Кіріспе

Пол Бодуан (Pôl Bodwɛ̃; 19 желтоқсан 1894 – 10 ақпан 1964) – француз банкирі, кейін саясатқа қатысып, 1940 жылдың соңғы алты айында Францияның Сыртқы істер министрі болды. Ол сол жылдың маусым айында Франция мен Германия арасындағы әскери қимылдарды тоқтатуға белсенді түрде атсалысты, нәтижесінде келісімге келді.

Алғашқы жылдар

Пол Бодуэн Парижде бай отбасында дүниеге келді және Ұлы соғыста француз армиясында артиллерия офицері болып қызмет етті. 1930 жылы ол «Банк де л’Индошине» банкінің директордың орынбасары және бас директоры болды. Ол «шынайы католик» болған, сол кездегі көптеген католиктер сияқты, өзін «саяси емес» деп есептегенімен, бұрын «Action Française» ұлтшыл қозғалысының белсенді мүшесі болған. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары ол католик скауттарының жетекшісі болды және «Revue de jeunes» журналы үшін жас христиандарға арналған маңызды үндеу жазды. Ол христиан Батысының рухани мұрасын қорғау үшін «ескі уақыттардың рыцарлығын, қарапайым адамдардың ордені түрінде қайта жаңғыртуға» шақырды.

Үкіметке кіреді

Эдуард Даладье басқарған қиын жағдайдағы француз үкіметі құлағаннан кейін, 1940 жылдың 20 наурызында президент Альберт Лебрун оның қаржы министрі Пол Рейноға жаңа үкімет құруды тапсырды, тіпті оның үстемдігі бір ғана дауысқа ғана жеткенімен. Даладье қорғаныс министрі қызметін сақтап қалды. Жаңа кабинетке тағайындалған азаматтық мүшелердің бірі – Францияның Германияға қарсы соғыс жариялауына белсенді қарсылық көрсеткен Пол Бодуан, ол Премьер-министрдің мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Жаңа буынға құрметпен қараған бұл жас технократ француз жастарын қайта тәрбиелеу мақсатындағы католик/Action Française тобының орталық тұлғасына айналды, бұл топ кейіннен Петан кабинеті мен оның айналасындағы жаңа бағдарламаларға және католиктік скауттық қозғалыстарға немесе «Жастармен байланыс» журналына сүйенді.

Инвазиялық дағдарыс

1940 жылы 14 мамырда Германия әскері Францияға басып кірді, ал 16 мамыр күні түнде Черчилльге француз әскери жағдайының үмітсіздігі туралы айтылғанда, Бадуэн Черчилльмен бірге француз кабинетінің мәжілісіне қатысты. 18-і күні министрлікте қайта құру болды және маршал Филипп Петен Пол Рейноның шақыруымен Франция премьер-министрінің орынбасары болды. Бадуэн 24 мамыр күні таңертең генерал Вейганд Рейно мен Петенге "жағдай өте ауыр" деп хабарлаған кезде қатысты. 26 мамырда Вейганд Бадуинге "ішкі келесіздерден және, ең бастысы, анархиядан сақтануға ниеттенгенін" айтты. Сол күні Петен Бадуинге келіп: "Мен саясаткерлердің қателіктерін әскерге таңуға рұқсат бермеймін", - деді және Даладье мен "Халық майданына" айып тақты. Бадуэн бұл әңгімені келесі күні Рейноға жеткізді. Сол түні Бельгия королі бельгиялық әскердің капитуляциясын жариялады. Әскери жағдай қазір күрт нашарлады: 5 маусымда Дюнкерк түсті, ал Рейно қайтадан кабинетін қайта құрастырып, Даладьені қызметтен босатып, Пол Бодуэнды Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары етіп тағайындады. Генерал Шарль де Голль Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болып тағайындалды. Петен де Голльдің тағайындалуына ашуланып, Бадуинге шағымданып, премьер-министрге оның ықпалын пайдаланып, де Голльдің таңғы кеңестерге қатысуын болдырмауын сұрады, де Голльді "мақтаншыл, алғыссыз және ашулы" деп сипаттады. Бадуин оған Рейномен өзі кездесуін ұсынды. 8 маусымда Бадуин Камиль Шотемппен бірге кешкі ас ішіп, екеуі де соғысты тоқтату қажет екеніне келісті. 10 маусымда үкімет Париж қаласынан Тур қаласына көшті. Бас қолбасшы Максим Вейганд "соғыс мағынасыз болды" деп мәлімдеді және ол Бадуинге және үкімет мүшелеріне қарулы келісімнің қажет екенін айтты; Бадуин келісті. 11 маусымда Черчилль Орлеанға жақын жердегі Бриардағы Шато-дю-Мугеге ұшып келді, онда ол алғаш рет Бретондық бекінісі туралы идеясын ұсынды, ал Вейганд оған "бұл тек қиял" деп жауап берді. Келесі күні министрлер кабинеті жиналды, Вейганд қайтадан соғыс бітіруді талап етті. Ол әскери және азаматтық тәртіпсіздік қаупі мен Парижде коммунистік көтеріліс болу мүмкіндігін атап өтті. Петен мен Ақпарат министрі Жан Провост кабинетті Вейгандты тыңдауға шақырды, өйткені "ол шын мәнінде не болып жатқанын білетін жалғыз адам болды". Черчилль 13-і күні оралды. Бадуин оның ұшағын қарсы алып, француз армиясының қарсы тұруының үмітсіздігі туралы айтты.

Атыс тоқтату

Бадуан 1940 жылғы 16 маусымда Петеннің жаңа кабинетінде Сыртқы істер министрі болып тағайындалды, ал ертесі күні ол испан елшісінен "Германияға бірден соғысты тоқтату туралы өтінішті және сонымен бірге олар ұсынған бейбіт шарттарды жеткізуді дереу тапсыруды" сұрады. 19 маусым күні таңертең испан сыртқы істер министрі Хосе Феликс де Лекерика и Эркиза Бадуанға немістердің келіссөздерге дайын екенін хабарлады. Келесі күні ол немістердің сол күні Тур қаласында француз толық өкілеттігі бар өкілдерімен кездесуге дайын екенін білді. Атысты тоқтату келіссөздерін француз тарапынан генерал Чарльз Хантцигер жүргізді. Бадуан 21 маусым күні Бордода шарттарды қарастыру үшін өткен Министрлер кеңесінде болды. Атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды, ол 25 маусым күні таңғы сағат 12:35-те күшіне енді.

Виши

Кейіннен үкімет Бордодан Клермон-Ферранға, содан кейін Бадуэннің ұсынысы бойынша Вишиге көшті, ол әкімшілік үшін өте қолайлы орын деп есептелді. 30 маусымда Пьер Лаваль Петенге, Бадуэнге және Рафаэль Алиберге Сенат пен Депутаттар палатасын жаңа конституциялық өзгерістерді қарау үшін бірлескен отырысқа шақыруды ұсынды. Бадуэн бұл ұсынысқа қарсы болды, себебі «егер астанасы жау қолында болса, онда елдің конституциясын өзгертуге болмайды» деді. Осы сәтте Петан Бадуэннің пікірін қолдады. Дегенмен, президент Альберт Лебрун бұл ұсынысты жақтағанда, екеуі де өз шешімдерін өзгертті. Нәтижесінде, Депутаттар палатасы ұсынысты 395 дауысқа 3 қарсы қабылдады, ал екі палата бірлесіп дауыс бергенде, ол 569 дауысқа 80 қарсы қабылданды (коммунистік депутаттарға дауыс беруге рұқсат берілмеді). 13 шілдеде Петан өзінің Министрлер кеңесі ретінде он екі министрден тұратын жаңа топты тағайындады, ал Бадуэн Сыртқы істер министрі қызметін жалғастырды. Кабинет енді аптасына екі-үш рет жиналатын болды. Сонымен қатар, күн сайын жиналатын ішкі шеңбер де болды (Лаваль, Бадуэн, Ив Бутхильер, адмирал Жан Дарлан және генерал Вейган). Келесі күні Петан Бадуэнмен жеке сөйлесіп, егер ол (Петан) қайтыс болса, мұрагерлік мәселесіне алаңдаушылық білдірді және таңғалған Бадуэнге өзінің таңдауы болғанымен, оның орнын Министрлер кеңесі таңдауы керек екенін айтты. 1940 жылдың жазында Бадуэн Франция Католик Скауттарының бұрынғы бас комиссары Анри Дхавернасқа қолдау көрсетіп, 1940 жылдың шілдесінде ресми тіркелген «Compagnons de France» атты жаңа ресми жастар қозғалысын құруға көмектесті. Бұл, соғыс біткеннен кейін, француз жастарын біріктірудің тиімді тәсілі болды және соғыстан бұрынғы көптеген католик зиялыларының романтикалық, антилибералдық, антимодерндік көзқарасын көрсетеді. Маршал Петанның айтуынша, «Компаньондар» «Ұлттық революцияның алғы шебі» болуы керек еді. Қозғалыс 19 миллион франк көлемінде субсидия алды, сонымен қатар Бадуэн 1940 жылдың қазаны мен 1941 жылдың қаңтары аралығында Дхавернасқа 6,1 миллион франк жеке тапсырды. Бадуэннің де монархиялық көзқараста болғаны белгілі болды, өйткені 8 қазанда Париждегі неміс елшісі Абетц фон Риббентропқа «Алиберт, Бадуэн және Бутхильер сияқты кейбір (француз) министрлер Бурбондардың қайта орнатылуына үміттенеді» деп хабарлады. Осы уақытқа дейін Пьер Лаваль Петанның келісімімен Бадуэннің Сыртқы істер министрі ретіндегі көптеген өкілеттіктерін өз қолына алды. Интригалар күшейді, қарашаның ортасында Бадуэн, Ив Бутхильер, Марсель Пейрутон (Ішкі істер министрі), Рафаэль Алиберт, адмирал Дарлан және генерал Хантцигер Лавальды қызметтен босату үшін Петанға қысым көрсетті. Олар келесі айда бұл мақсатына қол жеткізді, сонымен қатар Бадуэн қысқа мерзімге Ақпарат министрі қызметін атқарды. 1941 жылдың 2 қаңтарында ол өз еркімен үкіметтен кетіп қалды.

Үкіметтен кейін

1941-1944 жылдары ол Индоқытай банкіне қайта оралып, төрағалық қызметін атқарды. Бірақ, соғыстан кейін ол немістермен бірлесіп жұмыс істеді деген айып тағылып, 1947 жылғы 3 наурызда бес жылға қатаң еңбекке кесілді. 1949 жылы жазасы жеңілдетілді.