Кіріспе

Бахир Дар – Эфиопияның Амхара аймағының астанасы. Бахир Дар Эфиопиядағы маңызды туристік орындардың бірі болып табылады, жақын жердегі Тана көлі мен Көк Ніл өзенінде көптеген қызықты көрікті жерлер бар. Қала палма ағаштарымен және түрлі-түсті гүлдермен әсем безенген кең даңғылдарымен әйгілі. 2002 жылы қала қарқынды қалалық дамуға байланысты туындаған мәселелерді шешкені үшін ЮНЕСКО-ның «Бейбітшілік үшін қалалар» сыйлығымен марапатталды.

Шығу тегі

Бастапқыда елді мекен Бахир Гиоргис деп аталды. 1810-1900 жылдар аралығында Бахир-Дарда 1200-ден 2000-ға дейін адам тұрды. Ол бастапқыда монастырь ретінде және сонымен қатар сауда орталығы ретінде дамыды. 19 ғасырда Бахир Дарға бельгиялық, француз, британдық және итальяндық саяхатшылар келді, олар оны кезекпен ауыл немесе қала деп сипаттады.

20 ғасыр

XX ғасырдың басында британдықтар Тана көлінің шығысында бөгет салуды жоспарлап, Дупис (1902), Грабхэм және Блэк (1920–21 жж.) және Чисман (1926–34 жж.) сияқты бірнеше зерттеу топтарын жіберді. 1930 жылы Эфиопия үкіметі Бахир-Дарға өз сарапшылар тобын жіберді, олар Бахир-Дарды ішкі аймақтардан және Зеге сияқты Тана көлінің портынан келген халқымен бірге, қарқынды сауда қызметі атқаратын ауыл деп сипаттады. Осы кезде Бахир-Дарда әртүрлі дәстүрлі қоныс аудандары болды, олардың әрқайсысы мүшелерінің әлеуметтік статусымен ерекшеленді. Кахенат (руханият өкілдері) және балабат қауымдары ең беделділері болды. Балабат жерлерінде үш топқа бөлінген жалдамалы шеберлер – тері илеушілер, мұсылман тоқымашылар және Вейто тас диірмендерін ұнтақтайтындар өмір сүрді. Олардың барлығы экономикалық тұрғыдан байланысты болғанымен, жалдамалы шеберлердің арасында немесе олармен балабат пен кахенат арасында неке қию болған жоқ. Бахир-Дардың физикалық және әлеуметтік бейнесі айтарлықтай өзгерді. Жаңа қоныстану үлгілері пайда болды: итальяндық лагерь, мұсылман қауымы және Вейто ауданы, ал тері илеушілердің ауданы өзгеріссіз қалды. Бахир-Дар түрлі халықтар мен мәдениеттердің тоғысқан жеріне айналды. Сауда аймағында шетелдіктер басқаратын түрлі дүкендер, шайханалар, тігіншілік шеберханалар, барлар мен мейрамханалар ашылды. Бұл салада эфиопиялықтардың қатысуы көңілсіз болды. Италиялықтар Бахир-Дарға саяси маңыз беріп, оны Тана көлінің оңтүстік аймақтарының әкімшілік орталығына айналдырды. Олар сондай-ақ Тана көлі мен Көк Нілдің ауыл шаруашылығын дамыту және олардың суларын гидроэлектр энергиясын өндіру үшін пайдалану мүмкіндігіне қызығушылық танытты. ЭПРДФ 1991 жылдың 23 ақпанында сағат 18:10-да Теводрос операциясының мақсаттарының бірі ретінде қаланың толық бақылауын алды. 1990 жылдары Бахир-Дар қарқынды өсім мен кеңеюді бастан кешірді. Ол Амхара ұлттық мемлекетінің астанасы болды. Елдің еркін нарықтық экономикалық саясаты инвестициялар мен нарықтық әлеуетті ынталандырды. Бүгінде Бахир-Дар әкімшілік орталығы ғана емес, сонымен қатар сауда, өнеркәсіп, көлік, байланыс, денсаулық сақтау, білім беру және туризмдің ірі орталығы болып табылады.

21 ғасыр

Қалада мыңжылдық тойына орай 2007 жылдың 6-9 қаңтарында Ұлттық инвестициялық базары мен сауда жәрмеңкесі өтті. Сауда, өнеркәсіп және инвестицияларды ілгерілетуді үйлестіру басқармасының басшысы Мулат Гезагегн журналистерге 150-ден астам жергілікті және шетелдік компания қатысқанын мәлімдеді. 2019 жылдың 22 маусымында Амхара аймағындағы мемлекеттік төңкеріс әрекеті Бахир-Дар және Аддис-Абеба қалаларында Амхара аймағының үкімет шенеуніктерiне қатысты үйлестірілген қастандықтарға әкелді. Генерал Се'аре Меконнен және оның көмекшісі генерал Гизаэ Аберра, Амхара аймағының президенті Амбачев Меконнен, оның кеңесшісі Эзез Васси және Амхара аймағының бас прокуроры Мегбару Кебеде қастандық құрбаны болды. 24 маусымда мемлекеттік ақпарат құралдары генерал Асаминев Циге Бахир-Дарда атылып өлтірілгенін хабарлады.

География

Бахир Дар Тана көлінен Аббай өзенінің шығу жерінде, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Қала Аддис-Абебадан шамамен 578 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Тана көлі аймағы 2015 жылдан бері ЮНЕСКО биосфералық қорығы болып табылады.

Климат

Бахир Дарда тропикалық саванна климаты (Köppen Aw) басым, ол субтропикалық таулы климатқа (Cwb) жақын. Күндізгі температура жыл бойы жылыдан ыстыққа дейін жетеді, ал таңертеңгі температура салқын. Дегенмен, тәуліктік температураның айырмасы көбінесе бұлтсыз құрғақ маусымда айтарлықтай үлкен.

Демография

2007 жылғы халық санағының нәтижесінде Эфиопияның Орталық Статистикалық Агенттігі (CSA) жүргізген мәліметтерге сәйкес, Бахир Дар арнайы аймағында барлығы 221,991 адам тұрады, оның ішінде 108,456 еркек және 113,535 әйел; олардың 180,174-і немесе 81.16%-ы қалалық жерде тұрады, ал қалғандары Бахир Дар маңындағы ауылдық кебелдерде өмір сүреді. Филип Бриггс атап көрсеткендей, Бахир Дар "Ефиопиядағы ең ірі қалалардың ғана емес, сонымен қатар ең қарқынды өсіп келе жатқан қалалардың бірі. Осы оқулықтың 1994 жылғы алғашқы басылымы жарық көргеннен бері қаланың батыс жағы айқын түрде кеңейді". Шындығында, Бахир Дар қаласының 2007 жылдан 2023 жылға дейінгі орташа жылдық халық өсімі 5,31%-ды құрады, ал Бахир Дар арнайы аймағының жылдық өсім көрсеткіші 4,75%-қа жетті.

Көлік

Бахир Дардағы әуе тасымалын Бахир Дар әуежайы, сондай-ақ әуежай деп те атайды. Күніне онға дейін Адис-Абебаға және одан рейстер бар. Ұшу-қону жолағы халықаралық рейстерді қабылдау үшін кеңейтілді. Енді бау-бақша өнімдері мен басқа экспорттық тауарларды әуемен жөнелтуге болады. Сонымен қатар, қала жолдар (және автобус бағдарлары) арқылы басқа қалалармен де байланысты. Бахир Дарда саяхаттаудың ең көп таралған және ыңғайлы тәсілі – велосипедпен жүру. Авторикшалар мен ортақ таксилер де қала ішінде көлік қызметтерін ұсынады. Қалааралық автобус қызметін «Селам Бус Лайн» акционерлік қоғамы, «Абай Бус» компаниясы, «Этио Бус» компаниясы және күнделікті астанаға және кері бағытта жұмыс істейтін «Скай Бус Транспорт Системі» көрсетеді. Билет сату орындары көбінесе бас көшенің оңтүстік жағындағы сауда орталығында орналасқан, егер көл жағалауынан/Джорджистен жоғары қарай келсеңіз, сол жақта. Қазір, 2021 жылы, Нил өзені арқылы жаңа көпір салынуда. Ол жақын арада солтүстік шетке және одан әрі Гондар қаласына бағытталған басты жолды алып өтеді.

Спорт

Футбол Бахир-Дар қаласындағы ең танымал спорт түрі. 60 000 адамдық Бахир-Дар стадионы және 15 000 адамдық Бахир-Дар университеті стадионы – қаланың негізгі спорт ареналары.