Кіріспе

Швед-американдық жазушы және саяси белсенді Эдита Моррис (туған Едита Дагмар Эмилия Толль; 5 наурыз 1902 – 15 наурыз 1988) – швед-американдық жазушы және саяси белсенді болған.

Өмірбаян

Эдита Моррис Швецияның Оребро қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Рейнхольд Толль, сүт және мал шаруашылығы туралы кітаптар жазған агроном, және Альма Пром Мёльлер болды. Тольль отбасы Швецияда жақсы танымал болды. Оның әкесінің әкесі генерал болған. Ол Стокгольмде төрт қарындасының ең кішісі болып өсті. Ол әлі бала кезінде әкесі отбасын тастап, Англияға эмиграциялаған. 1925 жылы ол журналист және жазушы Айра Виктор Морриске (1903–1972) үйленді, оның әкесі Айра Нельсон Моррис АҚШ-тың Стокгольмдегі өкілі болды; ал әкесінің әкесі Нельсон Моррис Чикагодағы Morris & Company ет өңдеу фирмасын құрған. Ол оларға Парижден 60 километр қашықтықтағы Несле-ла-Жилберде шағын ауылында сарай берді. Айра мен Эдитаның бірнеше үйі болды және олар әлемнің көптеген елдерін аралап саяхаттады. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарын олар АҚШ-та өткізді. Олар ядролық қаруды жоюға белсенділік танытқан саяси белсенділер еді және "Қырық жылдық соғыстың" көптеген АҚШ саясатына қарсы болды. Моррис өзінің әдеби жолын Atlantic Monthly, Harper's Bazaar және басқа да басылымдарда жарияланған әңгімелермен бастады. 1943 жылы ол өзінің алғашқы романын – "Арыстаннан жаным" атты кітабын шығарды. 1930 жылы Морриске үйленгеніне қарамастан, ол швед суретшісі Нильс Дарделмен махаббатқа түсті. Бұл қарым-қатынас 1943 жылы Нью-Йоркте Нильс Дардел қайтыс болғанға дейін жалғасты. Ол 1930 жылдан бастап оның көптеген картиналарында бейнеленген. Ол ең көп "Хиросима гүлдері" (1959) романымен танымал. Романға оның ұлы Иван Морристің, кейіннен танымал японист болған, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің барлау офицері ретінде Хиросимаға атом бомбасы тасталғаннан кейін бірден барған тәжірибесі әсер еткен. Кітап 39 тілге аударылған. 1978 жылы ол "Түрме киімі: автобиография" кітабын шығарды, ал 1983 жылы екінші том – "Жеті жылдық соғыс" кітабы шықты, ол тек швед тілінде Sjuttioåriga kriget деген атпен жарық көрді. Бай отбасынан шыққан күйеуімен бірге олар Хиросимада бомбадан зардап шеккендерге арналған демалыс үйін құрды. Оның қайтысынан кейін Эдита мен Айра Моррис Хиросима бейбітшілік және мәдениет қоры, көбінесе Хиросима қоры деп аталатын, құрылды. Қордың мақсаты – мәдени сала бойынша бейбітшілік пен келісімді қолдайтын күш-жігерді қолдау арқылы бейбітшілікті насихаттау. Қор жанжалды аймақтарда диалогты, түсіністікті және бейбітшілікті нығайтуға үлес қосатын әйелдер мен ер адамдарға сыйлықтар тартады. Моррис 1988 жылы Парижде қайтыс болды. Ол күйеуі мен ұлымен бірге Неслес ауылына жерленген.