Кіріспе

Оңтүстік Африкалық крикетші, 1948 жылдан 1954 жылға дейін Оңтүстік Африка Республикасының премьер-министрі болған Даниэль Франсуа Малан (; 22 мамыр 1874 – 7 ақпан 1959) – Оңтүстік Африка саясаткері және Оңтүстік Африка Республикасының төртінші премьер-министрі. Оның премьер-министрлік кезінде Ұлттық партия апартеид жүйесін енгізді, ол нәсілдік сегрегация заңдарын күштеңдірді.

Ерте өмір

Даниэль Франсуа Малан 1874 жылдың 22 мамырында Кейп колониясының Рибек-Уэст қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, сол аттас, бай шаруа және дін қызметкері болған. Оның анасы Ана Магдалена дю Тойт есімді. Ол тоғыз баланың бесіншісі болды, олардың төртеуі балалық шағында қайтыс болды. Малан әулетінің Оңтүстік Африка аймағындағы тегін 1689 жылға дейін Кейпке келген Прованс (Мериндол) Франциядан шыққан француз гугенот босқыны Жак Малан құрады. Малан әулеті – француз тілінен шыққан африкаанс тіліндегі көптеген тегтердің бірі, олардың бастапқы жазылуы сақталған. Маланның үлкен әпкесі Сини кейін миссионер болып, лингвистика саласында мамандық алды. Малан Стелленбоштағы Виктория колледжінен музыка және ғылым салалары бойынша бакалавр дәрежесін алды, содан кейін Голланд реформаторлық шіркеуінде пастор болу үшін Стелленбош семинариясына оқуға түсті. Теологияны оқығанмен қатар, ол Виктория колледжінен философия магистрі дәрежесін алды, кейіннен ол Стелленбош университетіне айналды. Малан 1900 жылы Оңтүстік Африкадан Утрехт университетінде діни ғылымдар докторы дәрежесін алу үшін оқуға кетті, оны 1905 жылы алды.

Голландиялық реформация шіркеуінің дін қызметкері

Малан Оңтүстік Африкаға оралып, Голландия реформатор шіркеуінің пасторы болып тағайындалды және алты ай бойы Хайдельбергте (Трансваль) пастордың көмекшісі болып қызмет етті. Ол ағылшын және голланд тілдеріне қарсы күресіп жатқан, дамып келе жатқан африкаанс тілінің қабылдануы үшін белсенді күресті және 1930 жылы құрылған Afrikaanse Taal en Kultuurvereniging (ATKV, "Африкаанс тілі мен мәдени қоғамы") құрылтайшы мүшесі болды. Ол 1906 жылдан 1912 жылға дейін Монтегуде, ал кейін 1915 жылға дейін Графф Рейнетте қызмет етті. Сонымен қатар, Голландия реформатор шіркеуінің тапсырмасымен Бельгия Конгосында, Солтүстік Родезияда және Оңтүстік Родезияда тұратын діншіл африканерлерді аралап сапар жасады.

Саяси мансап

Маланның Ұлттық партия саясатына қатысуы 1914 жылы Ұлттық партия құрылғаннан кейін көп ұзамай басталды. Сол жылдары саяси партиялар өздерінің идеологиясын жариялайтын газеттерге ие болды. Бірақ, Кап аймағындағы африканерлердің ұлттық көзқарасын жақтайтындардың мұндай мүмкіндігі болмады, сондықтан 1915 жылы олар «De Burger» газетін құруға шешім қабылдады, кейін ол «Die Burger» деп аталды. Олар Маланды жаңа газеттің редакторы болуға көндірді, ол оны парламентке жол ашатын мүмкіндік ретінде пайдаланды. 1914 жылғы көтерілістен кейін африканерлердің саяси жағдайына алаңдаған Малан, Голланд реформатор шіркеуіндегі лауазымынан бас тартып, осы қызметке келісім берді. 1915 жылы Ұлттық партияның Кап бөлімшесі құрылды және Малан оның аймақтық басшысы болып сайланды. 1918 жылы ол алғаш рет Парламентке, Ассамблеяда Кальвиния округінен депутат болып сайланды. Ол 1938 жылға дейін осы мандатты сақтап, содан кейін Пикебергтен депутат болды. 1924 жылы Ұлттық партия премьер-министр Дж. Б. М. Герцог басшылығымен билікке келгенде, Маланға Ішкі істер, білім беру және денсаулық сақтау министрі лауазымы берілді, ол 1933 жылға дейін осы қызметте болды. 1925 жылы ол конституцияда голланд тілін африкаанс тілімен алмастыру және Оңтүстік Африкаға жаңа ұлттық ту жасау науқанының жетекшісі болды. 1933 жылғы сайлаудан кейін Герцогтың Ұлттық партиясы мен Жан Смұтстың Оңтүстік Африка партиясы бірігіп, Біріккен партия құрылды. Малан бұл бірігуге қарсы болды және 1934 жылы ол тағы 19 депутатпен бірге жаңадан құрылған «Тазартылған Ұлттық партияға» қосылды, оның басшысы ретінде келесі 14 жыл бойы оппозицияда болды. Малан Оңтүстік Африканың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болды. Оңтүстік Африканың соғысқа қатысуы африканерлер арасында кең қолдау таппады, бұл 1939 жылы үкіметтегі Біріккен партияның жарылуына әкелді. Партиядан шығып кеткендер Ұлттық партиямен бірігіп, Маланның саяси беделін күрт арттырды, нәтижесінде ол 1948 жылғы жалпы сайлауда Смұтс пен Біріккен партияны жеңді. Малан премьер-министр болып тұрған кезеңде Оңтүстік Африкалықтар Оңтүстік Африка Жоғарғы сотының апелляциялық бөлімінен Лондонның Жеке кеңесінің сот комитетіне шағымдану құқығын жоғалтты, бұл 1950 жылғы Жеке кеңес апелляциялық заңымен бекітілді. Маланның премьер-министрлік қызметінің алты жарым жылында апартеидтің негізі қаланды. 1953 жылдың 24 ақпанында Маланға апартеидке қарсы қозғалыстарды басу үшін төтенше өкілеттік берілді. Малан 1954 жылы 80 жасқа толғанда, Николаас Хавенганың премьер-министр болып тағайындалуына үміттене отырып, отставкаға кетті. Бірақ Хавенга Дж. Г. Стрейдомнан жеңіліс тапты.

Өлім

Малан 1959 жылдың 7 ақпанында 84 жасында Стелленбоштағы үйінде, Моревагта қайтыс болды. Оның "Afrikaner Volkseenheid en my ervaringe op die pad daarheen" ("Африканер ұлттығы және оған жету жолындағы тәжірибем") атты кітабы сол жылы Nasionale Boekhandel баспасында жарық көрді. Оның жазбалары мен құжаттарының жинағы Стелленбош университетінің Дж. С. Герике кітапханасындағы Құжаттар орталығында сақталады. Ол SABC3 телеарнасының "Ұлы Оңтүстік Африкалықтар" тізімінде 81-ші орында тұр.