Кіріспе
Дехрадундағы ұлдарға арналған интернат-мектепте 12 мен 18 жас аралығындағы шамамен 580 оқушы білім алады. Мектепке қабылдау конкурстық емтихан мен мектеп директорымен сұхбаттасу арқылы жүзеге асырылады. Әр жыл сайын ұлдар екі сыныпқа ғана қабылданады: қаңтарда жетінші сыныпқа және сәуірде сегізінші сыныпқа. 2019 жылдың мамыр айына дейін Дунда 26 үндістандық штаттан, сондай-ақ 35 резидент емес үнді және шетел азаматынан оқушылар білім алып жатқан. Мектеп толық пансиондық, ұлдардың көпшілігі және мұғалімдер кампуста тұрады. Он бірінші сыныпта студенттер Кембридж IGCSE емтихандарын тапсырады, ал соңғы екі жылда Үндістан мектеп сертификаты мен Халықаралық бакалавриаттың бірін таңдауға мүмкіндік алады. Ұлдарға 80-ге жуық сыртқы іс-шаралар ұсынылады. Р. Л. Холдсуорт, Ж. А. К. Мартин, Джек Гибсон және Гурдиал Сингх сияқты алғашқы ұстаздар мектепте тау шаруашылығының берік дәстүрін қалыптастырды. Мектеп бұрынғы Орман зерттеу институтының орнында орналасқан және әртүрлі флора мен фаунаға ие. Дун саяси лидерлердің бірлескен білім беруді талап етуіне қарамастан, ұлдарға арналған мектеп болып қала береді. Мектептің түлектерін «Доскос» деп атайды. Дун Үндістандағы ең үздік ұлдарға арналған пансиондық мектеп ретінде үнемі бағаланып келеді. «Би-би-си», «Нью-Йорк Таймс», «Гардиан», «Спектатор», «Дейли Телеграф» және «Вашингтон Пост» сияқты БАҚ мекемелері оны жиі «Үндістанның Этоны» деп атағанымен, мектеп бұл атаудан бас тартады. Дун жиі БАҚ назарына түседі және кейде Үндістан саясаты, бизнесі немесе мәдениеті салаларындағы түлектерінің ықпалына байланысты сынға ұшырайды. 1980 жылдары Премьер-министр Раджив Гандидің үкіметі мектептегі таныстарын маңызды лауазымдарға тағайындағаннан кейін сынға ұшырап, «Дун кабинеті» деп аталды. Мектеп саясаткерлер, дипломаттар, суретшілер, жазушылар және бизнесмендерді қоса алғанда, көптеген көрнекті түлектерді тәрбиеледі. Дунның бұрынғы оқушыларының арасында - Үндістанның қайтыс болған Премьер-министрі Раджив Ганди, оның ұлы Рахул Ганди, суретші Аниш Капур, жазушылар Викрам Сет, Рамчандра Гуха және Амитав Гош, сәнгер Тарун Тахилиани, альпинист Нанду Жаял, Олимпиада чемпионы Абинав Биндра, және әлеуметтік және экологиялық белсенділер Бункер Рой және Лалит Панде бар.
The school houses roughly 580 pupils aged 12 to 18, and admission is based on a competitive entrance examination and an interview with the headmaster. Every year boys are admitted in only two year groups: seventh grade in January and eighth grade in April. As of May 2019, boys from 26 Indian states as well as 35 non resident Indians and foreign nationals were studying at Doon. The school is fully residential, and boys and most teachers live on campus. In tenth grade, students take the Cambridge IGCSE examinations, and for the final two years can choose between the Indian School Certificate or International Baccalaureate. A broad range of extra curricular activities, numbering around 80, are offered to the boys, and early masters such as R. L. Holdsworth, J. A. K. Martyn, Jack Gibson and Gurdial Singh established a strong tradition of mountaineering at school. The school occupies the former site of the Forest Research Institute and is home to diverse flora and fauna. Doon remains a boys only school despite continued pressure from political leaders to become coeducational. Old boys of the school are known as 'Doscos'. Doon has been consistently ranked as the best all boys residential school in India. Although the school has often been cited as 'Eton of India' by media outlets such as the BBC, The New York Times, The Guardian, The Spectator, The Daily Telegraph, and Washington Post, it eschews the label. Doon often draws attention, and sometimes criticism, from the media for the perceived disproportionate influence of its alumni in spheres such as Indian politics, business, or culture. In the 1980s, Prime Minister Rajiv Gandhi's administration was criticised, and labelled "Doon Cabinet", following the appointment of his school acquaintances to major posts. The school has educated a wide range of notable alumni, including politicians, diplomats, artists, writers and businesspeople. Among the former pupils of Doon are the late Indian Prime Minister Rajiv Gandhi, his son Rahul Gandhi, artist Anish Kapoor, authors Vikram Seth, Ramchandra Guha and Amitav Ghosh, fashion designer Tarun Tahiliani, mountaineer Nandu Jayal, Olympic gold medalist Abhinav Bindra, and social and environmental activists, Bunker Roy and Lalit Pande.
Шығу тегі
Дун – Калькуттадан шыққан заңгер және Бенгалияның бас адвокаты Сатиш Ранджан Дастың көптеген шаралары мен лоббилеуінің нәтижесі болды. Ол 1927 жылы Лорд Ирвиннің вице-корольдік атқару кеңесінің мүшесі атанды. Оның көзқарасында, дәстүрлі британдық жеке мектептер үлгісінде құрылған, бірақ "адамгершілік және рухани жағынан ерекше үнділік, және барлық касталар мен қауымдарға ашық" болатын жаңа үнділік жеке мектеп қажет еді. Жавахарлал Неру мұндай мектеп идеясын қолдаса, Махатма Ганди мен Рабиндранат Тагор сияқты көптеген адамдар оған қарсы болды, оны теңсіздік деп есептеді. Дас 4 миллион фунт стерлинг жинау мақсатымен Үндістанның көптеген аймандарын аралады, бірақ 1928 жылы қайтыс болған кезде тек 1 миллион фунт стерлинг қолма-қол ақша және тағы 1 миллион фунт стерлинг уәде ретінде жиналған еді. Осы қаражатқа Дас Үндістанның жаңа жеке мектептерін құру мақсатында Үндістанның жеке мектептер қоғамын (IPSS) құрды, ол кастасы, діні немесе әлеуметтік жағдайына қарамастан барлық студенттерді қабылдауға бағытталған. 1928 жылы Дастың қайтысынан кейін IPSS көп нәтижеге жете алмады, ал 1934 жылға қарай бастапқы несие берушілердің кейбіреулері ақшаларын қайтару туралы сұрақтар көтеруге кірісті. Британдық білім беру кеңесінің президенті лорд Галифакс, Этон колледжінің ғылым оқытушысы Артур Э. Футты бірінші директорлық лауазымға ұсынған іріктеу комиссиясын басқарды. Мектеп алғашқы оқушыларын 1935 жылдың 10 қыркүйегінде қабылдады, ал 1935 жылдың 27 қазанында вице-король лорд Уиллингдон мектептің ресми ашылу рәсіміне төрағалық етті. Бірінші семестрде 70 бала, ал екінші семестрде тағы 110 бала тіркелді.
Алғашқы жылдары: 1935-1970
Фут мектеп директоры лауазымын қабылдағанға дейін Үндістанға ешқашан бармаған. Ол мектептің орманмен қоршалған және тауларға жақын орналасқандығын байқады, сондай-ақ сыртқы демалыс пен тау шаруашылығы мүмкіндіктері оның шешіміне, Үндістанда жаңа типтегі мектеп құру мүмкіндігімен бірге, зор ықпал еткенін атап өтті. Фут лауазымға тағайындалғаннан кейін жасаған алғашқы қадамы – Харроу мектебінен Дж. А. К. (Джон) Мартинды орынбасары ретінде шақыру болды. Мартин бұрын Үндістанға бармағанмен, неміс педагогы Курт Ханның идеяларын Дунда іске асыру мүмкіндігіне байланысты ұсынысты қабылдады, мұндай мүмкіндік Харроуда болмаған еді. Доон мектебінің негізгі қағидалары мен ұстанымдарын Фут, Мартин, Р. Л. Холдсворт және кейін Мейо колледжінің директоры болған Джек Гибсон бірлесіп анықтады. Мартин мектептің ұстанымдарының қалыптасуына Ханның идеяларының әсерін мойындады. Олардың қатарына суретші Судир Хастгир (мектептің алғашқы сурет мұғалімі, бұрын Сантиникатан қаласында оқыған) және Дунда ондаған жылдар бойы сабақ берген танымал альпинист Гурдиал Сингх қосылды. Фут мектеп журналында жарияланған «Білім берудің мақсаттары» атты мақаласында ұлдарды жан-жақты біліммен тәрбиелеуге арналған үлгі ұсынды, онда жақсылықты жамандықтан таңдауға үйрету, логикалық ойлау, ой-пікірді нақты жеткізу және денсаулықты сақтау қарастырылды. 1935 жылы мектептің жылдық оқу ақысы 1375 құрады, ал 1946 жылдың қыркүйегіне қарай 1800-ге дейін өсті. 1947 жылы Доонда 300-ге жуық оқушы оқыды, олардың ішінде 50-60 мұсылман, 15-20 сикх, 15-20 парси, 6-7 христиан және қалған екі бөлігі индус болды. 1938 жылы бірінші түлектер мектепті бітірді, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 65-ке жуық доондық оқушы әскер, флот немесе әуе күштері қатарында қызмет етті. 1948 жылы Фут «отбасылық себептермен» Англияға оралды, ал Джон Мартин екінші директор болды. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Мартиннің достары Үндістанда қалудың қателік болатынын айтты, бірақ ол кейін былай деп жазды: «Олар одан да көп қателескен еді. Менің өмірім бұрынғыдан гөрі әлдеқайда жақсы болды, өйткені бұрын ешкім мені жақсы қабылдамаған, енді олар менің қатысуымды қуана күтіп алатындығын жиі білдіретін». Мартин 1966 жылы директорлық қызметтен зейнетке шығып, Indian Cheshire Homes басқарушысы болды.
Ражив Ганди әкімшілігін сынға алу
1980 жылдары сол кездегі премьер-министр Ражив Ганди, мектептің түлегі болғандықтан, көптеген бұрынғы оқушыларын өзінің басқару аппаратына тағайындағаны үшін бұқаралық ақпарат құралдарының сынына ұшырады. Оның жақын айналымы "Дун кабинеті" деп аталды, ал "Вашингтон Пост" газеті былай деп хабарлады: "Қазіргі уақытта Делиде «Дун мектебі Үндістанды басқарады» деген пікір кең тараған, бірақ бұл көптеген бәсекелес ықпал аймақтары бар күрделі және хаотикалық ел үшін тым әрі кеткен жаңсақ талдау". Гандидің Дун мектебінің түлектерінен саяси кеңес алуы кейін премьер-министр Морарджи Десайдың: «Егер менің осы орынға қатысым болғанда, мен оны жапқан болар едім» деген ескертуіне әкелді.
Соңғы жылдары: 2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2003 жылы осы лауазымға тағайындалған Канти Баджпай Гүлаб Рамчандани мен Шоми Дастан кейін мектеп директоры болған үшінші түлек болды. Ол Дундағы зорлық-зомбылықтың күшеюін тоқтату үшін көптеген жазаларды, әсіресе "сары карточкаларды" (жай ғана "YC" деп аталды) енгізді. 2006 жылы Баджпай дауға тартылды, себебі индус және сикх оқушыларының ата-аналары мектеп асханасында тек халал ет берілетінін білген соң шағымданып, наразылық білдірді. Бұл факт пакистандық делегацияға берілген тамақтың халал екендігі туралы уәде бергеннен кейін анықталды. Қысым күшейгеніне қарамастан, мектеп басқармасы жағдайды өзгеріссіз қалдыруға шақырды. 2016 жылы мектеп асханасында халал және халал емес (джатка) ет түрлері ұсынылды. 2009 жылы ирланд ғалымы Питер Маклафлин мектепті басқаруға таңдалды, ол соңғы ондаған жылдарда мектепке тағайындалған алғашқы үнді еместі директор болды.
2010 жылғы Құрылтайшы күнін мерекелеу және фильмге қатысты дау
Құрылтайшылар күні – күзгі семестрде, әдетте қазан айында өтетін, мектептің құрылуын атап өтетін үш-төрт күндік шара. Оған әлемнің түкпір-түкпірінен келген көптеген бұрынғы түлектер қатысады. Бас қонақ әдетте көрнекті тұлға болып табылады. Іс-шаралар қатарында көрмелер, пьесалар, йога сабақтары, тікелей музыка орындаушылары, мектептің Музыкалық қоғамының мүшелері ұйымдастырған оркестрлік концерт және мерекелік жәрмеңке бар. 2010 жылы Дун мектебі 75-ші Құрылтайшылар күнін беспрецеденттік масштабта атап өтті. Шара DS 75 деп аталды. Бас қонақтардың қатарында сол кездегі Үндістан Президенті Пратибха Патил, Бутан Королі Джимме Кхесар Намгиел Вангчук және сол кездегі Адам ресурстарын дамыту министрі Капил Сибал болды. Пратибха Патил сөз сөйлеп, мектеп басшылығына Дунды ко-эдукациялық мекеме етуді ұсынды. Іс-шараның басты оқиғаларының бірі – «Чандбах дебаты» деп аталған талқылау болды. Онда Викрам Сет, Камал Натх, Манприт Сингх Бадал, Джиотирадитья Мадхаврао Шиндия және зейнеткер қызметкер Канти Баджпай сияқты түлектер қатысты. Талқылауды мектеп түлегі, телекомментатор Каран Тапар жүргізді. Мектеп түлегі және «Оскар» номинациясына ие болған режиссер Ашвин Кумар мерекелік шараларға арналған «Dazed in Doon» фильмін түсірді, актерлер мен түсірілім тобы ретінде оқушыларды пайдаланды. Фильмнің көп бөлігі маусым және шілде айларында жазғы демалыс кезінде түсірілді, ал барлық оқушылардың қатысуын талап ететін көріністер мектеп тамыз айында қайта ашылғаннан кейін түсірілді. Фильм мерекелік шараның соңғы күні 2000-нан астам адамның қатысуымен көрсетілді, олардың ішінде қонақтар, студенттер, ата-аналар және түлектер болды. Фильм көрсетілген күнінен кейін мектеп фильмге және оның таралуына қарсылық білдіріп, зорлық-зомбылық көріністерін «құлықты» деп атады және оның шығарылуын кейінге жылдыру үшін сотқа жүгінді. Мектеп аумағындағы DVD сату дереу тоқтатылды. Режиссер мен мектеп басшылығы арасындағы дау әлі де шешілмеген. 2010 жылдың 22 қазанында Үнді пошта қызметі мектептің бас ғимаратын бейнелейтін ескерткіш пошта маркасын шығарды, бұл 75-ші Құрылтайшылар күнінің мерекесіне арналған.
Қазіргі күн
2016 жылдың маусым айында мектеп Лейпциг халықаралық мектебінің жоғары сынып бөлімінің директоры Мэттью Раггетті, Петр Маклафлиннің орнына мектеп директоры қызметіне тағайындағанын жариялады. Маклафлин директорлық қызметін бастағанға дейін студенттердің көп бөлігі Солтүстік Үндістан штаттарынан келген ұлдар еді. Мектептің құрамын әртараптандыру мақсатында Раггет Маклафлин бастаған Оңтүстік және Солтүстік-Шығыс Үндістан штаттарынан ұлдардан өтініш қабылдау ісін жалғастырды. 2018 жылы мектеп 4 арнада көрсетілген "Индиялық жазғы мектеп" атты деректік фильмнің сюжетіне айналды. Бұл фильм британдық бес оқушының Дундағы оқу үлгерімін жақсарту мақсатында жүргізілген әлеуметтік тәжірибеге негізделген. 2020 жылдың қаңтар айында Мэттью Раггет жеке себептермен оныншы мектеп директоры лауазымынан кетті. 2020 жылдың наурыз айында мектеп 1935 жылы құрылғаннан бергі алғаш рет жабылды, COVID-19 пандемиясы мен Үндістандағы карантинге байланысты оқушылар үйлеріне қайтарылды. Оқушылар үшін бейнеконференциялық қосымшалар арқылы онлайн сабақтар өткізілді. 2020 жылдың сәуір айында Жағприт Сингх Дун мектебінің он бірінші директоры болып тағайындалды; ол Ұлыбританиядағы Директорлар кеңесінің мүшесі.
Басқару және ұйымдастыру
Мектептің иесі – 1928 жылы С.Р. Дас Индияда мемлекеттік мектептер құру мақсатымен тіркеген коммерциялық емес ұйым – Индия мемлекеттік мектептер қоғамы (IPSS). IPSS аясында Дун мектебінің барлық мәселелерін басқарушылар кеңесі қадағалайды. Қазіргі басқарма он үш мүшеден тұрады және оған түлек Ануп Бишной төрағалық етеді. "Дун" мектебінің түлектер қоғамының президенті басқармада орын алып, түлектердің пікірлері мен мүдделерін білдіреді. Әр үйді үй басшысы немесе үй иесі, үй капитаны және префекттер тобы басқарады. Үй иесіне "Дама" деп аталатын қызметкер көмектеседі, ол оқушыларға рухани-адамгершілік көмек көрсетеді. Олардың кейбіреулеріне интернаттағы өмірге толық бейімделуге бірнеше апта уақыт қажет болады, әсіресе Доун мектебінің тыныш өмір салты мен қатаң тәртібін ескере отырып. Үй басшыларының және үй иелерінің үйлері олардың үйлеріне жақын орналасқан немесе физикалық жағынан жалғасқан, бұл жақын бақылау мен қолдауды қамтамасыз етеді. Жыл басында мұғалімдер мен оқушылар жасырын дауыс беру арқылы сайлайтын бір аға оқушы мектеп капитаны болып тағайындалады.
Қабылдау, алымдар және қаржылық көмек
Мектепке жыл сайын шамамен 540 өтініш келіп түседі және жетінші сыныпқа 80 оқушы, ал сегізінші сыныпқа 14 оқушы қабылданады, бірақ бұл көрсеткіштер уақыт өте келе өзгеріп отырады. Іріктеу емтиханы мен әңгімелесуден өткен соң студенттер 30-ға жуық стипендия мен шәкіртақыға үміттене алады. Олардың кейбіреулері спорт немесе өнер саласында дарынды балаларға, ал қалғандары белгілі бір өңірлерден келгендерге немесе қарулы күштер қызметкерлерінің балаларына бөлінген. 2022 жылдың тамызында үнді студенттері үшін жылдық оқу ақысы 1 120 000, ал шетелдік азаматтар мен Үндістанда тұрақты мекенжайы жоқ азаматтар үшін 1 400 000 құрады. Қаржылық көмектің сомасы оқу ақысының 50 пайызынан бастап толыққанды қаржыландыруға дейін жетеді. Ата-аналардың оқу ақысының өсуіне қатысты сын-ескертпелеріне жауап ретінде, соңғы директор Мэтью Раггет Дун мектебінің студенттерінің 25 пайыздан астамы мұқтаждыққа негізделген шәкіртақы алатынын және мектеп мұқтаждыққа қарамастан қабылдау саясатын енгізуге жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. Мектеп құрылысын салу үшін IPSS ҮПҚ-дан Дехрадун қаласындағы Чандбах иелігін жылына бір рупия төлеп, 100 жылға жалға алды. Бұл жалға алу шарттары бүгінге дейін сақталып келеді және Дехрадун гарнизонын бақылайтын Үндістан қарулы күштеріне берілді. Иеліктің бір бөлігі бұрын аң ауру паркі болған. IPSS Джеймс Скиннердің ұрпақтарынан қазір Скиннердің даласы деп аталатын көршілес иелікті де сатып алды. Кампустағы ғимараттардың ішінде кеңселер мен сыныптар, спорттық құрылыстар, ғылыми лабораториялар, музыка мектебі, кітапхана, өнер және медиа орталығы, концерт залы, амфитеатр, асхана, денсаулық сақтау орталығы, қайта өңдеу және қалдықтарды өңдеу қондырғылары, сондай-ақ ұстаздардың тұрғын үйлері бар.
Сәулет
Негізгі ғимараттың құрылысын, сол кезде ФРИ-де, Императорлық мемлекеттік жұмыстар департаменті жүргізді және ол 1911 жылы аяқталды. Оның Ренессанс стиліндегі архитектурасы Италияның Виченца қаласындағы Палладиана базиликасынан шабыттанды. Өнер және медиа орталығында сурет салу, керамика, мүсін және тоқыма шеберханалары, сондай-ақ лекциялық зал, кино және фотостудия, басылымдар бөлмесі және көрме галереялары орналасқан. 2016 жылы мектептің Негізгі ғимараты, Аishwarya Tipnis Architects компаниясы жүргізген консервациялық жұмыстардан кейін, ЮНЕСКО Азия-Тынық мұхиты аймағындағы мәдени мұраны сақтау жөніндегі сыйлықтарында "Құрметті айрықша белгі" алды.
Табиғи орта
Чандбаг ("ай бақшасы" деп аталатын урду тілінде) мектепке қарасты жер қаланың жасыл аймағында орналасқан және бұрынғы Императорлық Орман зерттеу институтының, қазіргі Орман зерттеу институтының орнында салынған. Мектеп ашылғанға дейін бұл жер үш онжылдық бойы Үндістандағы орман шаруашылығының орталығы болды. Бүгінде кампуста өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлі әлемі кездеседі, соның ішінде Императорлық Орман зерттеу институтының (FRI) кезінен қалған көптеген сирек ағаштар да бар. Мектеп Корнелл орнитология зертханасының eBird дерекқоры бойынша "қызу нүкте" ретінде тіркелген, және 2021 жылдың маусым айына дейін кампуста 130 түрлі құс анықталған. 1940-50 жылдары Фут, Гибсон және Мартиннің досы болған орнитолог Салим Али мектепке жиі келіп тұратын, ол мектеп кампусының табиғи байлығын ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп, оларды орнитологияның көптеген салаларымен таныстырды. 1996 жылы "Чандбаг ағаштары" атты кітап жарық көрді, онда Дун кампусында өсетін өсімдіктер туралы толық мәлімет берілген. Осыған ұқсас бағытта, 2019 жылы "Чандбагтың құстары: Дун мектебінде құстарды бақылауға арналған нұсқаулық" атты суреттелген кітап жарық көрді, онда кампуста кездесетін құстардың фотосуреттері, иллюстрациялары және олардың дауыстарын жазылған QR-кодтары бар. Мектепте Архитектура және жобалар комитеті құрылды, ол кампуста жүргізілетін кез келген құрылыс мектептің орманды аумағының экологиялық тепе-теңдігін бұзбауын қамтамасыз етеді.
Оқу бағдарламасы
Мектепте аптасына бес жарым күн жұмыс істейді, әрқайсысы 40 минуттан тұратын 40 сабақтан (немесе "мектептен") тұрады. Мектеп күні басталар алдында ұлдар "чхота хаазри" ішіп, содан кейін ойын алаңдарында дене шынықтыру жаттығуларын жасайды, одан соң сабақтар өтеді. Жексенбі күндері ұлдар кез келген қызметпен немесе спортпен айналысуға болады. Үлкен ұлдар белгіленген жексенбі күндері рұқсат алып, демалыс үшін қалаға баруға мүмкіндік алады. Дун оқушылары 2017 жылы Үндістанның орта білім беру сертификатының орнына Халықаралық жалпы орта білім беру сертификатын (IGCSE) тапсырады және содан кейін соңғы екі жылға екі бағыт ұсынылады: Халықаралық бакалавр (IB) немесе Үндістан мектеп сертификаты (ISC). Оқу жылы үш семестрден тұрады: көктем, жаз және күз. Күзгі семестр тамыз айынан басталып, қарашадағы жыл соңы емтихандарымен аяқталады, одан кейін ұлдар ақпан айында жаңа сыныпқа көтеріледі. Әр семестрде "сынақ аптасы" және семестрдің соңындағы "сынақтар" деп аталатын емтихандық кезеңдер болады. Ұлдар көбінесе кампуста тұратын мұғалімдерге қосымша академиялық көмек алу үшін бара алады. Сонымен қатар, әр балаға "Тьютор" тағайындалады – олардың интернатына қатысты мектеп директоры, ол олардың рухани әл-ауқаты үшін жауапты және қажет болған жағдайда академиялық көмекке үйлестіруге көмектеседі. Ұсынылатын пәндерге география, саясаттану, тарих, экономика, есеп, коммерция, экологиялық зерттеулер, өнер және дизайн, психология, музыка, ағылшын, хинди, санскрит және STEM пәндері кіреді. Дун шетел тілдеріне француз, неміс және испан тілдерін ұсынады. Мектептің Мансаптық ақпарат, білім беру және бағдарламалау бөлімі оқушыларға мансап жолдары, колледжге түсу, емтиханға түсу және SAT және ACT сияқты стандартты тесттер бойынша кеңес береді. Соңғы жылдары ұлдар Үндістан колледждеріне қарағанда шетелдік университеттерді жиі таңдайды, себебі Үндістанның жоғары білім беру жүйесіндегі бәсекелестік өте жоғары, талапкерлердің мектептен түскен бағасы өте жоғары болуы керек.
Дәстүрлер
Дунның алғашқы директорлары мен мұғалімдері дәстүрлі британдық жеке мектептерден келген, ал олар енгізген терминология әлі де қолданылуда. Мысалы, Фут бастаған апталық мұғалімдер кеңесі "Чемберс" деп аталады, бұл термин Итоннан алынған, ал кешкі "дайындық" (пансиондағы үй тапсырмасына баламасы) "той уақыты" деп аталады, бұл термин Винчестер колледжінен алынған. Мектеп әндері Дунның секулярлық идеологиясын көрсету үшін мақсатты түрде урду поэзиясы мен индуист дінінің бхаджандарын қамтуға таңдалды. Сол сияқты, мектеп дұғалары елдің әртүрлі географиялық-тілдік аймандарын көрсететін англикан гимндері мен үнді поэзиясын қамтиды. Барлық оқушылар мен мұғалімдер таңғы жиналысқа қатысуы міндетті. Ол дәстүрлі түрде мектеп ән кітабынан әнмен басталады, онда поэзия, гимндер және бхаджандар бар, соның ішінде Рабиндранат Тагордың "Жана Гана Мана", Мұхаммед Икбалдың "Чисти Не Джис Замин Мейн", Рабиндранат Тагордың "Ананд Локе", Мұхаммед Икбалдың "Лаб Пе Аати Хай Дуа", Мирабайға жатқызылатын "Гунгат Ке Пат Хол Ре", Банким Чандра Чаттопадьяйдың өлеңінен алынған "Ванде Матарам". "Жана Гана Мана" Үндістанның мемлекеттік әнұраны болғанымен, Дунда ол 1935 жылы мектеп әні ретінде қабылданғаннан бері дәстүрлі түрде "Ән №1" деп аталады, бұл Үндістанның мемлекеттік әнұраны болғанға дейін он бес жыл бұрын болған. "Әлеуметтік пайдалы өнімді еңбек" (АПӨЕ) деп ресми түрде танылатын әлеуметтік жұмыс та мектеп өмірінің бір бөлігі болып табылады. Мектептегі барлық оқушылар әр семестрде міндетті түрде белгілі бір көлемде әлеуметтік еңбек сағатын орындауы керек, бұл мектепте ұсынылатын екі білім беру бағдарламасының да талабы (Халықаралық бакалавриат мұны Шығармашылық, Іс-қимыл және Қызмет немесе "CAS" деп атайды). Бұрын жұмысты толық орындамаған оқушылар демалыс күндері мектепте қысқа мерзімге қалуға міндетті болған, бірақ соңғы жылдары бұл талап жеңілдетілді. Дун сонымен қатар кедей балаларды оқытатын "Панчаят Гар" (немесе "ауыл үйі") мен жергілікті қауымдастық үшін көптеген құрылыс жобаларын және шеберханаларды басқарады. Оқушылар мен түлектер Үндістан бойынша табиғи апаттардан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін ұйымдасқан күш-жігерге жиі көмектеседі. 1991 жылғы Уттаркаши жер сілкінісі кезінде мектептің радиоклубтық үйірмесі үкімет тарапынан байланыс мақсатында пайдаланылды.
Спорт
Спорт оқушылар үшін міндетті. Мектепте көптеген ойын алаңдары бар, олардың ішіндегі ең үлкендері – Скиннердің алаңы мен Басты алаң. Көктемгі семестрде крикет пен хоккей спорттық күнтізбесін басып алады, ал күзгі семестрде футбол, жеңіл атлетика және бокс ойналады. Теннис, үстел теннисі, бадминтон, сквош, баскетбол, жүзу және гимнастика сияқты басқа спорт түрлері жыл бойы қолға алынады. Крикет, хоккей, футбол, бокс және баскетболдан командалық жарыстар өткізіледі. Спорттық жабдықтарға 25 метрлік жүзу бассейні, бокс рингі, гимнастика залы, йога студиясы, жабық бадминтон, баскетбол және үстел теннисі залдары кіреді. Сондай-ақ, екі жасанды газонды крикет алаңы, бес баскетбол корты, төрт теннис корты, төрт сквош корты, сегіз крикет торлары, хоккей мен футболға арналған жеті алаң (маусымдық спорт түрлеріне қарай төрт крикет алаңына айналдырылуы мүмкін), заманауи крикет павильоны және екі 400 метрлік жеңіл атлетика жолы бар. 2014 жылы мектеп аумағында тир ашылды. Жергілікті гольф клубтарымен ынтымақтастықта ұлдарға гольф ойнау мүмкіндігі ұсынылады. Дун мектебі жыл сайын Афзал Ханға арналған баскетбол турнирін өткізеді, бұл Үндістанның барлық ірі мектеп баскетбол командаларын біріктіретін мектепаралық жарыс. Ұлдар түрлі турнирлерге қатысу үшін басқа мектептер мен академияларға барып тұрады. Оқушылардың шеберлігін арттыру мақсатында мектеп жиі кәсіби спорт ұйымдарын оқу-жаттығу лагерьлерін өткізуге шақырады, олар әдетте бүкіл Үндістаннан келген студенттерге ашық. 2013 жылы «Барса Академиясымен» (FC Barcelona ресми жаттығу мектебі) бірлесіп футболдан жаттығу лагері ұйымдастырылды, ал 2015 жылдың қаңтар айында Мэрилебон крикет клубының жаттықтырушылары мектеп аумағында бір апталық крикеттен жаттығу лагерін өткізді.
Тау-кен көтеру
Әр семестрдің ортасында ұлдар бір апталық "аралық" экспедицияға, Сивалик таулары немесе Гималайға барады. Жоғары сынып оқушылары бес күнге дейін мұғалімдердің ілесіп жүруіне қарамастан, шатырларда орналасып, өздеріне тамақ дайындайды. Саяхаттарды студенттердің өздері жоспарлайды. Бұрынғы түлектер осы аралық кезеңдерді өмірге қалыптастыратын және мінез-құлықты нығайтатын тәжірибелер ретінде еске алады. Дун Үндістанда альпинизмді дамытуда алғашқы қадам жасаған мектеп ретінде танылды, бұл Р. Л. Холдсворт, Джек Гибсон және Гурдиал Сингх сияқты ұстаздардың жетістіктерінің және кейіннен Гималай тауларына қатысты институттың директоры болған Нанду Джаял сияқты түлектердің арқасында мүмкін болды. Қызметкерлер мен түлектердің танымал шығулары: Бандарпунч (6,316 м) – 1950 жыл, Кала Наг (6,387 м) – 1956 жыл, Трисул (7,120 м) – 1951 жыл, Камет (7,756 м) – 1955 жыл, Аби Гамин (7,355 м) – 1953 және 1955 жылдар, Мригтуни (6,855 м) – 1958 жыл және Жаонли (6,632 метр) – 1964 жыл. Кейбір экспедициялар өзінің ерекшеліктерімен көзге түсті. Гурдиал Сингх Трисул тауына сәтті шабуыл жасағаннан кейін, индуист құдайы Шиваға құрмет ретінде, оның мекендейтіні айтылатын шыңда бас тұрып асана жасады. Холдсворт 1931 жылы Камет тауының (7,756 м) шыңына алғаш көтерілген кезде түтік тартқан. 1951 жылы екі дундық оқушы крикеттік бут киіп, Маттерхорн тауына шықты.
Театр және музыка
Роуз Боул деп аталатын амфитеатр негізінен оқушылар мен ұстаздардың күшімен 1930 жылдары екі жылдың ішінде салынды және 2009 жылы күрделі құрылымдық өзгерістерге ұшырады. Ол 2000 адамға дейін сыйымды келеді және мектеп мерекелерінде, мысалы, Құрылтайшы күнінде көптеген пьесалар, музыкалық қойылымдар мен сөз сөйлеулерге алаң болды. Көп мақсатты зал – бұл 2000-ға жуық адамды қабылдай алатын көбірек заманауи жабық театр. Пьесалар ағылшын және хинди тілдерінде үнемі қойылады, жыл сайын 8-9 қойылым, оның ішінде әдетте үлкен актерлік құрамы мен бюджеті бар 2 ірі қойылым, Құрылтайшы күнін тойлаудың бір бөлігі ретінде қойылады. "Inter House Once Act Play" сайысы жыл сайын ағылшын және хинди тілдерінде кезекпен өткізіледі. Сахна безендіру, дыбыс дизайны, сахна жарығы және декорациялардың көп бөлігі оқушылардың жауапкершілігінде. 2001 жылы Роуз Боулдың қасына жаңа музыка мектебі салынды. Онда музыкалық кітапхана, концерт залы және студенттер батыс және үнді аспаптарын оқып үйренетін бірнеше оқу және жаттығу сыныптары бар. Мектеп оқушылары Лондон Тринити колледжі ұйымдастырған Тринити Гильдхолл музыкалық емтихандарына фортепиано, скрипка, барабан және классикалық гитара бойынша түсуге мүмкіндік алады. 2002 жылы мектеп хоры 2001 жылғы Гуджарат жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатында "Concerto 2000" атты қайырымдылық концерті ұйымдастырып, 2 миллион теңге жинады, осы концертте Sivamani атты барабаншы да қатысты. 2010 жылы мектеп 75-ші Құрылтайшы күнін тойлауға орай EMI компаниясымен бірлесіп "Spirit of Doon" атты музыкалық альбом шығарды. Әндердің сөзін Gulzar жазды, оларды мектеп хоры, Сону Нигам, Шаян Италия және Бхаджан Сопори орындады.
Қатысушылықтар мен серіктестіктер
1937 жылы құрылғаннан бастап 1980 жылдардың басына дейін Уэлхэм Бойз мектебі Дун мектебі мен Мейо колледжіне оқушылар жіберуші мектеп болды. Бұл, Дундағы бұрынғы үй басқарушысы Сурендра Кандхари Вельхамның директоры болып, оны жоғары мектепке айналдырғаннан кейін тоқтатылды. Ұлдарын Дунға жіберген отбасылар, әдетте, қыздарын Уэлхэм қыздар мектебіне жібереді, ал Дун түлектерінің көптегені Уэлхэм түлектеріне үйленді. Екі мектеп жыл сайын "би кешін" өткізеді, ал олардың түлектері кейде іс-шараларды ұйымдастыруда бірлесіп жұмыс істейді. Дундағы пакистандық түлектер 1998 жылы Лахордан солтүстікке қарай 40 шақырым жерде Чанд Баг мектебін құрды, оның құрылымы Дун мектебінің жалпы құрылымын үлгі етіп алынды. Дун сонымен қатар Итон колледжі, Харроу мектебі, Сент-Олбанс мектебі (Вашингтон), Миллфилд, Шлюль Шлосс Салем, Армидейл мектебі, Бридж-Хаус мектебі, Дирфилд академиясы, Король академиясы, Стоу мектебі, Шотланд колледжі (Мельбурн), Хатчинс мектебі және Сент-Марк мектебі (Тексас) сияқты бірқатар шетел мектептерімен алмасу бағдарламаларын жүзеге асырады. 2011 жылы Дун, Ұлыбританияда өткен 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына орай BBC және Британдық кеңес ұйымдастырған мәдени алмасу жобасы арқылы Англияның Дорчестер қаласындағы Томас Харди мектебімен серіктес болды. Дун мектебі келесі ұйымдардың мүшесі: G20 мектептері, Round Square, Headmasters’ and Headmistresses’ Conference, Халықаралық ұлдар мектептері коалициясы, Үнді мемлекеттік мектептері конференциясы, Rashtriya Life Saving Society және Халықаралық наградалар қауымдастығы. Мектеп Кембридж университетінің ESOL емтихандары мен SAT тесттері үшін өңірлік сынақ орталығы болып табылады.
Ұқсас атаулары бар мектептер
Үндістанда жеке мектептер көбейген сайын, тағы да бірнеше мектеп өз аттарына "Дун" деген сөзді қосты, бұл шатасуға себеп болды. Олардың ішінде Дун Глобал мектебі, Дун Президенттік мектебі, Дун Халықаралық мектебі, Дун Дайындық мектебі, Дун Кембридж мектебі, Дун Қыздар мектебі, Дун Мемлекеттік мектебі (Батыс Делиде, Дун аңғарында емес), Дун Мұра мектебі (Силигури, Батыс Бенгал) және Дун Сөздік ағылшын тілі колледжі бар. Олардың ешқайсысы "Дун" мектебімен байланысты емес. Бұрынғы директор Питер Маклаулин қызмет еткен кезеңінде мектеп атын авторлық құқықпен қорғауға және мектеппен байланысы бар деп жалған мәлімдеме жасаған мекемелерге қарсы сотқа шағымдануға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады.
Түлектер
Оқушылар "Doscos" деп аталады, бұл "Doon" және "мектеп" сөздерінің қысқартылған түрі. Түлектердің басым көпшілігі – үндістер, бірақ 1947 жылы Үндістанның бөлінуі салдарынан Пакистаннан келгендердің саны азайып барады, олар бұрын Doon мектебінде оқыған. Екі ел арасындағы ұзақ жылға созылған қақтығыстарға қарамастан, үнді және пакистандық түлектер арасындағы қарым-қатынас әрқашан жылы болды. Бангладеш және Непалдан келген ұлдар Doon мектебінде оқуын жалғастыруда. Doon мектебінің оқушылары саясат, мемлекеттік қызмет, Үндістан мен Пәкістанның қарулы күштері, бизнес, журналистика, өнер және әдебиет салаларында көзге түсті. Саясатта олар кабинет министрлері, бас министрлер, Үндістан Парламенті мен штаттық заң шығарушы жиналыстардың бірнеше депутаты, дипломаттар және Үндістан мен Пәкістан Әуе күштерінің бұрынғы басшылары бар. Бұрынғы премьер-министр Раджив Ганди Doon мектебінде білім алған. Саясаткер Мани Шанкар Айяр, Пәкістанның бұрынғы қорғаныс хатшысы Гулам Жилани Хан, Камал Натх және Рахул Ганди осы мектепте оқыған, сондай-ақ Одиша штатының бас министрі Навин Патнаик, Джотирадития Мадхаврао Синдия, саясаткер және ақын Каран Сингх та осы мектептің түлектері. Әдебиет саласында Doon мектебінің түлектеріне романдар жазушылар Амитав Гош, Викрам Сет, Ардашир Вакил және тарихшы Рамачандра Гуха жатады; ал журналистикада – NDTV телеарнасының негізін қалаушы Пранной Рой, India Today телеарнасының негізін қалаушы Арун Пури, Каран Тапар, Вирендра Прабакар және Викрам Чандра. Үндістанның алғашқы Родс стипендиаты Ловрадж Кумар да осы мектептің түлегі болған. Үндістанның алғашқы Олимпиада чемпионы Абинав Биндра және альпинист Нанду Джаял осы мектепте оқыған. Өнер мен ойын-сауық саласында Doon мектебінің түлектеріне Әли Фазал, Рошан Сет, Химани Шивпури, Чандрачур Сингх, Сатьядип Мишра, өнер коллекционері Абхишек Поддар және иллюзионист Нил Мадхав кіреді. Turner жүлдесінің иегері, мүсінші сэр Аниш Капур және суретші Виван Сундарам да Doon мектебінде оқыған. Бизнес саласында Doon мектебінің түлектеріне Max Group компаниясының Аналжит Сингх, Hero MotoCorp компаниясының төрағасы Сунил Кант Мунжал, Indigo және Qualia мейрамханаларының негізін қалаушы және ресторатор Рахул Акеркар, Eicher Motors компаниясының әкесі мен ұлы Викрам Лал және Сиддхартха Лал, Murugappa Group компаниясының төрағасы А. Вельяян, ITC Limited компаниясының алғашқы үнді төрағасы Ажит Нараин Хаксар, Maruti Suzuki компаниясының төрағасы Р. С. Бхаргава, DCM Shriram Group компаниясының бас директоры Аджай С. Шрирам және Ennismore қонақ үйлерін дамытушы компанияның бас директоры және The Hoxton және Gleneagles брендтерінің негізін қалаушы Шаран Пасрича кіреді.
Факультет
Алғашқы жылдары көптеген мұғалімдер британдық мектептерден келді, соның ішінде Итон колледжінен Питер Лоуренс, Рипон грамматикалық мектебінен Джек Гибсон, Харроудан Джон А. К. Мартин және Р. Л. Холдсворт. Мектептің алғашқы сурет салу мұғалімі – 1936 жылы мектепке келген және жиырма жыл бойы қызмет еткен Шантиникетаннан Судир Хастгир болды. Бүгінгі таңда кампустағы көптеген мүсіндер мен қабырға суреттері оның еңбектері. Кинорежиссер Четан Ананд 1940-1944 жылдары мектепте қысқа мерзім оқытты. Таушы Гурдиал Сингх 1946 жылы география пәнінің мұғалімі болып жұмысқа қабылданды және ұлдарды көптеген экспедицияларға жетекшілік етті. Крикетші және математика мұғалімі Шиль Вохра 1959 жылы мектепке келді және 1998 жылы зейнеткерлікке шыққанда мектеп тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен мұғалім атанды. Фиджилік үнді ғалымы Сатендра Нандан 1960-шы жылдардың басында мектепте тарих пәнінен сабақ берді, ал сарод шебері Ашок Рой 1977 жылдан 1988 жылға дейін музыка бөлімінің меңгерушісі болды. Танымал ғылым жазушысы және теориялық физик Саймон Сингх 1987 жылы Дунда ғылымды оқытып, кейін ғылыми және жазушылық жолын бастады.