Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка Республикасының премьер-министрі 1954 жылдан 1958 жылға дейін
Prime Minister of South Africa from 1954 to 1958
Йоханнес Герхард Стриддом (кейде африкаанс тілінде Strydom деп жазылады; 14 шілде 1893 – 24 тамыз 1958), сондай-ақ Ханс Стриддом деп танылған және Солтүстіктің арыстаны немесе Ватерберг арыстаны деген лақап атпен белгілі, Оңтүстік Африка Республикасының бесінші премьер-министрі болды, 30 қараша 1954 жылдан бастап 24 тамыз 1958 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Оның әкесі Петрус Стриддом Бавиаансклоофтағы танымал фермер және жаңашыл болған, Стриддом осы жерде дүниеге келген. Оның қолында үш ферма болған, олардың басты фермасы Sandvlakte аталған, онда жергілікті мектеп, шіркеу және дүкен орналасқан. Ол Гамтос аңғарына дейін (танымал хой әйелі Саартжие Баартманның туған жері) бизнес және дүкендерге ие болған. Сондай-ақ, ол бабуин терісін сатқан, аяқ киім мен сабын сияқты өнімдерді де өндірген. Стриддом Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияның Оңтүстік-Батыс Африка кампаниясында Оңтүстік Африка медициналық корпусының мүшесі ретінде, содан кейін Хельгаардт скауттарының құрамында қызмет еткен, онда ол капрал шеніне жеткен. Кейіннен Стриддом Трансваальдегі Найлструм қаласына қоныстанды. Ол осы аймақ пен оның халқымен тығыз байланыста болды және африканерлер арасында жергілікті қоғамдық лидер атанды. 1929 жылы Стриддом Уотерберг округінен Халық жиналысына депутат болып сайланды, генерал Ж.Б.М. Герцог басқаратын Ұлттық партияны (ҰП) өкілдік етті. Стриддом сонымен қатар Оңтүстік Африканың ең маңызды провинциясы – Трансваальдегі ҰП-нің жетекшісі болды және осылайша күшті билік базасына ие болды. Ж.Б.М. Герцогтың Ұлттық партиясы генерал Ян Смутстың Оңтүстік Африка партиясымен біріккеннен кейін Стриддом Ұлттық партияның бөлініп шыққан тобының құрамына кірді. Кейіннен Біріккен партия құрылғаннан кейін ҰП (Қайта біріккен) Ұлттық партия деп аталды. Ұлттық партияның көптеген депутаттары Герцогпен бірге қалды, ал Стриддом Маланға адал болғандықтан, ол Трансваальден Маланның идеалдарын қолдаған жалғыз депутат болды.
Johannes Gerhardus Strijdom (also spelled Strydom in accordance with Afrikaans spelling; 14 July 1893 – 24 August 1958), also known as Hans Strijdom and nicknamed the Lion of the North or the Lion of Waterberg, was the fifth prime minister of South Africa from 30 November 1954 to his death on 24 August 1958. His father Petrus Strijdom was a very well known farmer and innovator in the Baviaanskloof where Strijdom was born. He owned three farms in the kloof of which the main farm was Sandvlakte on which the local school, church and shop was sited. He owned businesses and shops right down to the Gamtoos valley (birthplace of the well known Khoi woman Saartjie Baartman). He also sold baboon fur and manufactured shoes and soap amongst other products. Strijdom served in the German South West Africa campaign during World War I, as a member of the South African Medical Corps and, later, of Helgaardt's Scouts, where he reached the rank of corporal. Strijdom later settled in Nylstroom, Transvaal. He identified strongly with this area and its people and became a local community leader amongst the Afrikaners. In 1929, Strijdom was elected to the House of Assembly as MP for Waterberg, representing the National Party (NP) headed by General J. B. M. Hertzog. Strijdom was also leader of the NP in Transvaal, by far the most important province of South Africa, and as such had a strong power base. After the National Party of J. B. M. Hertzog merged with the South African Party of General Jan Smuts Strijdom was part of the break away faction of the National Party, Later, after the United Party was formed, the GNP became known as the (Reunited) National Party Most of the National Party's MPs stayed with Hertzog, and as Strijdom was loyal to Malan, he was the only MP from Transvaal to support Malan's ideals.
Апартеид дәуірі
1948 жылы Ұлттық партияның апартеидті енгізу бағдарламасы бойынша күтпеген жеңіске жеткеннен кейін, Малан Оңтүстік Африка Республикасының премьер-министрі, ал Стрейдом Ауыл шаруашылығы және суару министрі болды. Бұл классикалық министрлік портфельдің бірі болмаса да, Стрейдомның өзінің тілегі бойынша болды, себебі ол ауыл шаруашылығына үлкен қызығушылық танытып, бос уақытында фермерлікпен айналысты. Малан оған осы портфельді берді, өйткені оның жас әйелі Стрейдомды ұнатпады. Малан премьер-министрліктен кейін Стрейдомның орнына, көбірек мойынсұнушы Николаас Хавенганы тағайындауға барынша тырысты.
After the surprising victory of the National Party in 1948, won on a programme of implementing apartheid involving strict ethnic segregation and White minority rule, Malan became Prime Minister of South Africa and Strijdom became Minister of Agriculture and Irrigation. Although it was not one of the classic portfolios, it was apparently Strijdom's choice since he had a keen interest in agriculture and was a part time farmer. Malan gave him the portfolio because his young wife disliked Strijdom. Malan tried his best to ensure the more moderate Nicolaas Havenga succeeded him as prime minister, rather than Strijdom.
Премьер-министр
1954 жылғы 30 қарашада Стрейддом Ұлттық партияның басшысы болып сайланды және Маланның отставкасынан кейін, тіпті оның қарсылығына қарамастан, Оңтүстік Африка Республикасының премьер-министрі болды; Малан өзінің орнын басуға қаржы министрі, орташа көзқарасты Хавенганы ұсынған. Алайда, Стрейддом НП партиясының мүшелері арасында үлкен беделге ие болды және адамдар оған республикаға қарай істің дұрыс бағытта дамуын сеніп тапсырды, ал Малан бұл мәселеге салқын қарайды, себебі ол Ұлыбританияның наразылығын тудырып, Оңтүстік Африканың халықаралық беделін құлдыратуы мүмкін еді. Премьер-министр ретінде Стрейддом британ монархиясымен байланысты үзуге қадамдар жасады, Оңтүстік Африкада африканерлердің үстемдігін күшейтті, сондай-ақ апартеид саясатын, оның ішінде Топтық аймақтарды дамыту туралы заң арқылы нығайтты. Ол нәсілдік саясатқа қатысты ақшыл азшылықтың, осы арқылы африканерлердің билігін сақтап қалуға берілді, сондықтан Кейптаунды түсті адамдардың сайлау тізімінен алып тастап, олар үшін жеке сайлау тізімін құрды, олар өздерінің (ақ) өкілдерін сайлайтын еді. Бұл бастама Маланға тиесілі болғанмен, ол оны жүзеге асыра алмады және ол тек 1960 жылы Стрейддомның ізбасары кезінде іске асырылды. Стрейддом ашық түрде жақтады. Стрейддомның өкіметтік кезеңінде 156 белсендіге (оның ішінде Нельсон Манделаға) қатысты, «Бостандық хартасы» бойынша ұзаққа созылған мемлекеттік опасыздық ісі болды. Ол сондай-ақ 1958 жылғы жалпы сайлауда НП-ның парламенттік орындарын одан әрі кеңейтуге қол жеткізді. Стрейддом үкіметі Кеңес Одағымен дипломатиялық қарым-қатынасты үзіп тастады. Суэц каналының жабылуы Батыс елдерінің мұнай тасымалдарын Жақсы Үміт мүйісіне және Оңтүстік Африка Әскери-теңіз күштерінің ықыласына тәуелді еткен Суэц дағдарысы геосаяси жеңіс әкелді, бұл режимнің өмір сүру мәселесін азайта түсті. Өкіметтің соңғы жылы Стрейддомның денсаулығы нашарлап, ұзақ уақытқа демалысқа шықты. Ол 1958 жылғы 24 тамызда Кейптаунда қайтыс болды, ал НП төрағасы ретінде оның орнына Хендрик Верворд келді, бұл радикалды топтың Ұлыбританиямен толық үзіліс жасау және 1961 жылы Одақты тарату мақсатына қол жеткізуін қамтамасыз етті. Стрейддом Преториядағы Батырлар аллеясында жерленген.
On 30 November 1954, Strijdom was elected leader of the National Party and thus the Prime Minister of South Africa after the resignation of Malan and against the latter's will; Malan had preferred the more moderate Havenga, Minister of Finance, as his successor. However, Strijdom was popular among NP party members and people trusted him to push things smoothly forward towards a republic, something Malan was considered to be only lukewarm about as it would enrage the United Kingdom and jeopardise South Africa's international standing. During Strijdom's term as prime minister, he began moves to sever ties with the British monarchy, and deepened the Afrikaner ascendency in South Africa, while strengthening the policy of apartheid, including through the Group Areas Development Act. With regard to racial policies, he believed strongly in the perpetuation of White minority and thus Afrikaner rule through the removal of Cape Coloured voters from the common voters roll and put on a separate Coloured voters roll electing separate (White) representatives, which Malan initiated but could not push through, and was only accomplished in 1960, under Strijdom's successor. Strijdom was an open proponent The extended Treason Trial of 156 activists (including Nelson Mandela) involved in the Freedom Charter, happened during Strijdom's term in office. He also managed to further extend the NP's parliamentary seats during the general election in 1958. Strijdom's government also severed diplomatic relations with the Soviet Union. The Suez Crisis gave a geopolitical victory, as closure of the passage through the war ridden Suez Canal made Western oil transports dependent upon the Cape of Good Hope and thus the goodwill of the South African Navy, making the question of the regime's survival less precarious. During his last year in office, Strijdom's weak health led to long terms of absence. He died on 24 August 1958 in Cape Town and was succeeded by Hendrik Verwoerd as head of the NP, securing the radical faction's drive towards a complete break with Britain and abolition of the Union in 1961. Strijdom is interred in the Heroes' Acre, a cemetery in Pretoria.
Жеке өмір
Стрейддом өзінің агрессиясы мен тікелейлігі үшін "Солтүстік арыстаны" деп аталды. Стрейддом 1924 жылы актриса Маргарета ван Хюльштейнге үйленді, бірақ бір жыл ішінде ажырасты. Оның екінші әйелі Сьюзан де Клерк, болашақ президент Ф.В. де Клерктің тәтесі болды. Ол Стрейддомнан екі бала тапты: Йоханнес және Эстель. Оның жесірі Сьюзан 1999 жылы, ал қызы Эстель (Кроусон) 2009 жылы дүние салды.
Strijdom was nicknamed "The Lion of the North", because of his aggression and forthrightness. Strijdom married the actress Margaretha van Hulsteyn in 1924, but they divorced within a year. His second wife was Susan de Klerk, aunt of future President F W de Klerk. She bore Strijdom two children: Johannes and Estelle. His widow Susan died in 1999 and daughter Estelle (Crowson), in 2009.
Мұра
Оңтүстік Африкада әлі де Strijdom-ға арналған түрлі ескерткіштер бар. 2001 жылы Претория орталығындағы оның бюсті орнатылған ескерткіш құлап, екі адам жарақаттанды. 2012 жылы Претория қаласы 27 көшенің атауын өзгертті, соның ішінде Strijdom (M10) атындағы көшеге Соломон Малангудің құрметіне жаңа атау берілді. Оның Модимолледегі (бұрынғы Найлструм) үйі қазір мұражай, онда құлаған бюсттың бөліктері сақталады. Йоханнесбургте Strijdom атымен аталатын шағын аудан мен көше бар, бірақ «Strydom» жазуы да қолданылады, тіпті бірнеше атауы өзгертілген, олардың бірі – Малибонгве Драйв. Рудепорттың маңындағы Велтефреденпаркте JG Strydom Road деп аталатын көше бар. Рэндбургте де оның атымен аталған Strijdompark бизнес ауданы бар. Йоханнесбургтегі Хиллброу мұнарасы 1995 жылға дейін ресми түрде Дж. Г. Стриддом мұнарасы деп аталды, бірақ апартеид тоқтағаннан кейін Телком Хиллброу мұнарасы деп қайта аталды. Виндхукте, сол кездегі Оңтүстік-Батыс Африкада, 1965 жылы ашылғаннан кейін басқа әуежай J. G. Strijdom әуежайы деп аталды. 1990 жылы Намибия тәуелсіздік алғаннан кейін ол Хосея Кутако халықаралық әуежайы деп аталды. Ал Hoedspruit қаласының жанында Leboeng ауылының жанындағы J. G. Strijdom Tunnel деген туннель бар.
There are still various monuments dedicated to Strijdom in South Africa. One monument in central Pretoria, which featured his bust, collapsed in 2001 injuring two people. In 2012, the city of Pretoria renamed 27 streets, which included renaming a street named after Strijdom (the M10) to a new name in honor of Solomon Mahlangu. His house in Modimolle (formerly Nylstroom) is now a museum, which holds parts of the collapsed bust. In Johannesburg, there is a suburb and a street named after Strijdom, although the spelling "Strydom" is also used, even if a couple have already been renamed, one being Malibongwe Drive. In Weltevredenpark, a suburb of Roodepoort, there is a street named JG Strydom Road. Randburg also has a business district called Strijdompark named after him. The Hillbrow Tower in Johannesburg was officially named the J. G. Strijdom Tower until 1995, when, shortly after the end of apartheid, it was renamed the Telkom Hillbrow Tower. In Windhoek, then in South West Africa, the main airport was named J. G. Strijdom Airport following its opening in 1965. Following the country's independence as Namibia in 1990, it was renamed Hosea Kutako International Airport. And next to Hoedspruit there is a tunnel named after him called J. G Strijdom Tunnel next to the village called Leboeng.