Кіріспе

Радиоактивті шарлатандық – ауруларды емдеу үшін радиоактивтілікті дұрыс емес пайдаланатын шарлатандық. Радиотерапиядан өзгеше, ол жасушаларды (әдетте қатерлі ісік жасушаларын) жою үшін ғылыми негізделген сәулеленуді қолданады, ал шарлатандық псевдоғылыми тұрғыдан жасушалар мен тіндерді емдеу үшін радиоактивті заттарды пайдалануды ұсынады. Бұл практика 1896 жылы радиоактивті ыдыраудың ашылуынан кейін 20 ғасырдың басында кең таралды. Қазір бұл тәжірибе азайып, бірақ әлі де кейбір адамдар қолданып жүр.

Белгілі мысалдар

Tho Radia, құрамында радий бромиді бар крем, Пьер мен Мари Кюридің тегімен байланысы болмаған, бірақ олардың атын қолданған доктор Альфред Кюридің танымал жарнамасымен әйгілі. Radithor, радий тұздарының ерітіндісі, оның жасаушысы Уильям Дж. А. Бейли емдік қасиеттері бар деп мәлімдеген. 1932 жылы өнеркәсіпші Эбен Байерс 1927–1930 жылдары оны үлкен мөлшерде ішкеннен қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі бір неміс тіс пастасы, Doramad радиоактивті тіс пастасы, газ шамдарын жасау кезінде туындаған торийдің аз мөлшерін қамтыды. Бұл тіс пастасының жарнамасында: «Сіздің тістеріңіз радиоактивті сәулемен жарқырайды» делінген. 1906 жылдан бастап Яхимов қаласында (Чехия) жергілікті төбелерден алынған табиғи радон суымен емдейтін бірнеше шипажайлар ашылды және олар бүгінге дейін бар. Бұл шипажайлар әлемдік деңгейде танымал болды, мысалы, 1912 жылғы Жаңа Зеландияның «Темза жұлдызы» газетінің қосымшасында олар туралы мақала жарияланды (мақалада қаланың австриялық атауы – Йоахимсталь қолданылған). Қазіргі уақытта Германияда, Украинада және Австрияда осындай шипажайлар бар, ал Германияда олар мемлекеттік медициналық сақтандыру жүйесінде. Revigator ыдыстары суға радон қосу үшін қолданылды. Уран кені бар деп есептелетін құммен толтырылған тар қорапта жату, 1956 жылға дейін артрит, бурсит және ревматизмді емдеу ретінде ұсынылды. NICO Clean Tobacco Card – 1960 жылдары Жапониядан АҚШ-қа экспортталған құрылғы, оның бір жағында төмен сапалы уран кені болды. Бұл карта темекінің қапшығына салынуы керек еді, ал өндірушілер картадан шығатын сәулелер шайыр мен никотинді азайтады деп мәлімдеді. Сондай-ақ, моназитті құм (ториймен) бар «Никотиндік алкалоидты бақылау пластинасы» деп аталатын ұқсас өнім де болды. Зергерлік бұйымдар, әшекейлер, білезіктер және спорттық таспалар сияқты әртүрлі тұтыну тауарлары «теріс ион технологиясын» қамтиды деп жарнамаланды. Олар «кванттық скалярлық энергия», «вулкандық лава энергиясы» және «кванттық ғылым» сияқты басқа да атаулармен де жарнамаланды. Бұл өнімдерге теріс иондарды тудыратын минералдар қосылған және олар денсаулыққа пайдалы немесе эмоционалдық жағдайды жақсартады деп мәлімделді. АҚШ-тың Ядролық реттеу комиссиясы және әртүрлі мемлекеттік органдар мұндай өнімдерде уран және торий сияқты радиоактивті материалдар болуы мүмкін екенін ескертті. Бұл өнімдердің радиоактивтілігі әртүрлі, ал кейбіреулерінде радиоактивті материалдарға лицензия алуды талап ететіндей жоғары деңгейде сәулелену байқалады. «5G-ге қарсы қорғаныс» деп аталатын бірнеше өнімдер, мысалы, әшекейлер де нормативтік ескертулер алды. Олардың радиоактивтілігі төмен болғанымен, оларды үнемі денеге жақын кию туралы ұсыныс қауіпсіз деңгейден асып кетуі мүмкін.