Кіріспе
Британдық фашист, жазушы және редактор (1910–2003)
Диана, Леди Мосли (туған аты Митфорд; 17 маусым 1910 – 11 тамыз 2003), 1929 және 1936 жылдар аралығында Диана Гиннес деп аталған, британдық аристократ, фашист, жазушы және редактор. Ол Митфорд әпкелерінің бірі және Британ фашистер одағының жетекшісі Освальд Мослидің әйелі болды. Бастапқыда Брайан Гиннеске үйленген, ол Мойн баронының мұрагері еді, екеуі де 1920-шы жылдардағы Лондондағы жас богемиялық қоғамның әлеуметтік тобы – Bright Young Things құрамына кірген. Оның Мослимен қарым-қатынас орнатуына байланысты неке ажырасып кетті. 1936 жылы ол Мослиге нацистік Германияның үгіт-насихат министрі Жозеф Геббельстің үйінде тұрмысқа шықты, онда Адольф Гитлер құрметті қонақ ретінде болды. Фашистік саяси қозғалыстарға қатысқаны үшін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Ұлыбритания нацистік Германияның фашистік режимімен соғысып жатқанда, үш жылға қамауға алынды. Кейін ол Парижге көшіп, жазушы ретінде белгілі бір жетістікке жетті. 1950 жылдары ол Tatler журналына күнделік жазбаларын ұсынды және The European журналын редакциялады. 1977 жылы «Қарсылықтармен толған өмір» атты автобиографиясын және 1980-ші жылдары тағы екі өмірбаянын жариялады. 1989 жылы Мослидің BBC Radio 4 радиосының Desert Island Discs бағдарламасына қатысуы Холокостты жоққа шығаруы және Гитлерге деген құрметіне байланысты дау тудырды. Ол сондай-ақ Books and Bookmen журналында, ал кейіннен 1990 жылдары The Evening Standard журналында тұрақты кітап сыншысы болды. Оның отбасы досы Джеймс Лис Милн оның сұлулығы туралы: «Мен көрген Боттичеллидің Венерасына ең жақын нәрсе осы еді» деп жазды. Тарихшы Эндрю Робертс сияқты некролог жазушылар оның бұрынғы саяси байланыстарына қатысты «өкініш білдірмегенін» айтты. Ол Клементина Черчилльдің бірінші туысы, сэр Ангус Огилвидің екінші туысы және Бертран Расселдің екі буын алыс туысы болды. Ол Глостерширдегі Батсфорд Парк имениесінде өсті, содан кейін 10 жасынан бастап Оксфордширдегі Астхолл Манор отбасылық үйінде, ал кейін әкесінің жақын маңдағы Суинбрук ауылында салған Суинбрук Хаусында тәрбиеленді. Ол үйде бірнеше гувернанттармен оқыды, тек 1926 жылы алты айға Париздегі күндізгі мектепке жіберілді. Бала кезінде оның кіші әпкелері Джессика Митфорд («Дека») және Дебора («Дебо», кейін Девоншир герцогинясы) оған ерекше жақын болды. 18 жасқа келгенде, сотта көрсетілгеннен кейін көп ұзамай ол Брайан Уолтер Гиннеске жасырын келісім шақты. Жастық шағында Митфорд «Жарқын жас топ» деп белгілі әлеуметтік топтың мүшесі саналды.
Некелер
Гиннес, ирланд аристократы, жазушы және сыра қайнату мұрагері, Мойн бароны болды. Диананың ата-анасы бұл одаққа қарсы болды, бірақ уақыт өте келе оларды көндірді; Сидней екі жас адамның мұндай үлкен қорға ие болуы туралы ойдан ерекше алаңдады, бірақ ол Брайанның лайықты күйеуі екеніне көнді. Олар 1929 жылдың 30 қаңтарында үйленді; оның қарындастары Джессика мен Дебора ауру болғандықтан салтанатқа қатыса алмады. Жұбайлар жылына 20 000 фунт стерлинг табыс тапты, Уилтширдегі Биддесдендегі жылжымайтын мүлікке және Лондон мен Дублиндегі үйлерге ие болды. Олар "Жарқын жастар" тобының әлеуметтік шараларын ұйымдастыруымен белгілі болды. Жазушы Эвелин Во оның сұлулығы "бөлмеде қоңыраулардың үніндей тарады" деп айтты және оған "Жаман денелер" романын арнады. Оның портреттерін Август Джон, Павел Челищев және Генри Лэмб салған. Ол Мадам Ивондтың классикалық бейнелер ретінде түсірген әйелдердің бірі болды. Олардың екі ұлы болды: Жонатан (1930 ж.т.) және Десмонд (1931–2020 ж.ж.). 1932 жылдың ақпан айында Диана Сер Освальд Мослимен қоғамдық қонақүй иесі Эмеральд Кунардтың үйіндегі бақша кешінде танысты. Ол жақын арада құрылған Британдық фашистер одағының жетекшісі болды, ал Диана оның сүйіктісіне айналды; Мосли сол кезде Үндістанның бұрынғы вице-королі Лорд Керзонның қызы, леди Синтия Мослиге үйленген еді, сондай-ақ оның бірінші әйелі – американдық саудагердің қызы Мэри Виктория Лейтер болған. Диана күйеуін тастап, "бала күтуші, аспаз, үй шаруашылығын жүргізуші және қызметшінің кішкентай тобымен бірге Мослидің пәтерінен жақын жердегі 2 Eaton Square үйіне көшті", бірақ сер Освальд әйелін тастағысы келмеді. Синтия 1933 жылы күтпеген жерден перитониттен қайтыс болды. Мосли әйелінің өліміне қатты қайғырды, бірақ кейіннен оның кіші қарындасы, леди Александра Меткалфпен қарым-қатынас бастады. Митфордтың ата-анасы Диананың Гиннестен Мослиге кету шешімін мақұлдамады және ол қысқа уақытқа отбасынан алыстады. Оның Мослимен болған қарым-қатынасы және кейіннен үйленуі оның қарындастарымен қарым-қатынасын шиеленістірді. Джессика мен Дебораға бастапқыда Дианамен кездесуге рұқсат берілмеді, өйткені ол Лондонда Мослимен "күнәлі өмір сүрді". Дебора ақырында Мослимен танысып, оны ұната бастады. Джессика Мослидің нанымдарын жек көріп, 1930 жылдардың соңында Дианадан толығымен алыстады. Пэм мен оның күйеуі Дерек Джексон Мослимен жақсы қарым-қатынаста болды. Нэнси Мослиді ешқашан ұнатпады және Джессика сияқты оның саяси көзқарастарын жек көріп, бірақ Дианамен қарым-қатынасы үшін оған төзімділік танытуға үйренді. Нэнси Мосли мен оның нанымдарын сатиралық сипатта бейнелеген "Жасыл шатырдағы париктер" романын жазды. 1935 жылы жарық көргеннен кейін қарындастар арасындағы қарым-қатынас нашарлап, 1940 жылдардың ортасына дейін олар қайтадан жақын бола алмады. Жұбайлар Диана сатып алуды жоспарлаған Стаффордширдегі Вуттон-Лодж атты ауылдық үйді жалға алды. Ол жаңа үйін әкесі сатқан Суинбрук жиһаздарымен жабдықтады. Мослилер 1936 жылдан 1939 жылға дейін балаларымен бірге Вуттон-Лоджда тұрды.
Нацистік Германия
1934 жылы Диана 19 жасар әпкесі Юнитимен Германияға сапар шекті. Олар Нюрнбергте нацистер билікке келгеннен кейін өткен алғашқы митингке қатысты. 1935 жылғы наурыз айында Гитлердің досы Юнити Дианамен таныстырды. Олар сол жылы екінші митингке оралды және 1935 жылғы митингте оның қонақтары ретінде күтім көрді. 1936 жылы ол Берлиндегі Олимпиада ойындарына Диананы жеткізу үшін Мерседес-Бенц көлігін ұсынды. Ол Винифред Вагнер және Магда Геббельспен жақсы танысты. Диана мен Освальд 1936 жылдың 6 қазанында нацистік пропаганда басшысы Йозеф Геббельстің қабылдау бөлмесінде жасырын үйленді. Ол кезде Адольф Гитлер, Роберт Гордон Каннинг және Билл Аллен куәгер болды. Олардың некесі 1938 жылы бірінші баласы дүниеге келгенге дейін құпия сақталды. 1939 жылдың тамызында Гитлер Дианаға түскі ас кезінде соғыс сөзсіз болатынын айтты. Мосли мен Диананың екі ұлы болды: (Освальд) Александр Мосли (1938 жылы туған) және Макс Руфус Мосли (1940–2021). Гитлер оларға өзінің суреті салынған күміс жақтаулы сыйлық жасады. Мослилер Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігінде 18B қорғаныс ережесі бойынша, Нора Элам сияқты басқа британдық фашистермен бірге тұтқындалды. 2002 жылы жарияланған MI5 құжаттары Леди Мослидің саяси көзқарастарын сипаттады. "Сэр Освальд Мослидің әйелі Диана Мосли қазіргі уақытта қоғам үшін қауіпті деп хабарланды, оның отбасы мен жақын туыстарының "сенімді ақпараты" бойынша. Ол күйеуінен әлдеқайда ақылды және қауіпті деп есептеледі және өз мақсатына жету үшін еш нәрседен қайтармайды. Ол өте амбициялы." 1940 жылдың 29 маусымында төртінші ұлы Макс туғаннан кейін он бір апта өткен соң Диана тұтқындалды (полиция оны тұтқындауға келгенде Макстің төсегінің астына Гитлердің суретін асықтырып тығып алды) және Лондонның Холлоуэй түрмесіндегі әйелдер блогының F қабатына жеткізілді. Ол күйеуімен бірге MI5 кеңесімен 18B бабы бойынша айыптаусыз және сотсыз ұсталды. Бастапқыда олар бөлек ұсталды, бірақ 1941 жылдың желтоқсанында Черчилльтің жеке араласуынан кейін Мосли мен тағы екі 18B күйеуі (олардың бірі Мослидің досы капитан Х.В. Латтман Джонсон) Холлоуэйде әйелдерімен бірге болуға рұқсат алды. Үш жылдан астам уақыт қамауда болғаннан кейін, 1943 жылдың қарашасында Мослидің денсаулығы нашарлағандықтан екеуі де босатылды; олар соғыс аяқталғанға дейін үй қамауында болды және 1949 жылға дейін паспорт алудан айырылды. Леди Мослинің түрмеде өткізген уақыты оның өмірге деген көзқарасын өзгертпеді; ол кейінірек оның бұрынғы тұтқындарға қарағанда жақсы күтім көрсетілгенін айтты. Daily Telegraph газетінің некрологында айтылғандай, Эвелин Во түрмеден шыққанда Леди Мослидің зергерлік бұйымдарының арасында бриллиантты свастикалы брошка тағып жүргенін көрген. 2000 жылы The Guardian газетіне берген сұхбатында Диана: "Бәлкім, олар [Еуропалық еврейлер] Уганда сияқты бір жерге баруы мүмкін еді: ол жерде адамдар аз және климаты әдемі" деді (1903 жылы сионистер ұсынған Уганда жоспарына сілтеме). 1989 жылы Сью Лоулимен бірге BBC Radio 4 бағдарламасында Desert Island Discs-те болған сұхбаты Мослидің Холокостты жоққа шығаруы және Гитлерге деген құрметіне байланысты даулы болып қала береді. Бұл эпизодтың эфирі еврей мерекелерімен сәйкес келгендіктен бірнеше рет қайта жоспарланды. 2016 жылы BBC жазушысы оны Desert Island Discs эпизодтарының ең даулысы деп сипаттады. Desert Island Discs-те ойнатылатын музыканы таңдауы: Симфония №41 (Моцарт), "Casta Diva" (Беллини), "Қуанышқа ода" (Бетховен), Die Walküre (Вагнер), Liebestod (Вагнер), "L'amour est un oiseau rebelle" (Бизе), "Ақ түстінің ақ көлеңкесі" (Procol Harum) және F минорындағы Полонез (Шопен). Жиырмадан асқаннан кейін Диана мен оның әпкесі Джессика бір-бірін тек жарты сағатқа ғана көрді, ол кезде олардың үлкен әпкесі Нэнси Версальде қайтыс болғанда кездесті. 1996 жылы Диана Джессика туралы: "Шын айтқанда, Десканың [Джессиканың] не ойлайтыны мен үшін маңызды емес", - деді, сондай-ақ "Ол мен үшін ешқандай мағынаға ие емес. Ол коммунист болғандықтан емес, жай ғана ол өте жалықтыратын адам болғандықтан". 1998 жылы жасы ұлғайғандықтан ол Temple de la Gloire-ден Париждің 7-ші округіндегі пәтерге көшіп барды. Temple de la Gloire 2000 жылы 1 миллион фунт стерлингке сатылды. Өмірінің көп бөлігінде, әсіресе түрмеде өткізген жылдары, ол мигреньге ұшырады. 1981 жылы оған мидағы ісікті алып тастау үшін сәтті операция жасалды. Ол әпкесі Дебораның Чатсворт үйінде жазылды. 1990 жылдардың басында ол тері қатерлі ісігін де сәтті емдеді. Қартайған шағында ол есту қабілетінен де айырылды. Мосли 2002 жылы Виши Франциясының премьер-министрі Пьер Лавальдың күйеу баласы Рене де Шамбрунның жерлеу рәсіміне қатысты.
Жазушы
Мосли соғыс аяқталғаннан кейін британдық БАҚ-та бір уақыт бойы жаңғырықсыз қалды, ал ерлі-зайыптылар Гётенің «Фауст» кітабындағы кейіпкердің есімімен аталған «Евфорион кітаптары» атты жеке баспасын құрды. Бұл Освальдқа өзінің туындыларын жариялауға мүмкіндік берді, ал Диана мәдениет саласындағы кітаптарды іске қосуға еркін болды. Түрмеден босатылғаннан кейін Освальд фашизмнің өлімін жариялады. Диана бастапқыда Гётенің «Фауст»ын аударды. «Евфорион» баспасынан шыққан танымал кітаптардың қатарында: «Кливс ханшайымы» (Нэнсидің аудармасы, 1950), Ники Лауданың естеліктері (1985) және Ханс Ульрих Рудельдің естеліктері, «Стука ұшқышы». Ол сонымен қатар күйеуінің бірнеше кітабын редакциялады. Францияда Мосли алты жыл бойы фашистік мәдени журнал «Еуропа» журналына редакторлық етті, және ол кейде материалдарын жариялап тұрды. Ол мақалалар, кітаптарға сын-пікірлер және күнделікті жазбалар жазды. Оның көптеген жазбалары 2008 жылы «Күлкіні қуу» атты жинақта қайта жарияланды. 1965 жылы оған «Татлер» журналы үшін «Парижтен хаттар» тұрақты рубрикасын жазу тапсырылды. Ол автобиографиялық және биографиялық еңбектерді, сондай-ақ кейде романдарды қарастырды. Әдетте ол өзінің тәжірибесінен және талқыланып отырған кітаптың авторы туралы жеке ақпараттан түсіндірулер берді. Ол «Кітаптар және кітап жазушылар» журналына тұрақты түрде жазды. 1980 жылы Магда Геббельс туралы жазылған өмірбаянға жазған сын-пікірі Кристофер Хитченстің назарын аударды. Хитченс Мослинің: «Барлығы трагикалық аяғын біледі. Ресейлік әскерлер Берлинге жақындағанда, Гёббельдер өз балаларын, содан кейін өздерін ауыртпастан өлтірді. Көргендер өлген балаларды «бейбіт ұйықтағандай» деп сипаттады. Осы қорқынышты, Масадаға ұқсас іске кінә тағушылар Магданың отбасының қиын жағдайын ескеруі керек» деген сөзіне қарсы шықты. Хитченс «New Statesman» журналының Масада тақырыбын айыптайтын редакциялық мақала жариялауын талап етті. 80 жасында Мосли А.Н. Уилсонның редакторлық қызмет еткен жеті жыл ішінде «London Evening Standard» газетінің бас рецензенты болды. 1996 жылы Уилсон кеткеннен кейін, оның орнын басушыға газеттің жаңа редакторы Макс Гастингс Мослидің рецензияларын тоқтатуды сұрады. Гастингс газетте енді «қанды Гитлер ханымды» жариялағысы келмейтінін айтқан. Оның хаттарынан, мақалаларынан, күнделіктерінен және рецензияларынан құралған келесі жинақ 2008 жылдың желтоқсан айында «Күлкіні іздеу» деген атпен жарық көрді.
Өлім
Мосли 2003 жылдың тамызында 93 жасында Парижде қайтыс болды. Оның өлімінің себебі бір апта бұрын өткерген инсультінің салдарынан туған асқынулар деп хабарланды, бірақ кейіннен 2003 жылғы ыстық толқынында, көбінесе кондиционерлері жоқ Парижде көптеген қарт адамдар қаза тапқан, соның бірі оның болғаны туралы ақпарат тарады. Ол Оксфордширдегі Суинбруктегі Сент-Мэри шіркеуінің қорымына жерленді. Оның төрт ұлы болды: Джонатан және Десмонд Гиннес, Александр және Макс Мосли. Оның әкесінен туған ұлы Николас Мосли – романдар жазушы, сонымен қатар әкесі туралы сынға толы естелік жазған еді. Мосли бұрынғы тығыз қарым-қатынасына қарамастан, оны ешқашан кешірмеген. Оның шөбересі Жасмин Гиннес, шөбере қызы Стелла Теннант және немересі Дафни Гиннес – модельдер. Британдық журналист Эндрю Робертс Мослинің өлімінен кейін "The Daily Telegraph" газетінде (2003 жылдың 16 тамызында) оның "Eminent Churchillians" кітабы үшін берген сұхбатында, ол күтпегендей Холокостты "Дэвид Ирвинг стилінде" жоққа шығармағанын айтты, оның орнына: "Мен оның [Гитлердің] еврейлерді қырып-жойғанына кінәлі екеніне сенемін. Ол барлығына кінәлі, мен оны мақұлдаған адам ретінде айтамын" деді. Алайда, Гитлер туралы оның басқа сөздері өмір бойы сақтаған "екіұштылықты қабылдамау принципін" көрсетті, бұл оны "өкініш білдірмейтін нацист және керемет тартымды" деп сипаттауға итермеледі, ал оның көзқарастары "тітіркендіргіш, өзгермеген" және "қорқынышты" болды. Сол басылымда канадалық құқық қорғаушы және "Telegraph" газетінің жазушысы Марк Стейннің сарказмға толы пікірі жарияланды. Ол Мослидің Гитлер мен фашизмге деген адалдығын "ақылсыз баланың" адалдығы деп сипаттады. Оның пікірлеріне деген "белгісіз немқұрайлылық" күйеуі туралы жағымсыз естеліктері "Beyond the Pale" жарық көргеннен кейін екі он жылдан астам уақыт бойы сөйлеспеген әкесінен туған ұлы Николас Мослимен жасалған жексенбілік басылымдағы сұхбатта да көрінді.
She was survived by her four sons: Jonathan and Desmond Guinness, and Alexander and Max Mosley. Her stepson Nicholas Mosley was a novelist who also wrote a critical memoir of his father for which Mosley reportedly never forgave him, despite their previously close relationship. A great granddaughter, Jasmine Guinness, a great niece, Stella Tennant and a granddaughter, Daphne Guinness are models. British journalist Andrew Roberts criticised Mosley following her death in the pages of The Daily Telegraph (16 August 2003), reporting that when he interviewed her for his book Eminent Churchillians, she had surprised him by not serving up a "David Irving style refutation" of the Holocaust by declaring "I'm sure he [Hitler] was to blame for the extermination of the Jews. He was to blame for everything, and I say that as someone who approved of him." However, her other remarks about Hitler showed the lifelong "same disdain for equivocation" she had always displayed, prompting him to call her an "unrepentant Nazi and effortlessly charming", and her views "disgusting, unchanged" and "repulsive". A sarcastic commentary by Canadian human rights activist and Telegraph columnist Mark Steyn appeared in the same issue. He described Mosley’s unwavering allegiance to Hitler and fascism as that of "a silly kid". An equally "indulgently dismissive attitude" of her opinions was seconded in the Sunday edition in an interview with her stepson Nicholas Mosley, with whom she had refused to speak for over two decades after the publication of Beyond the Pale, his unfavorable memoir of her husband.
Әдебиет пен кинода
Мосли Крессида Конноллидің 2018 жылғы «After the Party» романының басты кейіпкеріне үлгі болды. Ол «Peaky Blinders» сериалының алтыншы және соңғы маусымында кеңінен көрсетілген.