Кіріспе

Шотланд мемуаршысы, романист және ақыны, 1893–1981.

Анна "Нан" Шепард (11 ақпан 1893 – 27 ақпан 1981) – шотландтық модернист жазушы және ақыны, ең белгілі туындысы – Кэрнгормс тауларындағы жаяу серуендері негізінде жазылған «Тірі тау» таулық мемуары. Роберт Макфарлейн және Ричард Мэйби сияқты табиғат жазушыларына оның әсері зор екені айтылады. Ол сонымен қатар поэзия және Солтүстік Шотландиядағы шағын, ойдан шығарылған елді мекендерде өтетін үш роман жазды. Оның романдарының сюжетінде бұл аймақтың ландшафты мен ауа райы маңызды рөл атқарды және поэзиясының негізгі тақырыбы болды. Шепард өмірінің көп бөлігін Абердин білім колледжінде ағылшын тілінен лекция оқып өткізді.

Өмір

Нэн Шепард 1893 жылғы 11 ақпанда Абердин қаласының маңындағы Калтс ауылындағы Вестертон Коттеджінде Джон мен Джейн Шепардтардың отбасында дүниеге келді. Ол туғаннан кейін көп ұзамай отбасы Калтс ауылындағы Дунвеган үйіне көшіп, ол өмірінің көп бөлігін сол жерде өткізді. Ол Абердин қыздар орта мектебінде оқыды және 1915 жылы Абердин университетін бітірді. Кейін Шепард Абердин білім беру колледжінде лекция оқыды. 1956 жылы оқытушылық қызметтен зейнеткерлікке шықты, бірақ 1963 жылға дейін «Абердин университетінің шолуын» редакциялаумен айналысты. Университет 1964 жылы оған құрметті доктор дәрежесін берді. Ол Нил М. Ганн, Марион Ангус және Джесси Кессон сияқты басқа шотланд жазушыларының досы және қолдаушысы болды. Нэн Шепард 1981 жылғы 27 ақпанда Абердиндегі Вудэнд ауруханасында қайтыс болды.

Романдар

Шепард Шотландияның алғашқы модернист әдебиетіне зор үлес қосты. Оның тұңғыш романы "Кварьерлік орманы" (1928) Льюис Грассик Гиббонның төрт жылдан кейін жарық көрген "Күн бату әнімен" жиі салыстырылады, себебі екеуі де сол кездегі Шотландиядағы әйелдердің шектеулі, көбінесе трагикалық өмірін көрсетеді. Оның екінші романы "The Weatherhouse" (1930) шағын шотланд қауымындағы адамдар арасындағы қарым-қатынастарды суреттейді. Оның үшінші және соңғы романы "Грампиандағы жол" 1933 жылы жарық көрді.

Шығармашылық емес

1940 жылдары жазылған Шеппардтың қысқа ғылыми-популярлық кітабы "Жанды тау" (The Living Mountain) – оның Кэрнгорм тауларындағы саяхат тәжірибесін көрсетеді. Ол оны 1977 жылға дейін жарияламауға шешім қабылдады, бірақ қазір ол оның ең танымал кітабы болып табылады. Роберт Макфарлейн мен Джо Симпсон сияқты көрнекті табиғат жазушылары осы кітаптың өзіне әсер еткенін айтқан. "Гардиан" газеті оны "Британиядағы табиғат және ландшафт туралы жазылған ең ұлы кітап" деп атады. Ондағы естеліктер мен далалық жазбалар Торо немесе Джон Мьюр дәстүріндегі метафизикалық табиғат жазуымен үйлеседі. 2011 жылғы Canongate басылымына Роберт Макфарлейннің алғы сөзі мен Жаннет Винтерсонның соңғы сөзі енгізілді, олар 2019 жылғы басылымда да сол баспагер тарапынан сақталды. Аннабель Аббс Шепардтың Кэрнгормдағы қадамдарынан өтіп, "Жел соққан жер: Жаңа жол ашқан әйелдердің ізімен" (Windswept: Walking in the Footsteps of Trailblazing Women, Two Roads, 2021) атты кітабында суреттеді.

Очерктер мен басқа да өлеңдер

"Кэрнгормс" және "Жанды тау" кітаптары жарық көрген жылдары Шепард мақалалар мен эсселерін журналдар мен басылымдарға, оның ішінде "Абердин университетінің шолуы" және "Дизсайд" журналына жариялады. Осы мақалалардың ішінен таңдалып алынғандары, сондай-ақ бұрын жарияланбаған бірнеше өлеңдері 2019 жылы Galileo Publishers баспасында "Wild Geese: A Collection of Nan Shepherd's Writing" деген жинақ түрінде алғаш рет жарық көрді. Онда 1943 жылы "Шотланд журналында" жарық көрген "Сыбайластан түсу" атты әңгіме де бар.

Тану

Нан Шепард Эдинбургтегі Лаунмаркеттегі Жазушылар мұражайының сыртындағы Макарс алаңында еске алынды. Мұндай еске алуға үміткерлерді Жазушылар мұражайы, Салтайр қоғамы және Шотландия поэзия кітапханасы іріктейді. Шепардтың ең танымал суреті – маңдайына бас киім мен брошка таққан жас әйелдің портреті. Шепард жергілікті фотостудияда өз суретін түсіруді шешкен. Ол поза беріп отырғанда, фотопленканың бір бөлігін алып, оны ойыншықтап басына орап, брошканы бекітіп, Вагнер ханшайымына ұқсатып алған. 2016 жылы бұл сурет Шотландия Корольдік банкі шығарған 5 фунт стерлингтік жаңа банкноттар сериясының иллюстрациясы ретінде пайдаланылды. 2017 жылы оның бұрынғы үйі – Данвеганның қабырғасына, Солтүстік Дезид жолындағы Культс ауданында ескерткіш тақта орнатылды. Ричард Барон мен Элли Зиген «Нан Шепард: Жалаңаш және ұятсыз» атты пьесаны Керри Эндрюспен бірлесіп, 2024 жылы Питлохри фестиваль театрында және Firebrand Theatre Company компаниясымен бірлесіп қойды. Пьеса Шепардтың «Тірі тау» кітабының 30 жылға кешіктірілген жариялануын зерттейді.