Кіріспе

Ағылшын романисі, өмірбаяншы және журналисі (1904–1973) американдық өмірбаяншы.

Нэнси Фримен Митфорд (28 қараша 1904 – 30 маусым 1973) – ағылшын романисі, өмірбаяншы және журналисі. Митфорд әпкелерінің үлкені, ол соғыстар аралық кезеңдегі лондондық қоғамдағы "жарықтанған жастардың" бірі саналды. Ол Англия мен Францияның жоғарғы топтары туралы бірнеше роман жазды және өткір, көбінесе ойын-сарқылымға толы адам ретінде танылды. Ол сонымен қатар танымал тарихи өмірбаян жазушысы ретінде де белгілі. Митфорд Дэвид Фримен Митфордтың, кейіннен 2-ші барон Редсдейлдің үлкен қызы ретінде ерекше балалық шаққа ие болды. Жеке білім алған ол, 1931 жылы алғашқы романын жариялағанға дейін жазу өнерінде ешқандай дайындықтан өткен жоқ. Оның осы алғашқы және одан кейінгі үш туындысы көп қызығушылық тудырмады. Соғыстан кейінгі екі жартылай автобиографиялық романы – "Махаббат іздестіруі" (1945) және "Суық климаттағы махаббат" (1949) оның айрықша есімін қалыптастырды. Митфорд пен Питер Роддтың некесі (1933) екеуіне де қанағатсыз болды және ұзақ ажырасудан кейін 1957 жылы олар ажырасты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол өмірінің махаббаты болған, бос француз офицері Гастон Палевскимен байланыс жасады. Соғыстан кейін Митфорд Францияға қоныстанды және қайтыс болғанға дейін сол жерде өмір сүрді, көптеген ағылшын достарымен хаттар арқылы және үнемі кездесулер арқылы байланыста болды. 1950 жылдары Митфорд "U" (жоғарғы) және "non-U" тілінің тұжырымын жасады, осы арқылы адамның әлеуметтік тегі мен мәртебесі күнделікті сөйлеуде қолданылатын сөздер арқылы анықталды. Ол бұл идеяны әзіл ретінде ұсынған, бірақ көптеген адамдар оны қабылдады және Митфорд әдеп-ғирым мен тектілік туралы сарапшы саналды. Оның соңғы жылдары өте күрделі болды, өйткені Мадам де Помпадур, Вольтер және XIV Людовик патша туралы өмірбаяндық зерттеулерінің табысы Палевскимен қарым-қатынасының сәтсіздігімен қатар келді. 1960 жылдардың соңынан бастап оның денсаулығы нашарлап, 1973 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше жыл бойы ауыр сырқатқа шалдықты.

Отбасы

Митфордтар отбасының тарихы Норман дәуіріне дейін жетеді, сол кезде сэр Джон де Митфорд Нортумберлендтегі Митфорд қамалын иеленген. Кейінірек Сэр Джон 14-шы ғасырдың соңы мен 15-шы ғасырдың басында бірнеше маңызды мемлекеттік қызметтер атқарды, және отбасы ұзақ бойға мемлекеттік қызмет көрсету дәстүрін сақтап келді. 18-шы ғасырда Уильям Митфорд – ежелгі Грекия тарихы бойынша авторитетті тарихшы болды. Оның шөбересі (Алджернон) Бертрам Митфорд, 1837 жылы дүниеге келген және «Берти» деп танылған, 1874 жылдан 1880 жылға дейін Дизраэлидің екінші үкіметінде кіші лауазымды қызметкер болған дипломат және саяхатшы еді. 1874 жылы ол Дэвид Огилвидің екінші қызы Клементинаға үйленді, бұл Митфордтарды Ұлыбританияның ең танымал аристократиялық отбасыларымен байланыстырды. Клементинаның үлкен әпкесі Бланш Огилви, сер Генри Монтегю Хозиерге үйленді, ол әскери қызметтен кәсіпкерлікке ауысқан адам еді. Олардың төрт баласының ішінде 1908 жылы болашақ британ премьер-министрі Уинстон Черчилльге үйленген Клементина («Клемми») және Бертрам Ромиллиге үйленген Нелли есімді қыздары болды. Хозиер де, Бланш та жеңіл мінезді болған, және тарихшылар мен отбасы мүшелері Хозиердің Клеммидің әкесі емес екенін, бірақ осылай тіркелгенін қабылдайды. Бланш Клемми дүниеге келгенге аздан бұрын досы леди Лондондерриге күтілетін баланың әкесі оның жекжаттысы Берти Митфорд екенін айтқан. Көптеген тарихшылар басқа да үміткерлердің әке болу ықтималдығы жоғары деп санайды. Берти Митфордтың некесінен бес ұл және төрт қыз дүниеге келді. Оның мемлекеттік қызметтегі мансабы 1886 жылы, туысы қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен мүлікті мұраға алған кезде аяқталды. Мұрагерлік шартының бірі – оның тегін «Фримен Митфорд» деп өзгертуі еді. Ол Глостерширдегі Батсфорд үйін қайта жаңартты, ол отбасының сарайы болды, 1890-шы жылдары қысқа мерзімге парламент депутаты болды және өзін кітаптарға, жазуға және саяхаттауға арнады. 1902 жылы ол 1-ші барон Редсдейл атанды, бұл бұрын отбасында болған, бірақ 1886 жылы жойылған атақтың қайта жаңартылуы еді.

Ата-аналық тегі

Нэнси Митфордтың әкесі, Дэвид Бертрам Огилви Фримен Митфорд, Берти Митфордтың екінші ұлы, 1878 жылдың 13 наурызында дүниеге келді. Бірнеше жыл Цейлонда шай өсіруші болып жұмыс істегеннен кейін, ол 1899–1902 жылдардағы Бур соғысына қатысып, ауыр жарақат алды. 1903 жылы ол Томас Гибсон Боулздың үлкен қызы, Сидней Боулзға үйленуге келісім берді. Томас Гибсон Боулз, "Тэп" деген атпен танымал, журналист, редактор және журнал иесі болатын, оның басылымдары Vanity Fair және The Lady журналдарын қамтыды. Жұбайлар 1904 жылдың 16 ақпанында үйленді, содан кейін Батыс Лондондағы Грэм көшесінде үй жалдады. Боулз күйеу баласына The Lady журналының бизнес-менеджері қызметін ұсынды. Дэвид кітап оқуға қызығушылық танытпады және бизнес туралы ештеңе білмеді; сондықтан Нэнси Митфордтың өмірбаяуын жазған Селина Гастингс былай деді: «Одан да қолайсыз қызметті қиялдау мүмкін емес». Ол осы лауазымда 10 жыл қызмет етті. Жұбайлардың тұңғыш баласы, қыз, 1904 жылдың 28 қарашасында дүниеге келді. Олар оны Руби деп атауды жоспарлаған, бірақ ол туғаннан кейін ойларын өзгертіп, Нэнси деп ат қойды.

Алғашқы жылдары

Нэнси Митфордтың күнделікті тәрбиесі оның күтушісі мен мейірімді әйелге тапсырылды, бұл Сиднейдің балаларды ешқашан түзетпеу және оларға ашумен сөйлемеу керек деген қысқа ғасырлық сеніміне сәйкес болды. Бұл тәжірибе тоқтатылар алдында, жас Нэнси Митфорд өзімшіл және бақылаусыз болып өсті; Гастингс оның алғашқы жылдарын "қатты ұрысқан, қызыл бетімен ашуға толы" деп сипаттайды. Үш жасқа толуға аздай қалғанда, Памела есімді қарындасы дүниеге келді. Күтушінің жаңа туған балаға көшкендей сезілген адалдығы Митфордты одан әрі ашуландырды, және ол балалық шағы мен жастық кезеңі бойы қарындасына наразылығын білдіріп отырды. 1909 жылдың қаңтарында Том есімді інісі, ал 1910 жылдың маусымында Диана есімді тағы бір қарындасы дүниеге келді. Жаздарды Букингемширдегі Хай-Уайкомбқа жақын отбасылық коттеджде немесе балалардың Редсдейл әже-шешесімен Бэтсфорд паркінде өткізді. 1913-14 жылдардың қысында Дэвид пен Сидней Канадаға сапар шегіп, Дэвидтің Онтариодағы Свастикада сатып алған алтын кенішінде алтын іздеді. Осы жерде олардың бесінші баласы, қызы дүниеге келді, ол 1914 жылдың 8 тамызында Лондонда туды және Юнити деп той баптыстырылды.

Соғыс, Батсфорд паркі және Астхолл сарайы

1914 жылғы 4 тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Дэвид өз полкіне қайта қосылды және көп ұзамай Францияға жетті. 1915 жылдың мамыр айында Дэвидтің ағасы Клемент 10-шы Корольдік гусарлар құрамында қызмет етіп жүргенде қаза тапты, соның салдарынан Дэвид Редесдейл титулы мен жерлерінің мұрагері атанды. 1916 жылғы 17 тамызда Берти Митфорд қайтыс болды; Дэвид әлі майданда болғандықтан, 2-ші Барон Редесдейл болды. Сидней тез арада Батсфорд үйіне иелік етті, оның көп бөлігі ұзақ жылдар бойы жабылып, тек жылытуға болатын бөлігін пайдаланды. Балалар үйдің және ауланың толық иесі болды, мектепте бірге оқыды. Бұл Нэнси үшін көңіл көншітпейтін жағдайға айналды, өйткені оның жанды есі және зиялы қабілетіне көбірек ынталандыру қажет еді. Ол көп уақытын Батсфорд үйінің кітапханасында оқып өткізді, онда, Хейстингстің айтуынша, оның интеллектуалдық өмірінің негізі қаланды. Редесдейлдің иеліктері кең болғанымен, экономикалық тұрғыдан тиімді емес еді. Соғыс аяқталғаннан кейін Редесдейл Батсфорд Паркін сатуға және өсіп келе жатқан отбасын (1917 жылдың қыркүйегінде бесінші қызы Джессика дүниеге келді) қарапайым тұрғын үйге көшіруге шешім қабылдады. 1919 жылдың басында үй, оның ішіндегі көптеген заттармен бірге сатылды – Нэнсидің үлкен өкінішіне орай, кітапханасының көп бөлігі де сатылды. Отбасы Астхолл сарайында жеті жыл тұрды, ол Нэнси кейінірек жартылай автобиографиялық романдарының көптеген отбасылық көріністеріне негіз болды. Нэнси үшін өсіп-жетілу қиын процесс болды. Өзіне жақын жастағы Памеламен қарым-қатынас орната алмағандықтан, ол кіші іні-қарындастарынан көңілі толып, оларды келекелеу арқылы сезімдерін білдіретін. Оның мазақтауында күдіксіз қатыгездік болғанымен, Том бастаған басқа балалар «Нэнсиге қарсы лига» құрды. Бірақ, немере інісі Александр Мосли кейінірек айтқандай, оның мазақтауы «көптеген бәсекеге қабілетті, зиялы және белсенді әпкелерді тәртіпке келтіруге арналған өте тиімді қару болды. Ол оны өзін қорғау үшін пайдаланды». Оның бауырларымен арақатынасы әрқашан жауыздыққа толы болған жоқ; олардың көңілін көтеру үшін ол «Казан» журналын шығарып, оған қызықты, қорқынышты кісі өлтіру оқиғаларын жазды. 1921 жылы, жылдар бойы тиісті білім беруді сұрағаннан кейін, Нэнсиге Хатероп қасаратында, жақсы отбасынан шыққан жас қыздарға арналған бейресми жеке мекемеде бір жылға жатақханаға түсуге рұқсат берілді. Лора Томпсон Нэнсидің өмірбаянында Хатеропты мектеп деп емес, «девушканың өміріне жасалған таза дайындық» деп сипаттады. Бұл жерде Нэнси француз тілін және басқа пәндерді оқыды, ұйымдастырылған ойындарда ойнады және Girl Guide жасағына қосылды. Бұл оның үйден алыстап, ұзақ уақыт бойы өмір сүрген алғашқы тәжірибесі болды, ол оны қатты ұнатып, қуантты.

Дебютант және қоғамның абыройы

1922 жылғы қарашада Нэнсидің он сегіз жасқа толуы құрметіне үлкен "әлеуметтік дебют" кеші өткізілді, ол оның қоғамға қадамының бастамасы болды. 1923 жылғы маусымда Букингем сарайында король Георг V-ге ресми түрде таныстырылды, содан кейін ол ресми түрде "әлеуметтік ортаға шықты" және Лондон маусымын құрайтын кештер мен мерекелерге қатыса алды. Ол келесі бірнеше жылды әлеуметтік шаралармен өткізіп, жаңа достар тапты және 1920-шы жылдардағы Лондонның "жарықтанған жастарымен" араласты. Нэнси: "Біз күн сәулесін таң атқанға дейін көре бермейміз" деді. 1926 жылы Астхолл сарайы сатылды. Суинбруктағы жаңа үй дайын болғанша, отбасының әйелдері үш айға Парижге жіберілді, бұл кезең, Гастингстің айтуынша, Нэнсидің Францияға деген "өмір бойғы махаббатының" бастауы болды. Нэнсидің Лондондағы жаңа достарының арасында Эвелин Гарднер болды, ол Нэнси өзінің ағасы Томға "менің ойымша, өте жақсы жазатын Эвелин Уо деген жігітпен" таныс екенін айтты. Кейіннен ол Уопен достық қарым-қатынас орнатты. Ол жасы үлкен болса да, әкесі оның көптеген ер достарына қарсы агрессивті жаулық танытты, өйткені, Хейстингстің айтуынша, олар көңіл көтеруге, эстетикалыққа және әйелдікке бейімділік танытты. Олардың арасында Рослиннің 5-ші графының екінші ұлы Хамиш Сент-Клэр Эрскин де болды, ол Нэнсиден төрт жас кіші Оксфорд студенті. Гастингстің сөзіне сүйенсек, ол ең қолайсыз серіктес, "барлық әдемі көбелектердің ішіндегі ең жарқыраған және нарциссистік" және Лорд Редсдейлді ренжітуі мүмкін. Олар 1928 жылы кездесіп, ресми емес түрде никелесті, Эрскиннің гомосексуализміне қарамастан (Нэнси оны білмеген болуы мүмкін). Отбасы мен достарының қарсылығына қарамастан, Уо оған "жақсырақ киініп, жақсырақ жігітті табуға" кеңес берді. 1930 жылы "The Lady" журналы оны тұрақты мақала жазуға шақырды. Сол қыста ол "Highland Fling" атты толыққанды роман жазды, онда әртүрлі кейіпкерлер – оның достары, таныстары және отбасы мүшелері – Шотландиядағы үй кешінде қатысады, ол хаостық түрде дамиды. 1931 жылғы наурызда жарық көрген бұл кітаптың әсері шамалы болды, ол бірден өзінің жақын досы Марк Огилви Грант салған "Christmas Pudding" романын жаза бастады. Алдыңғы роман сияқты, сюжет "жарықтанған жастар" мен ескі буын арасындағы қақтығысқа негізделген. Хамиш Эрскин "Бобби Боббин" кейіпкері арқылы анық көрінеді, ал Джон Бетджеман Боббидің тәлімгерінің рөлінің негізі болып табылады. Кітаптағы жасырын карикатуралар Леди Редсдейлді қорқытты, ол Митфордтың оны өз атымен жариялай алмайды деп ойлады. Эрскин мен Митфорд арасындағы махаббат ара-тұра жалғасты. 1932 жылы оның қиын жағдайы 1928 жылы Брайан Гиннеске үйленген және екі ұлының анасы болған Диананың кіші қарындасымен байланысты отбасылық даумен көлеңкеленді. 1932 жылы Диана күйеуін тастап, Британ фашистер одағының жетекшісі сэр Освальд Мослидің сүйіктісі болды, ол үш баламен тұрмысқа шыққан. Отбасында жалғыз қалған Митфорд әпкесіне қолдау көрсетіп, үнемі келіп, отбасылық жаңалықтармен және әлеуметтік әңгімелермен хабардар етіп отырды. 1933 жылғы маусымда Эрскин оған Лондон банкирінің қызына үйленуге ниеттенгенін білдірген кезде, оның Эрскинмен махаббаты кенеттен аяқталды. Митфорд оған қоштасқаннан кейінгі соңғы хатында: "Мен сенің маған ғашық болғаныңды және ақырында біз балалы болып, қартайғанда бірге өмір сүретінімізді ойладым" деп жазды.

Неке, жазу және саясат

Ерскиннің кеткеніне бір ай өткен соң Митфорд Питер Родтке күйеуге шығатынын жариялады. Митфордтың досы Гарольд Актонның айтуынша, Родт – “шешімі жоқ, үміт сыйлайтын жас жігіт еді, ол өзі таңдаған кез келген мамандық бойынша табысқа жетуге жеткілікті біліміне ие болған”. Басқа өмірбаяншылар оны жауапсыз, адал емес, жалықтыратын және тұрақты жұмыс таба алмайтын адам деп сипаттайды. Олар 1933 жылдың 4 желтоқсанында үйленді, содан кейін Лондонның батыс жағындағы Strand on the Green шағын үйіне қоныстанды. Митфордтың некедегі бастапқы қуанышы көп ұзамай қаржылық қиындықтарға, Родттың бейшаралығына және оның отбасына деген жек көруіне айналды. 1934 жылы Митфорд үшінші романын – «Жасыл перукалар» атты сэр Освальд Мослидің фашистік «Қара көйлек» қозғалысын сатиралайтын туындысын жаза бастады. Митфорд 1931 жылы Мослидің «Жаңа партиясымен» қысқа уақыт сырласқан, бірақ оның ынтасы ұзаққа соқпады, ол көп ұзамай Британдық фашистер одағының және фашизмнің жанкешті қарсыласына айналды. Роман 1935 жылы жарық көргенде, Бип Парес салған мұқабасы көп сынға ілікпеді, ал оның әпкелері Диана мен Юнити сияқты Мослидің қозғалысын қолдаған және неміс диктаторы Адольф Гитлерге табынған отбасы мүшелерін қатты ренжітті. 1936 жылға қарай Нэнси Митфордтың некесі көбінесе жалғандыққа толы еді. Родт досының әйелімен махаббатқа түсті, бұл жағдай жаңа жылға дейін жалғасты. Митфордтар отбасы 19 жасар Джессиканың туысы Эсмонд Ромиллимен қашып кетуінен одан әрі дүрлікті. Бұрын Веллингтон мектебінің тәртіпсіз оқушысы және жақтас коммунист болған Ромилли Испания азаматтық соғысында республикашылдар тарапында шайқасты. Жас жұптың іздері Бильбаоға дейін жетті, ал Нэнси оларды үйге қайтаруға жіберілді, бірақ оларды көндіре алмады. Джессика мен Эсмонд 1937 жылдың мамырында үйленді. 1937–1938 жылдардың қысында Митфордтың негізгі әдеби жұмысы – оның әжесі Бланш Эйрли арқылы байланысты болған Алдерлидің Стэнли туыстарының хаттарын редакциялау болды. Дегенмен, 1938 жылдың жазында ол жүкті екенін білді. Ол қыз бала күтетінін армандады: «Бір үйде 2 Питер Родт болуы мүмкін емес», бірақ қыркүйекте түсік тастады. 1939 жылдың басында Родт оңтүстік Францияға генерал Франконың әскерінен қашқан мыңдаған испан босқындарына көмек көрсететін көмек ұйымдарымен жұмыс істеу үшін кетті. Мамыр айында Митфорд оған қосылып, бірнеше апта көмекші болып жұмыс істеді. Ол көргендерге қатты тиді: «Мен өмірімде ешқашан осылай көп жылаған емеспін». Бұл оқиға оның антифашизмін күшейтіп, ол былай деп жазды: «Мен аурудың одан әрі таралуын тоқтату үшін шайтанмен де қол ұстасуға дайынмын». Отбасындағы саяси радикализмді қабылдамаған Нэнси Митфорд орташа социалист болды, бірақ оның кейбір туындылары, мысалы Стэнлидің хаттар жинағына жазған кіріспелері және 1955 жылғы «U–non U» эссесі, ол өскен аристократиялық дәстүрлер мен құндылықтарды қорғайды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың қыркүйек айында соғыс басталғанда Митфордтар отбасы екіге жарылды. Нэнси мен Родд соғыста одақтастарды қолдады. Ромиллилер осы кезде Америкаға кетіп қалған еді, ал 1936 жылы жасырын үйленген Мосли мен Диана қорғаныс ережесі 18Б бойынша ұсталды. Нэнси толыққанды антифашисттік көзқараста болғандықтан, британдық MI5 құпия қызметіне өз әпкесін "қатал және епті өзімшіл, адал фашист және Гитлердің жақтасы, Англия мен демократияның жалпы құлауын шын ниетпен қалайтын" деп сипаттады. 1939–1940 жылдардағы "Тыныш соғыс" кезеңінде Нэнси қысқа мерзімге Әуе шабуылынан қорғану (ARP) жүргізушісі болды, содан кейін Паддингтондағы алғашқы медициналық жәрдем бекетінде жұмыс істеді. Ол осы тәжірибелерін төртінші романында, "Көкпек піршесі" атты тыңдау туралы комедияда пайдаланды. Кітап 1940 жылдың мамырында Хамиш Гамильтон баспасынан шықты, бірақ сол кезде халықтың көңіл көтеруге бағытталған соғыс сатирасына қызығушылығы төмен болғандықтан, коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. 1940 жылдың сәуірінде Митфорд екінші рет түсік тартты. Одан кейін Родд, Уэльс гвардиясына қабылданып, теңізге аттанды. Лондонда жалғыз қалған Митфорд отбасының Ратланд Гейт үйіне көшіп, Лондон бомбалану кезінде сонда тұрды. Басты үй еврей отбасыларын, олар Шығыс Лондондағы бомбаланған аудандардан эвакуацияланған, баспана беру үшін реквизицияланды. Митфорд көп уақытын осы отбасыларға көмектесуге арнады: "олар өте еңбекқор, таза және риза". Азат француз офицері Андре Роймен болған қысқа ғана қарым-қатынас үшінші жүктілігіне себеп болды. Митфорд тағы түсік тартты, бұл 1941 жылдың қарашасында гистерэктомия жасатуға әкелген асқынулармен бірге болды. Сауығудан кейін, мақсаты болмаған Митфорд Керзон көшесіндегі Хейвуд Хилл кітап дүкенінде жұмыс істей бастады. Дүкен Митфордтың күнделікті өмірінің орталығына айналды және Лондонның әдебиетшілері үшін танымал кездесу орны болды. 1942 жылдың қыркүйегінде ол генерал Шарль де Гольдің Лондон штабында қызмет ететін француз полковнигі Гастон Палевскимен танысты. Ол оны қызықты санады, ол оның өмірінің махаббатына айналды, бірақ оның сезімдері толыққанды жауап таппады. Ол оның болашақ шығармаларының көп бөлігіне шабыт берді. Митфордтың беделі үшін бұл қарым-қатынас 1943 жылдың мамырында Палевски Алжирге кеткенге дейін құпия сақталды. Содан кейін қарым-қатынас негізінен хаттар мен сирек телефон арқылы жүргізілді, өйткені Палевски соғыс аяқталғанға дейін Англияда үзірлі-кесірлі болып қана тұрды. "Көкпек піршесінің" сәтсіздігі Митфордтың жазуға деген құштарлығын басып тастады, бірақ 1944 жылы Уоның ынталандыруымен ол жаңа роман жоспарлай бастады. 1945 жылдың наурыз айында оған оны жазу үшін үш ай демалыс берілді. "Махаббат іздеуі" – оның отбасы мен таныстарының көптеген тұлғалары жұқа маскаларда бейнеленген, өмірбаяндық романтикалық комедия. Ағасы Томның Бірмада соғысып қаза болғанын естігеніне қарамастан, Митфордтың 1945 жылдың соңында Францияға сапары оның сол жерде болуға деген құштарлығын қайта оятты. 1946 жылдың сәуірінде ол өткен айда дүкенде жұмыстан бас тартып, Парижге тұрақты қоныстанды және Англияда ешқашан өмір сүрмеді. Ол көп хат жазып, көптеген достарымен байланыста болды. Гастингстің айтуынша, ол көптеген достықтарын қалыпты әлеуметтік қарым-қатынас арқылы дамыта алғаннан гөрі, қағаз бетінде одан да жақсы дамытты.

Мсье көшесі

Париждегі алғашқы 18 айда Митфорд бірнеше қысқа мерзімді тұрақтарда тұрды, әрі қарбалас әлеуметтік өмірдің құшағында болды, оның орталығы – британ елшілігі, елші Дафф Купер мен оның әйелі, леди Диана Купердің басшылығымен. Ол онда жайлы жағдайда өмір сүріп, келесі 20 жылға дейін көбінесе сақтайтын өмір салтын қалыптастырды, оның нақты кестесі Палевскидің мүмкіндіктеріне байланысты айқындалды. Оның әлеуметтенуі, той-думандары мен жұмысы Англиядағы туыстары мен достарына үнемі қысқа сапарлармен, ал жазда көбінесе Венецияда өткізілетін. 1948 жылы Митфорд жаңа романды аяқтады, ол «Махаббатты іздеу» романының жалғасы болды, оны «Суық климаттағы махаббат» деп атады, бұл бұрынғы кітаптың орталық үй атмосферасын және көптеген ортақ кейіпкерлерін сақтап қалды. Романның қабылдануы алдыңғы туындысынан тіпті жылырақ болды. Уо мақтауын шектеген санаулы сыншылардың бірі болды; ол сипаттамалар жақсы, бірақ әңгімелер нашар деп ойлады. 1950 жылы ол Андре Руссеннің «La petite hutte» («Кішкентай шатыр») пьесасын аударды және бейімдеді, тамыздағы Уэст-Эндтегі сәтті дебютіне дайындық жүргізді. «The Times» газетінің сыншысы «мисс Митфордтың туындысы деп бірден білінетін, әрі кездейсоқ әрі күтпеген сөйлеу мәнерін» атап өтті. Пьеса 1261 рет қойылды және Митфордқа ай сайын 300 фунт стерлингтік авторлық гонорар әкелді. Оның жазушылық өміріндегі қарбалас кезең 1951 жылы соғыстан кейінгі үшінші романы «Күнан» (The Blessing) – тағы бір жартылай автобиографиялық романмен жалғасты. Бұл роман Парижде өтеді, онда аристократ ағылшын қызы құштар француз графына үйленеді. Гарольд Актон оны өзінің ең жетілген романы деп санайды, «Францияға деген шуақты махаббатына толы». Бұл жолы Уо (кітапқа арналған) сын айтпады; ол кітапты «тамаша, қызық, дәйекті және толық, сіздің ең жақсы туындыңыз» деп бағалады. Содан кейін Митфорд өзінің алғашқы маңызды ғылыми еңбегін, Мадам де Помпадурдың өмірбаянын жаза бастады. 1954 жылғы наурызда жарық көрген кітапқа сыншылардың пікірі «тамаша ойын-сауық, бірақ тарих ретінде қабылдануға лайық емес» болды. Тарихшы А.Ж.П. Тейлор Митфордтың 18 ғасырдағы Версаль бейнесін «Альконли» деп атады, бұл оның соңғы бестселлер романдарының негізі болған ойдан шығарылған үй, бұл оны ренжіткен салыстыру болды.

Нобельсе Оближ

1954 жылы Бирмингем университетінің лингвистика профессоры Алан Росс Англиядағы әлеуметтік топтардың сөйлеу ерекшеліктерін ажырату үшін "U" және "Non U" терминдерін енгізді. "U" жоғары топтың сөйлеуін, ал "Non U" – қоғамның төменгі топтарының қағидаларын білдірді. Оның фин тіліндегі ғылыми журналындағы мақаласында "Мұхаббат іздеуі" романы жоғары топтың сөйлеу үлгісін көрсету үшін пайдаланылды. Митфорд "Encounter" журналына жазған Англия аристократиясы туралы мақаласына "U" және "Non U" тезисін қосты. Бұл мәселе Митфордтың мақаласының шағын бөлігі болғанымен, 1955 жылдың қыркүйегінде жарияланғанда үлкен қызығушылық туғызды. Адамдардың алаңдауы немесе әжуасы осы деңгейде сақталды, сондықтан 1956 жылы Хамиш Гамильтон мақаланы "Noblesse Oblige" атты қысқа кітапта қайта басып шығарды. Кітапқа Росс мақаласының қысқартылған нұсқасы, сондай-ақ Уо, Бетджеман, Питер Флеминг және Кристофер Сайкстің үлестері енді. Бұл үлкен сәттілікке ие болды; Ловелл жазғандай, ""U және Non U" – сол кездегі кең таралған сөз тіркесі болды. Нэнсидің пікірлері оны бірнеше буынға жақсы әдептің өлшеміне айналдырды". Томпсон U және Non U белгілерінің, мүмкін Митфордтың ең танымал мұрасы, оның өзіндік ойлары емес, "қойын тілге келтіру" мақсатымен алынғанын атап өтті.

Кейінгі мансап

1957 жылдың қазан айында Палевский Францияның Италиядағы елшісі болып тағайындалды. Митфордтың көптеген саяси және әлеуметтік міндеттемелеріне байланысты онымен кездесуі азайып, енді жылына бір рет ғана болып, кейде хат алмасумен толықтырылды. Митфорд осы айырылысқа байланысты шынайы сезімдерін жасырды, бірақ бір танысы оның достарын күлдіріп, "жабайы" әзілдер айтуын байқады, бұл, мүмкін, кернеуді басудың жолы болды: "Егер ол біреуге бақытсыз екенін айтса, оны жұбатуға тырысамыз". 1958 жылдың наурыз айында Митфордтың әкесі, Лорд Редесдейл қайтыс болды. Кремациядан кейін ол әпкесі Джессикаға: "Күлі Лондоннан әкеліп беретін, қалың қоңыр қағазға оралған, өте мұқият байланған жәшікшеге салынды" деп хабарлады. Осы уақытта Митфорд өзінің соңғы кітабын, "Вольтер ғашық" атты туындысын аяқтады, ол Вольтер мен Маркиза дю Шательдің махаббат оқиғасын баяндайды. Ол оны өзінің ең жақсы, ең толыққанды жұмысы деп санады. 1957 жылы жарық көрген кітап жақсы сатылып, сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Митфордтың достарынан жылы пікірлер алды. Оның жазуына көзінің нашарлауынан туындаған бас аурулары және соқыр болу қаупі кедергі келтірді. Көз хирургі Патрик Тревор Роперге барғаннан кейін мәселе шешілді, ол оған жаңа көзілдірік берді: "Ұзақ уақыт бойы оқи алу – керемет сезім, енді ғана Вольтерді жазғанда қаншалықты қиындыққа тап болғанымды түсінемін". Содан кейін ол көркем әдебиетке қайта оралды, "Альфредке айтпаңыз" романында "Махаббат пен сүйіспеншілік іздеуінің суық климатындағы" баяндаушысы Фанни Винчемді қайта жандандырып, оны британ елшісінің әйелі ретінде Париж қаласына орналастырды. Бұрынғы романдардан таныс кейіпкерлер кішігірім рөлдерде пайда болады. 1960 жылдың қазан айында жарық көрген кітап көпшілікке ұнады, бірақ сыншылардың пікірлері әртүрлі болды. Митфордтың кейбір достарына ол ұнамады, сондықтан ол енді көркем әдебиет жазуды тоқтатуға шешім қабылдады. 1962 жылдың тамызында Палевский Жорж Помпиду үкіметінде министр болып тағайындалды және Парижге оралды. Бұл олардың жиірек кездесулеріне әкелмеді, ал Митфордпен қарым-қатынасы бұрынғысынша алыс күйде жалғасты. #tag:ref Палевский Митфордтың Париждегі көршісімен бір уақытта қарым-қатынас жүргізіп келді. 1961 жылы бұл әйел Палевскидің баласын дүниеге әкелді. Ол Митфордқа әйелге үйлену ниеті жоқ екенін және Митфордпен достығын жалғастыруға ешқандай себеп көретінін айтты. Митфордтың достары да "орта жаста" қайтыс бола бастады, - деп хабарлады ол ұзақ жылдардан бері досы Вайолет Хаммерслиге. Осы қайғылы оқиғалардың арасында Эвелин Воның қайтысы да болды, ол 1966 жылдың 10 сәуірінде дүние салды. Митфорд оның жауыздықпен танылған бейнесінің артында жасырылған мейірімділігі мен әзіл-қалжыңын байқады, ал Томпсон олардың қарым-қатынасын "XX ғасырдың ұлы әдеби достықтарының бірі" деп атады. Осы жеке басының қиындықтарына қарамастан Митфорд жазуын жалғастырды. 1964 жылы ол "Күн патшасы" атты Луи XIV патшаның өмірбаянын жаза бастады. Оның баспагерлері оны көп суреттермен толықтырылған, "кофе үстеліне қоятын" кітап ретінде шығаруға шешім қабылдады. 1966 жылдың тамызында жарық көрген кітапқа көптеген мақтаулар айтылды, соның ішінде президент де Голльдің де пікірі болды, ол оны өзінің кабинетінің барлық мүшелеріне ұсынды. Осы уақытқа дейін Митфордтың Палевскимен қарым-қатынасы тоқырап қалған еді және ол ең жақсы күндердің ешқашан қайтып келмейтінін түсінді. Пәтер иелерінің қысымымен ол пәтерін тастап кетуге мәжбүр болды, өйткені олар оның жалдау ақысын "аса қымбат" етіп көтерді. Ол Парижден кетіп, Версальде үй сатып алуға шешім қабылдады.

Соңғы жылдар

Митфорд 1967 жылдың қаңтарында Версальдегі No. 4 rue d'Artois мекенжайына көшті. Сәл ғана жері бар, жарты гектар (0.2 гектар) бақшасы бар қарапайым үй болды, ол оның ең жақсы көретін жерлерінің біріне айналды. 1968 жылы ол өзінің соңғы кітабы – Ұлы Фридрихтің өмірбаянын жазуға кірісті. 1969 жылдың наурыз айында бірнеше аурудан кейін үйде жатқанда, газеттен Палевскидің бай ажырасқан герцогиня де Саганға үйленгенін білді. Митфорд Палевскидің оған ешқашан үйленбейтінін бұрыннан білген. Дегенмен, ол бұл жаңалықтан қатты ренжіді, бірақ әдеттегі салқындығын сақтады. Одан кейін ол ісік алып тастау үшін ауруханаға жатты. Операциядан кейін де ауырсынуын сезіне берді, бірақ кітабын аяқтауға үлкерді. 1969 жылдың қазан айында ол бұрынғы патша сарайларын және шайқас алаңдарын көру үшін Шығыс Германияға сапар жасады. Кітабын аяқтады, бірақ 1970 жылдың сәуірінде қосымша тексерулерден өтуге мәжбүр болды, алайда ешқандай диагноз қойылмады немесе тиімді ем табылған жоқ. «Ұлы Фридрих» кітабы 1970 жылы жай ғана қабылданып, жарияланды. Ол 1973 жылдың 30 маусымында rue d'Artois көшесіндегі үйінде қайтыс болды және Версальде кремацияланды. Содан кейін оның күлі қарындасы Юнитимен бірге жерлену үшін Свинбрукке апарылды.

Көркем әдебиет

Митфорд жазушы немесе журналист ретінде даярланбаған; оның стилі, әсіресе соғысқа дейінгі романдарда, хаттарындағыдай, әңгімелі және бейресми. Митфордтың жоғарғы топтағы отбасылық өмір мен салт-дәстүрлерге негізделген туындылары әдепті комедия жанрына жатады. Оның кейіпкерлері – көбінесе, өмірді қызықты етуге бейім, ерекше мінезді тұлғалармен қоршалған, зиялы әйелдер – негізінен автобиографиялық сипатта. Томпсонның айтуынша, Митфордтың 1930 жылдардың басында алғаш рет роман жазуға тырысуы таң қалдырмайды, себебі оның көптеген достары да солай істеген. Алайда, оның алғашқы кітабына оңай баспагер тапқаны таңғажайып, дейді Томпсон. Мүмкін, Томпсонның пікірінше, оның баспагерлері Торнтон Баттервортқа «әдемі, жақсы таныс, заманауи стильде жазатын қыздың идеясы ұнаған шығар». Сыншылар, әдетте, соғыстан кейінгі романдарды бұрынғы туындылардан жоғары деңгейде санайды; Кук «Махаббат іздеуін» «бұрынғылардан әлдеқайда биікке көтерілген, мінсіз роман» деп сипаттайды. Бұл соңғы романдарда Daily Telegraph газетінен Зоэ Хеллер прозада, жаңа деңгейдегі қамқорлық пен шеберліктің артында «бір-бірінен ерекшеленетін Митфордтың әуені мен жарқын, көтеріңкі үнінде өмірге қатысты шоқтандыратын және оңай жалықтыратын көзқарас көрінеді» дейді. Кейде оның ерте туындыларының «жарық, сынғыш, негізінен өткінші» сипатына қайшы келетін, тереңірек мән сезіледі; Оливия Лэйн Guardian газетінде «сүйіспеншілік іздеу мен оның салдарына қатысты әлсіз және тартымды пессимизмді» анықтайды. «Балалық» романына реакция әртүрлі болды. Уоу кітапты сынағандарды «жазушының өсіп-жетілуін көруге шыдамайтын жалқау жандар» деп атады. Соңғы кезде Филип Хеншер және басқалар роман өте қызықты болғанымен, Митфордтың «ұлы даусы» өшпегенімен, ол ағылшын поместье атмосферасымен салыстырғанда «француздық» ерекшеліктерімен сенімсіз, ал Францияны өркениеттіліктің белгісі ретінде бейнелеуі көндіре алмайды деп мәлімдеді. Митфордтың соңғы романы «Альфредке айтпа» да осындай ара-жібір пікірлерге ұшырады, Вау оны тағы да ең жақсы туындысы деп мақтап, «жалғасын жазуға шақырып» өтінді. Бұл бағалауда ол жалғыз болды; басқа сыншылар кітаптың сюжеттік құрылымында оның мазмұнына қатысты белгісіздік байқады. Бір американдық рецензент қандай бөлімдерге назар аудару керектігін сұрады: «Не болып жатыр? Этониялықты, тіпті оны ұрып-соққанда да, әрқашан ажырата аласың ба? Қазіргі заманғы архитектураның бәрі жалған ба? Сіздер шынымен осылай сөйлейсіздер ме?» Осыған ұқсас сұрақтар Times Literary Supplement газетінің шолуында Митфордтың шығармашылығына қатысты қойылды: «Егер ол «көбірек тырысса», тереңірек бойлап, әуесқойлықтан бас тартып, тартымдылығын жойып, өзі білетін және ең бастысы, жақсы көретін әлемдерден тысқары қараса, жақсы романист бола ма еді?»

Өмірбаяндық шығармалары

Митфорд өзінің көркем шығармаларында дамытқан ерекше мінездеме беру қабілетін төрт өмірбаяндық еңбегінде толыққанды пайдаланды. Олардың біріншісі – «Мадам де Помпадур» еңбегінде ол Уоның сарапшылар емес, жалпы оқырманға арналған, «Штрахидің «Виктория патшайымы» сияқты танымал өмірбаянды» жазуға, оған «көзге жарасатын сән-салтанат қосуға» кеңесін ұстанды. Бұл оның келесі өмірбаяндық жазбаларының өлшемі болды. Оның «Вольтер мен махаббат» кітабындағы Вольтердің сипаттамасы: «Мем де Шательмен, Сент-Ламбермен және Мем де Буфлермен болған оның құмарлық ойындары туралы Кинси есебі. Мен бұл туралы көп бетке созылған әңгіме айта аламын». Актон «Күн патшасын» ағылшын тіліндегі осы тақырыпқа ең тартымды кіріспе деп есептеді. Әдеби сыншы Сирил Коннолли Митфордтың бейресми стильін атап өтті, оның қиын деректерді оқылатын түріне айналдыру қабілеті кез келген кәсіби тарихшының қызғанышын тудыратын дағды екенін жазды. Тарихшы Антония Фрейзер Митфордты «1950 жылдан бері тарихи және өмірбаяндық кітаптардың сатылымын күрт арттырған аяусыз процеске» маңызды үлес қосушы деп санайды.

Журналистика, хаттар және басқа да еңбектер

Митфорд өзін журналист деп санамады: дегенмен, оның мақалалары танымал болды, әсіресе ол Париж өмірі туралы The Sunday Times газетіне жазғандары. Томпсон бұл серияны "Англиялықтарға Францияны олар қалай ұнататынындай етіп жеткізетін, Прованстағы бір жыл романының күрделірек нұсқасы" деп сипаттайды. Томпсонның айтуынша, Митфорд әрқашан да жақсы жазушы болғанымен, оның шынайы мінезі сөз бостандығымен және қиялымен толы хаттарында ашылады. Олардың көптегені жинақтарда жарияланды; The Independents газетінің рецензенті оларды былай сипаттайды: "керемет, өткір және көңілді әзіл-қалжыңмен, әдептілікке ұмтылмастан толы".

Бас редактор ретінде

Кітапқа Митфордтың "Англия аристократиясы" деген эссесі кіреді, ол алғаш рет 1955 жылдың қыркүйегінде Encounter журналында жарияланды.

Басқа жұмыстар

Митфорд көптеген мақалалардың, рецензиялардың, эсселердің және кіріспелердің жемісті жазушысы болды, олардың бір бөлігі екі жинақта жарияланды: «Су қоңызы» (Хэмиш Хамильтон, 1962) және «Жамандыққа бейімді талант» (Хэмиш Хамильтон, 1986). Оның Мадам Лафайеттің «Клеві принцессасы» романын аудармасы 1950 жылы Америкада жарияланды, бірақ көп сынға ұшырады.