Кіріспе

Француз аспазшысы (1951–2003)

Бернард Даниэль Жак Лоизо (bɛʁnaʁ danjɛl ʒak lwazo; 13 қаңтар 1951 – 24 ақпан 2003) – Саулиу, Кот-д’Ордағы Le Relais Bernard Loiseau мейрамханасының француз аспазшысы. Ол Мишлен нұсқауында үш жұлдызға ие болды және Gault Millau мейрамхана нұсқауында 19.5/20 ең жоғары бағасын алды. 1980-1990 жылдары ең көп танымал француз аспазшыларының бірі болды. 2003 жылы Relais & Châteaux қауымдастығының мүшесі болғаннан кейін, Лоизо Gault et Millau нұсқауында 19/20-дан 17/20-ға дейін төмендетілді және Le Figaro газетіндегі гастрономиялық сыншы Франсуа Симоннан өте теріс пікір алды, бірақ Мишлен нұсқауындағы үш жұлдызын сақтап қалды. Сынаптардың күшті қарсылығы жалғасқанда және ақпарат құралдары Мишлен жұлдызынан айырылуы мүмкін екендігі туралы болжам жасағанда, ол түсіндірме бермей, өзін-өзі атып өлтірді. Оның өлімін түсіндіруге бағытталған теориялар қызу пікірталас тудырып отыр. Оның бұл шешіміне клиникалық депрессияның күшеюі ықпал еткен болуы мүмкін.

Ерте өмір

Лоизо Францияның орталық бөлігіндегі Овернь аймағындағы Шамалиерде дүниеге келген. Ол жасөспірім шағында аспаз болуға шешім қабылдады және 1968-1971 жылдар аралығында Роанн қаласындағы Жан және Пьер Троисгрос ағайындылары басқаратын әйгілі La Maison Troisgros мекемесінде шәкірттікке түсті.

Мансап

1972 жылы Лозо ресторатор Клод Вергердің «La Barrière de Clichy» ресторанында жұмыс істей бастады. Көп ұзамай ол «Gault Millau» басылымының жақтаушысы, дәстүрлі француз гастрономиясының классикалық тағамдарына қарама-қарсы, жеңілдік пен тазалықты баса көрсететін «жаңа асхана» стилін қолдайтын шебер ретінде танылды. 1975 жылы Вергер Саулиудегі бұрынғы беделді «La Côte d'Or» ресторанын сатып алғанда, Лозоны бас аспаз етіп тағайындады және оған ерекше тағам жасау стилін дамытуға мүмкіндік берді. Лозо 1982 жылы Вергерден «La Côte d'Or» ресторанын сатып алды, ал әйгілі «Michelin Guide» 1991 жылы оның мекемесіне үш жұлдызды рейтинг берді. Оның ең ұсақ бөлшектерге дейін назар аударуы, қарбалас жұмыс етуі және талғампаздық табиғаты оны кәсіби сатының шыңына жеткізді, сондай-ақ білімді және адал, бірақ кешірімсіз және талапкер клиенттерге ие болды. Бернард Лоизо 1998 жылы «Bernard Loiseau SA» компаниясын құрды және мейрамханасын корпорациялау және сауда жасау тұжырымдамасын енгізген алғашқы жұлдызды шеф болды. Ол қайтыс болған кезде, ол биржада саудаланған жалғыз француз шефі еді. «Bernard Loiseau SA» аясында Лозо көптеген кітаптар жариялады, мұздатылған тағамдар желісін құрды және «La Côte d'Or» мен оған іргелес бутик дүкенін басқарумен қатар Парижде үш дәмхана ашты. Франция үкіметі оған ең жоғары награда – 1994 жылы «Chevalier (Knight) de la Légion d'honneur», 1986 жылы «Chevalier (Knight) de l'Ordre national du Mérite» және «Chevalier du Mérite agricole» ордендерін табыс етті.

Өлім

1990 жылдардың аяғында Азиядан ықпалданып жазылған "қосымша асүй" (fusion cuisine) деген жаңа стиль Францияны шарлады, ол халықаралық корпоративтік топқа және трендтерге ұмтылатын "тағамды жақсы көретін" (foodies) жандарға (бұл қозғалыстың жаңа сөзі) қызмет көрсетті, бірақ Луазо оған қарсы тұрды. Дегенмен, басым пікір – танымал Луазоның беделі төмендеп барады, оның асханасы мен философиясы жаңа үрдістермен ығыстырылып жатыр деген болды. Ол осы кезде үлкен қарызға батып, дені салмақтан айнып, ауыр депрессиядан күйренетін болды. Луазо 2003 жылдың 24 ақпанында өз-өзіне қол жұмсады, мейрамханасында түскі ас өткізгеннен кейін өзіне оқ жатып өлді. Gault Millau анықтамалығында оның мейрамханасының бағасы 19/20-дан 17/20-ға төмендетілді, сондай-ақ Le Figaro газетінде Michelin анықтамалығы Ла Кот д'Ордың үш жұлдызының біреуін алып тастауды жоспарлап отыр деген қауесет тарады. Луазо үш жұлдызды шеф болуды өмірлік мақсаты еткен еді, бұл мақсатқа жету үшін La Côte d'Or мейрамханасында 17 жыл бойы тынымсыз еңбек етті. Оның қайтысынан кейін үш жұлдызды шеф Жак Ламелуаз Луазо бірде: "Егер мен бір жұлдызды жоғалтсам, өзімді өлтіремін" деп айтқанын еске алды. 2021 жылға қарай La Côte d'Or екі жұлдызды мекеме болып қала береді, оны бас шеф Патрик Бертрон басқарады.

Халықтық ақпарат құралдарында

2007 жылы шыққан «Рататуйль» мультфильмінің сюжеті Лузоның өмір тарихымен байланысты, ал фильмдегі шеф-аспаз Огюст Густо кейіпкері Лузо мен Поль Бокюздан шабыттанған. Режиссер Брэд Бёрд және басқалар Францияда «La Côte d'Or» мейрамханасына да барған.