Кіріспе
Heston Marc Blumenthal) – ағылшын шеф-аспазы, тележұлдызы және тағамдар туралы жазатын автор. Блюменталь көп сезімдік тамақтану, тағамдарды үйлестіру және дәмді қаптау саласындағы пионер болып саналады. Ол бекон мен жұмыртқадан жасалған мұзқаймақ және бақа қамыры сияқты ерекше рецепттерімен көпшілік назарына ілікті. Оның үш рет қайнатылған картоп қызылшасы (чипс) және жұмсақ сары ағызы бар шотланд жұмыртқасы рецепттері кеңінен қолданылып келеді. Ол тамақ дайындауға ғылыми көзқарас ұсынды, осылайша Рединг, Бристоль және Лондон университеттерінен құрметті дипломдар алды және Корольдік химия қоғамының құрметті мүшесі атанды. Блюменталдың әйгілілігін бірнеше телесериалдар, әсіресе Channel 4 арнасы үшін түсірілген бағдарламалар, сондай-ақ 2010 жылы Waitrose супермаркеттерінде сатыла бастаған өнімдері артырды. Ол Беркширдегі Брей қаласында орналасқан Fat Duck мейрамханасының иесі, ол әлемдегі үздік мейрамханалардың бірі саналатын үш Мишлен жұлдызына ие. Блюментал сонымен қатар Лондондағы екі Мишлен жұлдызы бар Dinner мейрамханасының және Брейдегі Хиндс Хед пабының (бір Мишлен жұлдызы) иесі.
Heston Marc Blumenthal ('/b//l//uː//m//ən//t//ɔː//l/; born 27 May 1966) is an English celebrity chef, TV personality and food writer. Blumenthal is regarded as a pioneer of multi sensory cooking, food pairing and flavour encapsulation. He came to public attention with unusual recipes, such as bacon and egg ice cream and snail porridge. His recipes for triple cooked chips and soft centred Scotch eggs have been widely imitated. He has advocated a scientific approach to cooking, for which he has been awarded honorary degrees from the universities of Reading, Bristol and London and made an honorary Fellow of the Royal Society of Chemistry. Blumenthal's public profile has been increased by a number of television series, most notably for Channel 4, as well as a product range for the Waitrose supermarket chain introduced in 2010. He is the proprietor of the Fat Duck in Bray, Berkshire, a three Michelin star restaurant which is widely regarded as one of the best in the world. Blumenthal also owns Dinner, a two Michelin star restaurant in London, and a pub in Bray, the Hind's Head, with one Michelin star.
Ерте өмір
Хестон Марк Блюментал 1966 жылғы 27 мамырда Лондонның Шепардс Буш қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Оңтүстік Родезияда туған еврей, ал анасы – ағылшын, ол яһуди дініне кірген. Оның тегі латыш әулетінен тараған, және неміс тілінде «гүлді аңғар» (немесе «bloom dale») деген мағынаны білдіреді. Блюментал Паддингтонда өсті, Хаммерсмиттегі Латимер жоғарғы мектебінде, Букингемширдегі Лейси Гриндегі Сент-Джон Англия шіркеуі мектебінде және Хай Уайкомбтағы Джон Хэмпден гимназиясында оқыды. Оның аспаздыққа деген қызығушылығы 16 жасында Францияның Прованс аймалына отбасымен жасаған саяхат кезінде басталды, сол кезде ол 3 Мишлен жұлдызына ие L'Oustau de Baumanière мейрамханасына апарылды. Аспаздық өнерді үйрену кезінде, оған француз шефі Ален Шапельдің «Түпнұсқа рецепттер» жинағы үлкен әсер етті. 18 жасқа келгенде мектепті бітірген соң Блюментал Реймонд Бланктің Le Manoir aux Quat' Saisons мейрамханасында шәкірттікке түсті, бірақ бір апталық сынақ мерзімінен кейін кетіп қалды, күндіз білім алса, кешкі уақытта француз классикалық репертуарын өзімен-өзі үйренді. 1980 жылдардың ортасында Гарольд МакГидің «Тамақ және пісіру туралы: асүй ғылымы мен тарихы» атты кітабын оқығанда маңызды өзгеріс болды. Бұл кітап етті қуыру арқылы оның дәмін сақтау сияқты дәстүрлі ас әдістеріне күдік тудырды және Хестонды «тамаққа қатысты мүлдем басқа көзқарас қабылдауға» итермеледі, ол ең бастысы – «барлық нәрсені сұрауға» дейін келді. Ол француз бистросының стилінде тағамдар ұсынды, мысалы, лимонды пирогтар, стейк және картоп фри. Блюментал кейіннен ғылымның осы кезеңде пісіруге әсер ете бастағанын айтты, себебі мәзірде оның үш рет пісірілген картоп фрисі болды, ол картоптың жұмсақ болуын болдырмау үшін жасалған. 2001 жылы Fat Duck екінші Мишлен жұлдызын алды және Автомобиль қауымдастығы оны жылдың мейрамханасы деп таныды. 2004 жылы Fat Duck Ұлыбританияда үш Мишлен жұлдызына ие болған үшінші мейрамхана атанды, бұрынғы Waterside Inn (Брейде) және лондондық Restaurant Gordon Ramsay. Үшінші жұлдызын алған кезде Блюментал бұл оның банкротқа жақындаған кезі екенін айтты, ақшасы тек келесі аптадағы қызметкерлердің жалақысын төлеуге ғана жетеді. Блюментал 2004 жылы Брейдегі Hind's Head мейрамханасын сатып алды. Бұл ғимарат 15 ғасырлық таверна болған, қазір ол дәстүрлі маусымдық тағамдар мен британдық тарихқа қатысты тағамдар ұсынады. 2011 жылы ол Мишлен пабтерінің нұсқаулығында «Жылдың пабы» деп танылды. 2011 жылдың қаңтарында Блюментал Брейден тыс өзінің алғашқы мейрамханасын – Dinner-ді Лондонның Мандарин Ориентал Хайд Паркінде ашты. Тарихшылар мейрамхананың тағамдарын британдық тағамдардың тарихи рецепттеріне сүйене отырып жасауға көмектесті. 2012 жылы Dinner алғашқы Мишлен жұлдызын алды. 2013 жылы ол әлемдегі ең жақсы 7-ші мейрамхана деп танылды. 2014 жылы Мишлен нұсқаулығында екінші Мишлен жұлдызын алды. 2014 жылдың маусым айында Блюментал Хитроу әуежайында жаңа мейрамхана – Perfectionists' Cafe ашты. 2015 жылы Fat Duck уақытша Мельбурнге (Австралия) көшірілді, ал Брейдегі мейрамхана жаңартылды. Уақытша ашылу мерзімі аяқталғаннан кейін, мейрамхана Мельбурндағы Dinner-ге айналды, бірақ оның меншігінде болған жоқ.
Теледидар
2002 жылы Хестон «Kitchen Chemistry with Heston Blumenthal» атты алты жарты сағаттық телебағдарламалар сериясын жасады, ол Discovery Science арнасында, Royal Society of Chemistry баспасынан шыққан «Kitchen Chemistry» кітабымен бірге көрсетілді. 2004-2007 жылдары ол екі BBC сериясын ұсынды: «Heston Blumenthal: In Search of Perfection» және «Heston Blumenthal: Further Adventures In Search of Perfection». Блюментал 2008 жылдың наурызында BBC-ден Channel 4 арнасына көшіп, Джейми Оливер, Хью Фернли Уитингсталл және Гордон Рамзи сияқты арнаның танымал аспазшылар тобына қосылды. 2009 жылдың қаңтарында Channel 4 арнасы Попхемдегі A303 тас жолында сынақ алаңы ретінде пайдаланып, қиын жағдайдағы «Little Chef» жол бойындағы мейрамханалар желісін қайта жаңартуға жасаған әрекеттерін көрсеткен үш бөлімдік телебағдарламалар сериясын көрсетті. «Little Chef» Блюменталдың мәзірін 12 филиалға дейін кеңейтті, бірақ 2013 жылы оларды алып тастады. 2009 жылдың наурызында Блюментал тақырыптық кешкі ас банкеттерін көрсеткен «Хестонның тойлары» атты қысқа сериялы бағдарламаларды бастады. 2010 жылы оның екінші сериясы түсірілді. 2011 жылдың 22 ақпанынан бастап Channel 4 арнасы «Heston’s Mission Impossible» бағдарламасын көрсетуге кірісті, онда Хестон әртүрлі салалардағы дәмсіз тағамдарды жақсартуға тырысты, оларды адамдар жеуге ыңғайлы тағамдарға айналдыруға ұмтылды. 2012 жылдың қаңтарында «Хестон сияқты қалай пісіруге болады» бағдарламасы Channel 4 арнасында көрсетілді. Бағдарлама үй аспаздарына арналған және Блюментал қолданған оңай техникаларды ұсынды. 2012 жылдың қарашасында Блюментал Channel 4 арнасы үшін «Heston’s Fantastical Food» атты телебағдарламаны жүргізіп, сондай-ақ 2014 жылы Channel 4 арнасының тапсырысымен «Heston’s Great British Food» жаңа сериясына қатысты. 2020 жылы Блюментал британдық комедияшы және тележүргізуші Джейди Адамс, сондай-ақ аспазшылар Никлас Экстедт және Карла Холл қатысқан Channel 4 арнасының «Crazy Delicious» бағдарламасында төреші ретінде пайда болды. 2021 жылы ол «Top Chef» француз нұсқасында төреші ретінде қатысып, тағамдарды үйлестіру сынағын ұсынды. 2022 жылдың шілдесінде Блюментал «Masterchef» австралиялық нұсқасының соңғы эпизодында қонақ төреші ретінде пайда болды.
Уэйтроза
2010 жылы Блюментал Waitrose супермаркеттер желісі үшін өнімдер жасауға серіктестікке түсті. Блюменталдың алғашқы өнімдері сәтті болмады, бірақ 2010 жылы шыққан, ішіне апельсин салынған Рождестволық пудингі тез сатылып бітті және пудингтер көп ұзамай eBay-де жүздеген фунт стерлингке сатыла бастады. Оның басқа өнімдеріне қанды Мэри креветка коктейлі, шерри және бальзамик сірке суы қосылған Рождестволық пудинг, сондай-ақ қарағай қантымен себілген қамырдан жасалған пирогтар кірді. Waitrose-тан келген дереккөз Блюменталды "болжамсыз" деп сипаттады.
Көп сезімді пісіру
Блюментал өзінің ғылыми тағамдық тәсілін "көп сезімдік тамақ пісіру" деп атайды, ал тамақтану – "біздің барлық сезімдерімізді бір уақытта қолданатын сирек іс-әрекеттердің бірі" деп санайды. Осы тағамдық тәсілдің туындауына түрткі болған оқиға – 16 жасында Прованстағы L'Oustau de Baumanière мейрамханасына сапар, сол кезде ол үш Мишлен жұлдызына ие болған. Сапардан кейін ол тамақ пісіруге деген құштарлыққа бөленді, себебі "фонтандар мен цикадалардың дыбысы, лавандраның құнарлы иісі, дастарқан басында тоқты кесетін қызметкерлердің көрінісі сияқты көптеген сезімдер оянады". Көп сезімдік стильде тамақ пісіруге ықпал еткен тағы бір маңызды фактор – Fat Duck мейрамханасындағы кеңістік пен сәнділіктің жетіспеуі. "Бауманиер сияқты жерлердің әсем көрінісі, тарихы және архитектурасы қонақтарды сұлулық пен ләззат әлеміне алып кететін. Fat Duck-те мұндай ештеңе болған жоқ, сондықтан ол қонақтардың қиялын қозғау үшін басқа тәсілдерді қолдануға мәжбүр болды – оларды дәмді сезінудің және көп сезімдік ләззаттың құпияларына тереңірек енгізу". Блюментал үшін бұл оның идеяларын растады. "Егер тағамның аты сияқты қарапайым нәрсе оның тұздылығын сезінуге әсер ете алса, онда дәм мен оны бағалауға басқа факторлар қандай әсер етеді?" Осылайша, Fat Duck мәзіріндегі Нитромен жасалған жасыл шай мен лайм муссы атомды түрлендіргіштен алынған лайм тоғайының иісімен бірге ұсынылады; ал "Құрғақ жеміс желесі" тағамының құрамында емен шөбінен жасалған төсек бар, сонымен қатар кептірілген мұз арқылы үстелге таратылатын емен шөбінің арнайы жасалған иісі де бар. Дегенмен, оның көп сезімдік философиясының ең толыққанды көрінісі, әдетте, 2007 жылы Fat Duck мәзірінде алғаш рет пайда болған "Теңіз дыбысы" тағамы болып табылады. Онда теңіздік сипаттамасы және дәмі бар ингредиенттер – кептірілген ламинария, хиджики теңіз шөбі, кішкентай балықтар, жиегіндегі балықтар, моллюскілер, мидиялар, теңіз кірпісі – жағалаудың шетіне ұқсайтын, теңіз көпіршігі және жеуге жарамды құммен толыққандай болып жасалған тағамға айналдырылады. Ол шынайы құм салынған шыныдан жасалған қорапта ұсынылады және құлаққаптар арқылы шағын iPod (теңіз қабығына орналастырылған) және құлаққаптар арқылы теңіздің және шағалалардың дыбыстарын жеткізеді. Блюменталдың сөзіне сүйенсек, идеясы – "әлемді құру, тамақтанушыны дыбыс, тағам және сезімдерге интеграцияланған әсер арқылы басқа орынға жеткізу". Ол "Теңіз дыбысы" тағамымен тамақтану тәжірибесінің бөлігі ретінде дыбысты пайдалануды дамытты, онда тамақтанушылар алыс толқындардың, кейде шағалалардың күлімсіреуі мен кемелердің дауысының дыбыстарын тыңдайды, ал олар патша балығы, конбумен емделген палтус, 5 түрлі теңіз шөптерімен макрельдің рулеты, теңіз желімді бұршақтары және монах сақалын тапиока крахмалынан жасалған "құм" үстінде ұсынылады, қуырылған жапондық нан ұсатылғандары, мисо пастасы және кептірілген теңіз шөптері қосылады. Блюментал хош иісті құрғақ мұзды қолдануымен де белгілі. Блюментал және оның "The Fat Duck" мейрамханасы бекон десерті "құмарлығының" бастаушылары ретінде танылды. Ол 2004 жылдан бері тәтті және дәмді бекон мен жұмыртқадан жасалған балмұздақтың рецептерін дайындап, "тамақ әлемінде тез тараған осы қызықты және сирек кездесетін тәттілік туралы жаңалықтар тез тарады".
Тарихи әсерлері
Блюменталь өзінің тағамдарында британ тарихын пайдаланады. 1990 жылдардың соңында ол "Вивендиер" кітабының аудармасын алғаннан кейін тарихи тамақ пісіруге қызығушылық танытты. Бұл кітап 15 ғасырдағы тамақ пісіру қолжазбасының аудармасын қамтиды, онда ерекше рецепттер болды, мысалы, қуырылғандай көрінетін, бірақ берілген кезде тіріліп кететін тауық. Ол: «Бұрынғы тамақ пісірудің соншалықты көңілді, батыл және шығармашыл болатынын білмедім», - деді. Содан кейін ол Оксфордтағы тамақ және тамақ пісіру симпозиумына қатысты, онда Ричард Фичпен танысты, ол Тарихи Корольдік сарайлар үшін жұмыс істейтін тамақ тарихшысы, сондай-ақ Марк Мелтонвиллпен де кездесті. Кейін ол үшінші тамақ тарихшысы Иван Деймен танысып, осы үшеумен бірге кеңесіп, британдық тарихи аспаздық кітаптардағы рецепттерден шабыттанған тағамдарды әзірлеуді бастады. Тарихи рецепт негізінде дайындалған алғашқы толыққанды тағам – Quaking Pudding болды, ол қазір Хиндс-Хедтің мәзірінде бар. Одан кейін Fat Duck мәзірінде ұсынылған Beef Royal және Шоколад шарабы келді. Хестон Блюменталдың Dinner ашылуы оған тарихи тамақ пісіруге одан да көп мүмкіндік берді, ал оның мәзірі тек өткеннің рецепттерінен шабыттанған тағамдардан тұрады. Оның 2013 жылғы "Тарихи Хестон" кітабы – Хестон Блюменталдың Dinner, Fat Duck және Hinds Head мәзірлерінде пайда болған тарихи рецепттердің жинағы.
Патшалық қамқорлығы
2009 жылы Аскот апталығында өткен жеке кеште Блюментал Виндзор сарайында Елизавета II патшайымға тамақ дайындауға шақырылды. Менюге балықтың пеште пісірілген түрі, құлпынай торты және жеміс салып қойғандай етіп жасалған, ішкі органдары мен миынан жасалған алғашқы тағам кірді. Ол Королеваның Алмаз мерейтойы тойлауларына қатысушыларға арналған пикник тамағын дайындауға таңдалды және 2012 жылдың маусым айында Королеваның Алмаз мерейтойына арналған концертте Корольдік ложада қонақ болды.
Жеке сыйлықтар
2004 жылы Блюментал Гордон Рамзи, Фил Ховард және Реймонд Бланк сияқты шефтермен бірге The Catey Awards сыйлығында «Жылдың шефі» аталымын жеңіп алды. 2006 жылдың қаңтар айында Блюментал британдық гастрономияға қосқан үлесі үшін Жаңа жылдық құрмет көрсетулер тізімінде OBE орденімен марапатталды. Оның тамаққа ғылыми көзқараспен келуі үшін бірнеше құрметті дипломдар берілді. 2006 жылдың шілдесінде Блюменталға Ридинг университеті оның тамаққа ерекше ғылыми тәсілі мен университеттің Азық-түлік биоғылымы мектебімен ұзақ жылғы байланысы үшін құрметті ғылым докторы дәрежесі табыс етілді. Сондай-ақ 2006 жылдың шілдесінде Блюментал Корольдік химия қоғамының құрметті стипендиясын алған тұңғыш шеф атанды. Блюментал 2007 жылы Бристоль университетінен құрметті ғылым магистрі дәрежесін алды. 2013 жылдың желтоқсанында Блюментал Лондон университетінен құрметті ғылым докторы дәрежесін алды, бұл оның саласындағы жаңашылдық зерттеулері мен жетістіктерін мойындады. 2013 жылдың маусым айында Арм колледжі Блюменталға жеке герб тағайындады.
Ресторан сыйлықтары
Хестонның The Fat Duck және Heston Blumenthal-дың Dinner атты ресторандары көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде "Әлемдегі үздік мейрамхана" аталымына да қол жеткізді.