Кіріспе

Конондел ұлттық паркі Брисбеннен солтүстікке қарай 130 шақырым қашықтықта, Күн сәулесі жағалауының ішкі аймағында, Квинсленд штатының оңтүстік-шығыс аймағындағы Конондел қаласының жанында орналасқан. Парк 35 648 гектар жерді алып жатыр, ол субтропикалық жаңбырлы ормандардың, орманды далалардың, ылғалды және құрғақ склерофилл ормандарының, соның ішінде Квинслендтегі ең биік ағашты қорғайды. Парк құрамында бұрын кесілген, қайта өсіп жатқан ормандық аумақтар бар, сондай-ақ орман шаруашылығы плантациялары да парктің шекарасына жақын орналасқан. Қазіргі таңда паркті Квинсленд үкіметі 1992 жылғы Табиғатты қорғау заңына сәйкес басқарып отыр. Бүгінде парк – сирек және жоғалу қаупі төніп тұрған көптеген түрлердің панасы.

Өңірлік сипаттама

Ландшафт қиыршықты топографияға ие, оның құрамында шатқалдар, аңғарлар және 700 м-ден жоғары таулар бар, ең биік шыңы – 868 м биіктіктегі Лэнгли тауы. Парк ішінде Булумба ағысының сарқылыстары, шатқалдар мен көптеген тас-тасты арналар кездеседі. Конондал таулары Брисбен және Мэри өзендері арасындағы суайдыраушы аймақты құрайды, ал Мэри өзенінің оңтүстік салалары Булумба және Ябба ағындарында пайда болады. Паркте сондай-ақ ұлттық маңызы бар батпақты жерлер де бар. Бұл салалар қатер астындағы Мэри өзені балығының санын қысқартуға себеп болып отыр және олар үшін маңызды. Аймақта субтропикалық климат орналасқан, жылдық жауын-шашын мөлшері 1500 мм құрайды. Жауын-шашынның көп бөлігі жаз айларында (желтоқсан-наурыз) маусымдық түрде жауады, көбінесе нөсер жаңбырлар болады, ал қыстар әдетте суық және құрғақ, кейде аяз болады. Басты өсімдік түрлеріне күрделі нотофилл жүзімді ормандар, субтропикалық жаңбырлы ормандар, орманды далалар, бангалоу пальма ормандары, ылғалды және құрғақ склерофилл ормандары кіреді, ал жаңбырлы ормандар көбінесе биік жерлерде және су арналары бойында кездеседі.

Тарих

Конондал аймағы Джиннибара және Каби-Каби дәстүрлі иелері үшін маңызды аймақ болды, ол маңызды жол және буния қарағайы (Araucaria bidwillii) сияқты азық-түлік ресурстарын жинау орыны болды, ол паркте кездеседі және бүгінде жергілікті халық үшін мәдени маңызын сақтайды. Кесілген ағаштардың ішінде қызыл кедр (Toona ciliata), blackbutt (Eucalyptus pilularis) және tallowood (Eucalyptus microcorys) болды. 1900 жылдардың басында мемлекеттік ормандар жарияланды және қалған ормандарды кесу біртіндеп арша ағаштары плантацияларын құрумен алмастырылды. Парк қазір 35 000 гектардан астам аумақты қамтиды, бұл жаяу серуендеу, кемпинг, төрт дөңгелекті көлікпен жүру, атпен саяхаттау және құстарды бақылау сияқты демалыс мүмкіндіктерін ұсынады. Аймақтың көп бөлігі жеке меншік иелері мен Landcare топтары тарапынан қайта өсімдіктермен жабдықталды. Оның ішінде галереялық жаңбырлы ормандар (нотофилді жүзім ормандары) және жойылу қаупі төніп тұрған жартылай мәңгі жасыл жүзім тоғдары бар, жалпы саны он үш түрі "алаңдаушылық тудыратын" деп тіркелді. Паркте барлығы 796 өсімдік түрі тіркелді, оның он екі түрі жойылу қаупі төніп тұрған, осал немесе қатерлі деп саналады. Sophora fraseri және Bosistoa transversa ұлттық деңгейде осал деп тіркелген және жартылай мәңгі жасыл жүзім тоғдарында кездеседі, оларға өрт режимінің өзгеруі және арамшөптердің бәсекелестігі қауіп төндіреді.

Ричмонд құс қанаты бабочкасының қалпына келтіру бағдарламасы

Конондал ұлттық паркі Квинсленд штатында осал деп саналатын Richmond birdwing butterfly (Ornithoptera richmondia) тіршілігінің маңызды орны болып саналады. Паркте сондай-ақ, Richmond birdwing vine (Aristolochia praevenosa) түрінің маңызды тұқымдары бар. Жүзімді бұтаның өмір сүру циклында маңызды рөл атқарады, ол көбінесе су жолдары бойындағы жаңбырлы ормандарда кездеседі, бұл бұтаның өмір сүру циклының личинка кезеңіндегі азық көзі болып табылады және әйел бұта жұмыртқаларын қоятын жалғыз өсімдік болып табылады. Паркте 174 құс түрі тіркелген, оның он төртісі жойылып бара жатқан немесе зардап шеккен деп саналады. Белгілі түрлерге ашық сары қызғалдақ (Tregellasia capito), жұмақ мылтық құсы (Ptiloris paradiseus), жасыл мысық құсы (Ailuroedus crassirostris), регент боверқұс (Sericulus chrysocephalus) және сұр шоқпар (Accipiter novaehollandiae) жатады. Құс бір кездері Викториядан Квинслендке дейін таралған, бірақ азайып кетті, енді ол IUCN-нің қауіп төнген түрлердің қызыл тізімі бойынша жойылып бара жатқан түр ретінде саналады және ұлттық және Квинслендте жойылып бара жатқан түр ретінде саналады. Қазіргі уақытта парк әкімшілері ұлттық парк ішінде қолайлы мекенді анықтап, қорғауда және солтүстік популяциядағы шығыс қылқалам құстарын қалпына келтіру жоспарын жүзеге асыруда. Қара кеуделі түймелі бақа (Turnix melanogaster) - жер бетінде тұрып, нотофильді жүзімдік орманда немесе "құрғақ жаңбырлы ормандарда" мекендейтін кішкентай құс. Оның тіршілік ортасының 90% -ы жойылған, ал табиғатта 2500-ден аз адам қалған деп есептеледі. Конондал популяциясы ұлттық парк ішінде орналасқандығы және көлеміне байланысты маңызды популяция болып саналады. ылғалды және құрғақ склерофилл ормандарында кездеседі. Ұзын мұрынды потору (Potorous tridactylus tridactylus) паркте тіркелген және кенгурулар суперотбасының ең кішкентай мүшесі болып табылады, ол ұлттық және Квинсленд штатында осал болып саналады. Қазіргі кездегі қауіп-қатерлерге еуропалық түлкілердің жыртқыштығы және жерді тазарту жатады. Квинслендте қоныс аударғаннан бері 50-90% -ға дейін қысқарған. Бұл тіршілік ортасының жоғалуы, бөлшектенуі, ағаш кесу, уланған жем, жыртқыштар және құдық жабайыларға байланысты. Бұлшықетті құйрықты құрт үшін маңызды тіршілік ортасы, үлкен аумақтарда толысқан орманды қамтиды. Паркта құрып кету қаупі төнген Mixophyes fleayi және осал тұяқты бақа (Adelotus brevis) және каскадты ағаш бақасы (Litoria pearsoniana) тіркелген. Қазіргі уақытта парктегі осы қауіп төнген түрлерді бақылаумен бірге қауіп төнген өзен бақаларын қалпына келтіру жоспары жүзеге асырылуда. Солтүстік Квинсленд пен Орталық Америкада да осындай жағдайларға байланысты бақалардың саны азайып, жоғалып кеткен. Бұл азаюдың себептері әлі белгісіз, бірақ бірнеше гипотезалар жасалды, соның ішінде аймақта тіркелген хитридті саңырауқұлақ (Batrachochytrium dendrobatidis) әсері болуы мүмкін.

Жыртқыш жануарлар

Паркте 54 түрлі бауырымен жорғалаушы тіркелген, олардың ішінде қабыршақты жылан Tropidechis carinatus, жолақты варан Varanus varius, құрлықтағы муллет Bellatorias major, кілем питоны Morelia spilota және құрдымға жақын Saproscincus rosei кескілері бар. Бұл кескіл жаңбырлы орманды мекендейді, бірақ экзотикалық Lantana camara бұталарында да көптеп кездеседі.

Омыртқасыздар

Конондал рақы Euastacus urospinosus тек Конондал және Блэколл тауларының жоғары жаңбырлы орман ағыстарында ғана кездеседі, оның негізгі қоныстарының бірі – Конондал ұлттық паркі. Рақтар жаңбырлы орман ағыстарында 450-550 метр биіктікте орналасқан. Рақтар кездесетін Бундару ағын жүйесінде тарихи кен өндіру және орман шаруашылығы болмауы олардың әлі де тірі қалған себебі болуы мүмкін. Басқа қауіптер – Sus scrofa жабайы шошқаларының ағын жағалауындағы өсімдіктерді және рақтардың қоршауларын қиратуы. Ол ерекше көбею жолын көрсетеді, онда аналығы жұмыртқаларды жұтып қойып, олар анасының асқазанында дамиды. Тірі қалу үшін дернәсілдер анасының аузы арқылы дүниеге келгенше асқазанның ас қорыту сөлдерін тежейтін гормондар бөліп шығарады. Бұл оңтүстік күндізгі бақаның жылдам жоғалуымен бірге болды, ол оңтүстік асқазандық көк бақамен бірдей жерде кездесетін. Сондай-ақ, 1979 жылдан бері оңтүстік күндізгі бақаны көруге болмады және екі түрдің де жойылған деп есептеледі. 1985-1986 жылдары Солтүстік Квинслендтегі Эунгелла ұлттық паркінде хитрид саңырауқұлағының эпидемиясы болды, бұл Эунгелла асқазандық көбеюші бақасы Rheobatrachus vitellinus-тың азаюына әкелді.

Орман шаруашылығы плантациялары

Ұлттық парк мемлекеттік орман және хуп-шыыршы алқаптарымен шектеседі, олар үздіксіз ағаш өңдеу жұмыстарына бейім. Бұл хуп-шыыршы алқаптарына жақын аумақтарда мекендейтін қара көк боталы бақаларға қоршаған ортаға қауіп төндіреді. Қауырсынды бақа аузы бұзылуға сезімтал және табиғи, таза ормандарда өмір сүруге арналған ерекше талаптары бар. Конондал аймағындағы жергілікті ағаштарды кесудің салдары болуы мүмкін. Қара көкшелі түймелі бақа және жылтыр қара какаду сияқты түрлер де өртке осал, ал Эвкалипт монтивага қоғамдастығы өсімдік жамылғысын сақтау үшін өртке тәуелді. Конондал ұлттық паркі үшін өрттен қорғау стратегиясы жасалған, қазіргі уақытта Эвкалипт монтивага өсімдік қоғамдастығы өртке қалай ден қоятыны зерттелуде.

Өсімдіктер мен жануарлардың зиянкестерін жою

Қазіргі уақытта зиянды организмдерді басқару стратегиясы іске асырылуда, ол Lantana camara, dutchmans pipe, Macfadyena unguis cati (мысық тырнағы) және Ageratina adenophora (крофтон шөбі) сияқты өсімдіктердің зиянды түрлерін қамтиды. Бұл түрлер ричмонд құсқанаты, шығыс қылқалам құсы және жапырақты орман сияқты түрлерге қауіп төндіреді. Көптеген жабайы жануарлар жергілікті түрлерге зиян келтіріп, олардың мекендеу ортасын нашарлатуда. Парктегі жабайы жануарларға Felis catus (мысық), Vulpes vulpes (түлкі) және Canis familiaris (жабайы ит) жатады, олар жерде қоныстанған кішкентай сүтқоректілер мен шығыс қылқалам құсы сияқты жергілікті жануарлар түрлеріне нақты қауіп тудырады. Sus scrofa (жабайы шошқа) тұрақтап, әртүрлі әдістермен (тұзақ, жем, фототіркеу) бақылауда ұсталып, шығыс қылқалам құсы, ұзын мұрынды потору және қара көкірек бақа сияқты түрлерге қауіптің деңгейін төмендетуде. Cervus elaphus (қызыл бұғы) да бақалар мен шығыс қылқалам құсының мекендеу ортасына әсер етеді.