Кіріспе

Комедиялық клуб – тікелей көрермендер алдында түрлі комедиялық өнерлер орындалатын орын. Бұл термин көбінесе стендап комедиясын ұсынатын мекемелерге қатысты болғанымен, импровизациялық комедияшылар, еліктеушілер, пародистер, әдемі әуескерлер (иллюзионистер) және қуыршақтармен сөйлейтін суретшілер сияқты комедияның басқа да түрлерін қамтуы мүмкін. Комедияның кейбір түрлері арнайы орындарда көрсетіледі, мысалы, импровизациялық театрлар импровизациялық немесе скетч комедиясын ұйымдастырса, ал әртүрлі клубтар комедиялық өнерлермен қатар музыкалық өнерлерді де ұсынады.

Марокко

Марокколық комедиялық кеңістіктердің тарихы 17 ғасырға дейін жетеді, Лабсат және Сұлтан Талба сияқты бай өнер орындаушылықтарын қамтиды. Комедия клубтарының пайда болуы Лабсатпен байланысты, ол сәнді өнер фестивалі болған, ал ең маңызды кезең – Сұлтан Мұхаммед ибн Абдаллаһтың сарайында өткен алғашқы қойылым. Даму Сұлтан Табламен жалғасты, ол қазіргі заманғы әл-хальқаның алдағы бақылаушысы болған театрлық той. Әл-хальқа, әзіл-қалжың элементтерімен тоғытылған әңгіме айту шеңберлері арқылы сипатталады, комедиялық өнер кеңістіктері мен практикасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. 1912-1956 жылдар аралығындағы француз отарлау кезеңі Мароккодағы комедия клубтары тарихындағы маңызды кезең болды және өнер практикасына зор әсер етті. Бірінші Йосе театры 1798 жылы Токиодағы Шитаядағы Шитая джинжа киелі орнында 1-ші Караку Саншотей ұйымдастырды. Йосе туған жерін еске алу үшін тас ескерткіш осы киелі орында орналасқан, ол бастапқыда "йосеба" деп аталған, бірақ кейіннен "йосе" терминін қабылдады. Эдо дәуірінің соңында бірнеше Йосе театрлары пайда болды, олар қалалардағы басты ойын-сауық көзіне айналды. Мэйдзи және Тайшо дәуірлерінде ірі Йосе театрлары пайда болды. Алайда, теледидар сияқты жаңа ойын-сауық түрлерінің пайда болуымен Йосе мекемелеріне келушілер саны күрт азайды, нәтижесінде олар жабылды. Соңғы жылдары Йоседегі өнерге қызығушылықтың төмендеуіне байланысты тек бірнеше Йосе театрлары ғана сақталды. Осының салдарынан, Йосе индустриясы жалпы алғанда ойын-сауық талғамдарының өзгеруіне байланысты қиын бизнес жағдайларына тап болды.

Қазіргі заманғы американдық стильдегі клубтар

1960 және 1970 жылдардың соңынан бері жүздеген комедия клубы ұқсас үлгіні қабылдады. Осы жолдың алғашқыларын ашқандардың бірі – The Improv және Dangerfield болды. The Improv 1963 жылы Нью-Йорк қаласының Hell's Kitchen ауданында кофехана ретінде ашылды. Ол 1964 жылы алғашқы комедиантын қабылдады, ал Dangerfield 1969 жылы ашылғанға дейін 5 жыл бұрын болды, бірақ ол бастапқыда кешкі уақытта ғана комедия клубы ретінде жұмыс істеді. The Improv жылдар бойы толығымен комедия клубына айналды, содан кейін 1992 жылы жабылды. Dangerfield Манхэттеннің Upper East Side-ында комедия клубы ретінде салынды. 2020 жылы пандемия салдарынан жабылды.

Дизайн

Комедия клубтары өз кеңістігін тиімді пайдаланып, көрермендерге қызмет көрсету және оңтайлы тәжірибе жасауға мүмкіндік береді. Көптеген клубтар көпшіліктің атын жасыру үшін жарықты қараңғырақ түстерге реттейді. Анонимділік адамдардың шынайы жауап беруін қамтамасыз етеді, сонымен қатар көрінуден туындайтын сыртқы стрессті азайтады. Қараңғылық факторы көпшіліктің кеңістікте көбірек сергіп, жайлы сезінуіне көмектеседі, әсіресе көптеген комедианттар жиі қолданатын әзіл-қалжыңдар үшін. Комедия клубтары төменгі төбелер мен кішігірім ішкі кеңістіктерді пайдаланып, көпшіліктің көбірек жиналғандай көрінуін қамтамасыз етеді. Төменгі төбелер көптеген комедия клубтары үшін өте маңызды, себебі күлкі олардың атмосферасының маңызды бөлігі болып табылады. Күлкінің адамдарға жұқпалы екені дәлелденген, ал төменгі төбелер күлкінің дыбысын төбеден кері шағылыстырып, кеңістіктің барлық бөлігінде естілуіне мүмкіндік береді. Биік төбелер мен үлкен кеңістіктерде адамдардың күлкісі тез суынады. Төменгі төбелер көбірек қуаныш сыйлайды. Нью-Йорктегі The Improv комедия клубының ашық қызыл кірпіш қабырғасы, оны гипсокартонмен жабуға жеткілікті қаражаты болмағандықтан, кейіннен комедия клубтарының танымал дизайн элементіне айналды. Комедия клубтары бірнеше себеппен салқын температураны таңдайды. Басты себеп – комедианттың ыстық прожекторлардың астында қызып, шаршамауы. Екінші, және маңыздырақ әсер – көрермендердің психологиясына: көрермендер көбірек сергектікпен және назармен өнерге қарайды, нәтижесінде көбірек күлкі туындайды. Егер орында бірнеше сахна болса, "А залы" әдетте ең үлкен және жақсы зал болып табылады, ол танымал өнер иелері үшін пайдаланылады, ал "Б залы" жергілікті, жақсы танылмаған өнер иелеріне арналған.

Танымал мәдениетте

Комедия клубтары көбінесе стендап комедиялық шоуларды өткізу үшін пайдаланылады, онда комедияшылар комедия клубтары мен театрларда өнер көрсетеді және олардың өнері түсіріледі. Осындай әзіл-қалжыңға толы орындар «Сейнфелд» сериалында да жиі кездеседі, онда жасалған комедия клубы басты кейіпкер Джерри Сейнфелдтің өнер көрсетуге және әлеуметтесуге арналған маңызды орны болып табылады.