Кіріспе

20 ғасырдағы шотланд-американдық сәулетші (1871–1942)

Томас Уайт Лэмб (5 мамыр 1870 – 26 ақпан 1942) – Шотландияда туған американдық сәулетші. Ол 20 ғасырдағы театрлар мен кинотеатрларды жобалаудағы ең белгілі мамандықтардың бірі болды.

Мансап

Шотландияның Данди қаласында туған Томас Лэмб 12 жасында Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. Нью-Йорктегі Купер Одағында архитектура мамандығын оқыған ол бастапқыда Нью-Йорк қаласында инспектор болып жұмыс істеді. Оның архитектура фирмасы, Томас У. Лэмб, Инк., Манхэттенде, 36-шы Батыс 40-шы көшеде орналасқан. Лэмб 1910-1920 жылдардағы кинотеатр құрылысының өрлеу кезеңіндегі жетекші архитекторлардың бірі ретінде танылды. Ол әсіресе «Fox» кинотеатрлары, «Loew’s» кинотеатрлары және «Keith Albee» варьете және кинотеатрлар желілерімен байланысты болды. Лэмб жаңадан пайда болған Голливуд студияларының фильмдерін көрсету үшін салынған, әсем безендірілген, ірі «кино сарайларының» дизайнын және құрылысын қалыптастыруға және дамытуға зор үлес қосты. 1904 жылға дейін Лэмб қаладағы екі театрды қайта жаңартумен айналысқан: 1215 Бродвейдегі «Weber and Fields’ Broadway Music Hall» және Шығыс 14-ші көшедегі «Dewey Theater», соңғысы «Big Tim» Салливанға тиесілі болған «Tammany Hall» өкілі еді. Оның алғашқы толыққанды театр дизайны 1909 жылы кино магнаты Уильям Фокс үшін 14-ші көшеде салынған «City Theatre» болды. 1914 жылғы «Mark Strand Theatre», 1916 жылғы «Rialto Theatre» және 1917 жылғы «Rivoli Theatre» дизайндары, барлығы Таймс-скверде орналасқан, американдық кино сарайының қалыптасуына үлгі болды. Оның ең танымал театрларының қатарында 1929 жылғы Сан-Францискодағы «Fox Theatre» және 1919 жылғы Нью-Йорктегі «Capitol Theatre» бар, екеуі де қазір бұзылған. Сақталған және қайта жаңартылған ең танымал жобаларының ішінде Бостондағы «B. F. Keith Memorial Theatre» (1928) (қазіргі «Boston Opera House»), Нью-Йорктегі «Warner’s Hollywood Theatre» (1930) (қазіргі «Times Square Church»), Балтимордағы «Hippodrome Theatre» (1914) және Огайо штатының Колумбус қаласындағы «Loew’s Ohio Theatre» (1928) бар. Лэмбтің Канададағы сақталған театрларының арасында Торонтодағы «Pantages Theatre» (1920) (қазіргі «Ed Mirvish Theatre») және «Elgin and Winter Garden Theatres» бар. Кинотеатрлар тарихын құрастырған «Cinema Treasures» веб-сайты Лэмб компаниясы жобалаған 174 театрды тізімдеген. Кинотеатрлардан басқа, Лэмб Нью-Йорктегі «Ziegfeld Theatre» (Жозеф Урбанмен бірлесіп), сондай-ақ үшінші «Madison Square Garden» және Манхэттеннің орталық бөлігіндегі «Paramount Hotel» дизайнымен де танымал. Лэмб 1942 жылы 71 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Оның архитектуралық мұрағаты Колумбия университетінің «Avery Architectural and Fine Arts Library» кітапханасының суреттер және мұрағаттар бөлімінде сақталады.

Джон Дж. Макнамара

Оның тәжірибесінің соңғы он жылында Лэмбтің серіктесі сәулетші Джон Дж. Макнамара болды. Лэмб қайтыс болғаннан кейін Макнамара өз атымен театрлардың сәулетшісі ретінде жұмыс істеді. Макнамара Лэмбтің ескі Нью-Йорк театрларының кейбіреуін қайта жаңартуға жауапты болды, ал оның түпнұсқа жобаларының бірі – 1969 жылғы Манхэттендегі Зигфелд театры, ол Лэмбтің алғашқы ғимаратын ауыстырды.

Тұрғын үй сәулеті

1920 жылы Лэмб Адриондак тауларында, Нью-Йорк штатының Элизабеттаун ауылында өзі үшін жеке жазғы үй жобалады. Бүгінде де тұрғын үй ретінде сақталған бұл үй Боке өзенінің жағасында орналасқан. Сегіз бөлмелі сарай, қазір Коббл Маунтин Лодж деп аталады, тас мұнарасы бар, ағаш жамылғысы мен тастан қаланған дизайнымен ерекшеленеді.