта ол екі дін қызметкерін ұстады – Вурстер каноны Джон Райл Вуд және Ұлы Уитлидің пасторы Томас Пирсон. 1850 жылдары Уильям Уорд, 11-ші барон Уорд (кейін 1-ші Дадли графы) бұрын Лондондағы үйін, Парк-Лейндегі Дадли үйін және Грейт-Уитлидегі шіркеуді өзгертіп жақсартқан сәулетші Сэмюэл Доуксты шақырып, үйді итальяндық стильде қайта жасауға бұйырды, бұл үшін ашық тас қаптамасын қолданды. Ол сондай-ақ бақтарды өзгерту үшін бақ дизайнымен айналысатын Уильям Эндрюс Несфилдке тапсырыс берді. 1885 жылы 1-ші Дадли графы қайтыс болды, ал оның ұлы Уильям Хэмбл Уорд, 2-ші Дадли графы (1867–1932) мүлікті мұраға алды. Оның әйелі – Рейчел Уорд, Дадли графесі (қызметтес аты Рейчел Гурни).

20 ғасырлар

1920 жылы Витли Кортты 2-ші граф Киддерминстердің кілем өндірушісі сэр Герберт Смитке сатты. Сэр Герберт үйді өзі мен отбасысы болмағанда, минималды штатпен басқарды, көптеген бөліктері пайдаланылмай бос қалды. 1937 жылдың қыркүйек айында, сэр Герберт басқа үйінде болғанда, ірі өрт шықты. Өрт қазіргі кезде ең нашар сақталған мұнараның жертөлесіндегі нан пісіруханасынан басталды. Қызметкерлер фонтанға қосылған көне өрт сөндіру насосын қолданып өртті сөндіруге тырысты, бірақ ол көп жылдар бойы күтімсіз қалғандықтан жұмыс істемеді. Өрт үйдің бір қанатын толығымен жойды, ал қалған бөлігі дерлік зақымдалмады, бірақ сақтандыру компаниясы ауыр зиянды өтеуден бас тартты, сондықтан сэр Герберт мүлікті сатуға шешім қабылдады. Меншік бөлініп, жеке лоттарда сатылды. Ұстаздар үйден қолдарынан келгенін алып, оны құлаған қабық қалдырды. 1972 жылы үй мен бақтың қалдықтары (шіркеуді қоспағанда) міндетті қамқорлыққа алу туралы үкіметтік бұйрық арқылы мемлекеттік қамқорлыққа алынды. Бүгінгі таңда қираған орын әлі де таң қалдырады және мүлік Англия мұрасының қамқорлығында. 1967 жылы Procol Harum тобының "A Whiter Shade of Pale" әніне түсірілген бейнеклип Витли Кортты түсіру алақаны ретінде пайдаланды. Сол кезде бұл орын толығымен құлаған еді. Ықылымды Михаил және барлық періштелер шіркеуі, қираған орынмен біріктірілген, өрттен аман қалды. 2003 жылы Витли Корттың иелері, 1953 жылы 20 000 фунт стерлингке сатып алған Стратфорд-апон-Авон қаласының Вигингтон отбасы, мүлікті eBay арқылы 975 000 фунт стерлингке сатуға шығарды. Англия мұрасымен басқару шарты өзгеріссіз қалды. Сату 2008 жылы қайта жаңартылды және Витли 900 000 фунт стерлингтен кем сомаға сатылды. Қираған орын 2016 жылғы британдық телесериал "Жауға жақын" ("Close to the Enemy") сериалдарында маңызды орын алды.

Сәулет

Расселлдердің алғашқы үйі ортағасырлық құрылыс болған. Ол XVII ғасырдың ортасында H әрпі пішіндес кірпіштен салынған сарайға алмастырылды. 1655 жылы мүлікті сатып алған Фолейлер келесі 150 жыл ішінде үйді едәуір кеңейтті. Томас Фоли (IV) бұл үйге XVIII ғасырдың ортасында Генри Флиткрофтты шақырып, Палладиан стиліндегі қосымша қанаттар салған болуы мүмкін. XIX ғасырдың басында Томас Фоли (VII) Джон Нэштің күшімен үлкен Солтүстік және Оңтүстік портиктерді жобалады. Сарайдың соңғы өзгерістерін Самуэль Доукс XIX ғасырдың ортасында Уордс отбасы үшін жүзеге асырды. Бұл сарайдың орталық бөлігі мен қанаттарын Бат тасымен жабуды және француз Ренессансы стилінде әсем интерьерлер жасауды қамтыды.

Бау-бақшалар мен бұлақтар.

Екі алып фонтан өрттен және үйдің соңғы уақытта бұзылуынан аман қалды. Олар Несфилд жобалаған, ал Джеймс Форсайт пен Уильям Форсайт орындаған, олар үй мен шіркеуде мүсіндер жасаған. Ең ірісі – Персей мен Андромеда фонтаны – «Ағылшын мұрасы» арқылы жұмыс істейтіндей күйге келтірілді. Жұмыс істейтін уақыты туралы ақпаратты Уитли Корттың «Ағылшын мұрасы» веб-сайтынан қараңыз (төмендегі сілтеме). Несфилдтің партерлерінің қалдықтарын да көруге болады. Джеймс Форсайт 1867 жылы Дадли графы қалаға сыйлаған, теңіз аттары мен дельфиндермен әшекейленген, Дадли базар алаңындағы үлкен триумф аркасы стиліндегі су ішетін фонтанды да жасады. Жақында ғана формальды бақтардың бастапқы жоспарлары мен эскиздері табылды, қазір олар қайта жаңартылуда. Бақтардың негізгі бөлігі – үй мен Персей мен Андромеда фонтаны арасындағы Оңтүстік партер – қазірдің өзінде аяқталды. Ал Шығыс партер аймағындағы жұмыстар әлі де жалғасуда.