Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джошуа Упа Гкозо (; 10 наурыз 1952 жылы туған) – Оңтүстік Африкадағы бұрынғы Сискей мемлекетінің әскери басшысы.
Joshua Oupa Gqozo (; born 10 March 1952) was the military ruler of the former homeland of Ciskei in South Africa.
Ерте өмір
Гкозо 1952 жылы 10 наурызда Оранж Еркін Мемлекеті, Кронстад қаласында христиан пасторының ұлы болып дүниеге келген. Африкаанс тілінде "упа" сөзі "әке" деген мағынаны білдіреді. Гкозо жас кезінде Солтүстік Трансваалдың (қазіргі Лимпопо) Витгатбумда тұратын туысының үйіне жіберілді. Ол бастауыш білімін Сиби қауымдастық мектебінде аяқтады. Гкозо Кронстадқа оралып, Фомолонг кіші және Бодибенг орта мектебінде оқыды. 1972 жылы мектепті тастап, Кронштад түрмесінде күзетші болып жұмыс істеді. Кейін 1975 жылы сырттай оқу арқылы мектепті бітірді.
Gqozo was born in Kroonstad, Orange Free State on 10 March 1952, the son of a Christian minister. In Afrikaans, Oupa means "Grandfather". Gqozo was sent away at a young age to stay with a relative living in Witgatboom in Northern Transvaal (now Limpopo). There he completed his primary education at Seabe Community School. Gqozo returned to Kroonstad where he attended the Phomolong Junior and Bodibeng Senior High School. He dropped out of school in 1972 and went to work as a prison officer at Kroonstad prison. He later matriculated through correspondence in 1975.
Әскери мансап
Түрме басқармасы Гкозоны Бавианспорт оқу-жаттығу колледжіне оқуға жіберді. Оқуын аяқтағаннан кейін ол Клерксдорп түрмесінде жұмыс істеді. Ол Оңтүстік Африка қорғаныс күштеріне (SADF) қосылып, Йоханнесбургтегі Ленизияда орналасқан 21-батальонда сарбаз және бас кеңсе қызметкері болып қызмет етті.
The Prisons Department sent Gqozo to study at the Baviaanspoort Training College and upon completion he worked at Klerksdorp prison. He joined the South African Defence Force (SADF) and worked as a soldier and chief clerk of 21 Battalion based in Lenasia, Johannesburg.
Сискей
Сискей қорғаныс күштері (CDF) 1981 жылдың наурызында Оңтүстік Африка Қорғаныс күштерінің (САДФ) 141-ші батальонынан, 21-ші батальонның бір бөлігі ретінде құрылды. Gqozo офицерлер құрамының бір бөлігі ретінде САДФ-тен CDF-ке ауыстырылды. 1981 жылдың 4 желтоқсанында Цискей Оңтүстік Африкадан тәуелсіздік алып, Леннокс Себе президент болған Бантустанға айналды. 1983 жылы Себедің інісі, генерал-лейтенант Чарльз Себе, Цискейдің барлау қызметінің басшысы, төңкеріс жасауға әрекеттенді. Ол тұтқындалды, бірақ 1986 жылы түрмеден қашып, жақын орналасқан Транскейге қашып кетті. 1987 жылы Чарльз Леннокс Себедің ұлы Квамеді ұрлады. Осы кезеңде полковник Упа Гкозо әскери атташе ретінде Преторияға жіберілді. 1988 жылдың 1 сәуірінде ол бригадир атағын алды. Бригадир Гкозо 1989 жылдың желтоқсанында Цискейге штаб бастығының барлау жөніндегі орынбасары болып оралды. 1990 жылдың қаңтарында Гкозо өзінің қызмет мерзімін аяқтады және "Жақсы үміт" орденімен марапатталды.
The Ciskei Defence Force (CDF) was established during March 1981 from 141 Battalion of the SADF as part of 21 Battalion. Gqozo was moved from the SADF to the CDF as part of the officer corps. On 4 December 1981, Ciskei was granted independence from South Africa and became a Bantustan with Lennox Sebe as president. In 1983, Sebe's brother, Lieutenant General Charles Sebe, head of Ciskei's intelligence service, attempted a coup. He was arrested but later in 1986 he escaped from prison and made his way to nearby Transkei. Charles, in 1987, orchestrated the kidnapping of Lennox Sebe's son Kwame. During this time, Colonel Oupa Gqozo was sent to Pretoria as military attaché. He became a brigadier on 1 April 1988. Brigadier Gqozo returned to Ciskei as Chief of Staff Intelligence during December 1989. In January 1990, Gqozo completed his term of duty and was honoured with the Order of Good Hope.
Төңкеріс және билік
1990 жылдың 4 наурызында Леннокс Себе Гонконгқа мемлекеттік сапармен кеткен кезде Гкозо Цискейде өз төңкерілін жасады. Кваме Себе де төңкеріс ұйымдастыруды жоспарлаған, бірақ оны іске асыра алмады және басқа үкімет шенеуніктерімен бірге әскери күзетке алынды. Сол жылдың қараша айында полковник Гузана мен бұрынғы әскери кеңес мүшесі майор Питер Хауса жасаған тағы бір төңкеріс жолы тоқтатылды. 1991 жылдың ақпанында тағы бір төңкеріс талпырысы жасалды, бұл жолы Цискейдің Қорғаныс күштерінің басшысы, бригадир Аарон Джамангиле басшылық етті. 1991 жылдың ортасында Гкозо Африка Ұлттық Конгресінің аймақтағы ықпалына қарсы тұру мақсатында Африка Демократиялық Қозғалысын құрды. Сол жылдың желтоқсан айында ол Оңтүстік Африканың жаңа саяси жүйесін талқылау үшін Демократиялық Оңтүстік Африка Конвенциясының (CODESA) делегация құрамына кірді. 1992 жылдың наурыз айында Гкозо Африка Ұлттық Конгресін оны Цискейде биліктен құлатуды жоспарлап отыр деп айыптады.
On 4 March 1990, Gqozo staged his own coup in Ciskei in the absence of Lennox Sebe who was on state visit to Hong Kong. Kwame Sebe was also planning to stage a coup, but failed to get it off the ground and was kept in military custody together with other government officials. In November of the same year, another coup planned by Colonel Guzana and former military council member Major Peter Howsa was stopped. Again in February 1991, another coup was attempted, this time by the head of Ciskei's Defence Force, Brigadier Aaron Jamangile. In mid 1991, Gqozo formed the African Democratic Movement to counter the influence of the African National Congress in the region. In December of that year, he formed part of the delegation at the Convention for a Democratic South Africa (CODESA) to discuss South Africa's new political dispensation. In March 1992, Gqozo accused the African National Congress of planning to remove him from power in Ciskei.
Бишо қазасы
1992 жылы Гкозоның Африка Ұлттық Конгресіне қарсылығы күшейді. 1992 жылдың 7 қыркүйегінде АҰК Бишо қаласына кіру және Гкозоны биліктен қуу мақсатымен шеру ұйымдастырды. 1992 жылдың 7 қыркүйегінде Оңтүстік Африка Коммунистік партиясының Бас хатшысы Крис Хани, Сирил Рамафоса және Гарри Гвала басшылығымен шамамен 80 000 адамдық шеру өтті. Ронни Касрилс басқаратын топ Сискей Қорғаныс күштерінің қатарын бұзып, Бишо стадионына кіруге тырысқанда, әскерлер шерушілерге оқ атып, 28 адамды қаза қылды және 200-ден астам адамды жарақаттады. 1993 жылдың 13 желтоқсанында Цискей Жоғарғы соты Гкозоны және сержант-майор Тозамиле Велитті Чарльз Себені өлтіргенінен ақтатты.
During 1992, Gqozo's resistance to the African National Congress came to a head. On 7 September 1992, the ANC organised a march to enter Bisho and force Gqozo from power. A march of about 80,000 people led by South African Communist Party General Secretary Chris Hani, Cyril Ramaphosa, and Harry Gwala took place on 7 September 1992. When Ronnie Kasrils led a group in trying to break through the Ciskei Defence Force lines to enter Bisho stadium, the soldiers opened fire on marchers, killing 28 people and injuring over 200. On 13 December 1993, the Ciskei Supreme Court acquitted Gqozo and Sergeant Major Thozamile Veliti of the murder of Charles Sebe.
Ciskei басшысы лауазымынан кету
1994 жылғы 22 наурызда Гкозо Оңтүстік Африканың сыртқы істер министрі Пик Ботамен байланысып, Ciskei жетекшісі лауазымынан қанағаттанды. Переходтық атқарушы кеңес алғашқы демократиялық сайлауларға дейін Ciskei-ді басқару үшін екі әкімші тағайындады. Оңтүстік Африкадағы апартеідтен кейінгі алғашқы сайлаулардан кейін, Ciskei және басқа барлық "туған жерлер" 1994 жылғы 27 сәуірде оған қайта қосылды.
On 22 March 1994, Gqozo contacted the South African Foreign Minister Pik Botha and resigned as leader of Ciskei. The Transitional Executive Council appointed two administrators to govern Ciskei until the first democratic elections. Following the first post apartheid elections in South Africa, Ciskei and all of the other homelands were reincorporated into it on 27 April 1994.
Цискейден кейінгі
1996 жылы 1992 жылы Бишода болған қырғынға қатысты Ақиқат және кешірім комиссиясының алдында куәлік беруге үлкермес бұрын, депрессияға шалдыққаннан кейін психиатриялық бөлімге жатқызылды. 1998 жылы ол заңсыз алмаз саудасы жасағаны үшін айыппұл төлеп, 10 000 ранд айып тартты. Судья Виллем Хит Сискей үкіметінің жер мәмілелерін тергеді. 2001 жылы Гкозо МиддлДрифт қаласында дәстүрлі емші Кеке "Гонандо" Маманы қорғауға тырысқанда басы мен арқасынан оқ алды. Мама оқтан кейін ауруханада көз жұмды. Гкозо Маманың күзетшісі болғаны, ал осы жұмысты қаржылық жағдайы нашарлағаннан кейін бастағаны айтылды. Ол қолы мен бетін күйдіргеннен кейін қайтадан ауруханаға түсті. Бұл жолы ол жылытқышты парафин емес, бензинмен толтырып, жаққанда өрт шықты. Өрт оның Король Уильямс Таунының сыртындағы шаруашылық үйіне шамамен 60 000 ранд көлемінде зиян келтірді. Гкозо Коринтиялық Номзивакеге үйленген және олардың төрт баласы бар. 2015 жылы ол Король Уильямс Таунының жанындағы бұзылған шаруашылық үйінен Фри-Стейт штатындағы Кронштадқа көшіп кетті.
In 1996, before he could appear before the Truth and Reconciliation Commission for the Bisho massacre in 1992, he was admitted to a psychiatric ward after suffering from depression. In 1998 he was convicted and fined R10,000 for illicit diamond trafficking. Judge Willem Heath conducted a probe into Ciskei government land deals. In 2001, Gqozo sustained bullet wounds to his head and back while trying to protect traditional healer Keke "Gonondo" Mama in Middledrift. Mama died in hospital after the shooting. It was believed that Gqozo was Mama's bodyguard, a job that he started after his finances took a nosedive. He was hospitalised again after burning his hands and face. This time, he had mistakenly refilled a heater with petrol instead of paraffin which burst into flames. The fire caused an estimated R60,000 damage to his farmhouse, outside King William's Town. Gqozo is married to Corinthian Nomziwakhe and they have four children. In 2015, he had moved from his dilapidated farmhouse near King William's Town to Kroonstad in the Free State.