Кіріспе

Манхэттендегі кеңсе көкжиегі, Нью-Йорк. 1 Нью-Йорк Плаза – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің қаржылық ауданында, Оңтүстік және Уайтхолл көшелерінің қиылысында, Оңтүстік паромнан жақын жерде орналасқан кеңсе ғимараты. Биіктігі 195 метр, 50 қабаттан тұратын бұл ғимарат – Төменгі Манхэттендегі ең оңтүстікке орналасқан көкжиек. Оны Уильям Лесказ & Ассокс. және Kahn & Jacobs жобалаған, ал құрылысын Сол Атлас және Джон П. Макграт жүзеге асырған. Фасадты Невио Маджора жасаған, ол қорап тәрізді "ұя" үлгісінен тұрады, терезелері ішке қарай ойысқан, алюминиймен қапталған қабырға элементтері құрылыс кезінде танымал болған, жылумен белсендірілетін лифт түймелеріне ұқсайды. Бірінші қабатта сауда орталығы бар.

Құрылысы және алғашқы жылдары

1959 жылы Нью-Йорк қаласы осы құрылыс аймағындағы жерді Battery Park Urban Renewal Area аясында иелігіне өткізуге тырысты. Жоспарда бірнеше кварталды қоғамдық тұрғын үйлер үшін "суперблокқа" біріктіру көзделген. Бұл жоспар орындалмағаннан кейін, қала Нью-Йорк қор биржасын осы жерге көшіруді үміттенеді. Алайда, жердің иесі – Atlas McGrath фирмасы – өздерінің жерін сақтап қалу үшін сотқа жүгініп, оны жекеменшікпен дамытуға дайын екендерін мәлімдеді. Құрылыс жұмыстары басталғаннан кейін көп ұзамай Chase Manhattan Bank ғимараттағы 22 қабатқа 30 жылға 200 миллион долларлық жалдау шартына қол қойды. Salomon Brothers инвестициялық банкі де ерте уақыттағы тұрғындардың бірі болды және 1970 жылы ғимаратқа көшіп келді. 1970 жылдың 5 тамызында ғимаратта өрт шығып, екі адам қаза тауып, 35 адам жарақат алды. Өрттің себебі Алан Гринспенге тиесілі Townsend Greenspan фирмасының кеңсесінің алдындағы бұзылған компьютерлік қосылыс болды. Өлімге себеп болған лифт өртеніп жатқан қабатқа "шақырылды", себебі жылуға реакция беретін қоңырау түймелерінің бірі – ыстық саусақпен басуға арналған – оттың ыстығына реакция берді. 1975 жылдың ақпанында Thomson & McKinnon Auchincloss Kohlmeyer сақтандыру брокерлік компаниясы ғимараттың 47-ден 49-қабаттарына жалдау шартына қол қойды. Ол кезде ғимараттың 95% толғандығы хабарланды. 1978 жылдың наурыз айында First Boston инвестициялық банкі жақын жердегі 20 Exchange Place-тен көшіп, ғимаратта жалдау шартына қол қойды.

Меншікті қуып шығу

1989 жылы Чейс ғимаратты 140 миллион долларға сатып алды. Алайда, 1991 жылы Чейс өз қызметкерлерінің көп бөлігін ғимараттан Бруклиннің орталығындағы MetroTech орталығына көшірді, ал Salomon Brothers 7 Дүниежүзілік сауда орталығына көшті. Томсон мен Маккиннон банкротқа ұшырағаннан кейін ғимараттың бір бөлігі бос қалды. Чейс 1990 жылдардың басында ғимаратты қайта жаңартып, лоббиді, лифт кабиналарын және алаңын жақсартуға 50 миллион доллар, ал асбестті жоюға тағы 50 миллион доллар жұмсады. Одан кейін Prudential Securities компаниясы ғимараттағы кеңістіктің көп бөлігін жалға алды. Компания көшіру үшін кем дегенде 106 миллион доллар салық жеңілдіктері мен ынталандырулар алды және дерек орталығы, сауда алаңы және ғимаратқа қуат беру үшін арнайы генераторлар салуға 147 миллион доллардан астам инвестиция салды. Екі жыл өткен соң, 1994 жылы Prudential ғимараттағы тағы бір бөлігін жалға алып, кеңейді. Сол жылы Goldman Sachs компаниясы да ғимараттағы кеңістіктің бір бөлігін жалға алды.

Trizec Properties компаниясының меншік құқығы

1999 жылы канадалық жылжымайтын мүлік компаниясы Trizec Properties Chase Manhattan Bank-тен 390 миллион долларға ғимаратты сатып алды. Бір Нью-Йорк Плазаның кондиционерлеу жүйесі Кон Эдтің Нью-Йорк қаласының бу жүйесіне тәуелді. 2001 жылдың 11 тамызында жертөледегі бу турбинасы бұзылып, одан болған жарылыс Голдманның NASDAQ-тағы нарық жасау қызметін сол күні үшін тоқтатты. Morgan Stanley 2005 жылдың маусым айында Prudential компаниясының бұрынғы кеңсе кеңістігін жалға алуға келісім жасады. Компания 2300 қызметкерін ғимаратқа көшіруге міндеттенді және Нью-Йорк штатынан 11 миллион доллар салық жеңілдігі алды. Lehman Brothers және Goldman Sachs компаниялары 2006 жылы ғимаратқа 400 миллион долларлық коммерциялық ипотекалық қарызды кепілдікпен қамтамасыз етілген ипотека берді. Сол жылы Brookfield Office Properties Trizec Properties компаниясын сатып алып, 1 New York Plaza-ның жаңа иесіне айналды. 2012 жылдың сәуірінде Morgan Stanley 2029 жылға дейінгі мерзімге жалға берілетін келісімшарт бойынша кеңістігін кеңейтті. Бұл кеңістікті бұрын Goldman Sachs пайдаланған, ол 2011 жылы салынысы аяқталған 200 West Street-ке көшіп өткен. Кеңейтілгеннен кейін ғимараттың шамамен 85%-ы толтырылды.

Сэнди даулымы және соңғы тарих

2012 жылдың қазан айында «Сэнди» даулы Сэнди даулымы ғимаратқа ауыр зиян келтірді, нәтижесінде ғимараттың төменгі қабаттарында су басып, шамамен су көлемі келді. Сауда алаңы толығымен су астында қалды және оны толығымен қайта жаңарту қажет болды. 2012 жылдың 17 қарашасынан бастап кеңселерді жалға алғандар қайта оралуға рұқсат алды. 2014 жылдың наурыз айында Ұлттық сақтандыру комиссарлары қауымдастығы өз кеңсесін ғимараттың 42-ші қабатындағы кеңістікке көшірді. Соған шамамен бір уақытта «Ревлон» компаниясы бұрын «Goldman Sachs» компаниясының саудалық қабаттары болған ғимараттың ең жоғарғы екі қабатына көшіп келді. Сол жылы «Davis Brody Bond» архитектуралық дизайн фирмасы да 42-ші қабатқа көшіп келді, «National Futures Association» 43-ші қабатты иеленді, ал «WellCare» «Macmillan Publishers» үшін жылдың ең ірі мәмілесін жасады. Олар ғылым және білім бөлімі үшін 45-тен 48-ге дейінгі қабаттарды алды. Мәмілелердің көптігінен кейін жыл соңында ғимараттың 99% толтырылды. Жаңа арендаторлардың қатарында «Starbucks», «Chipotle Mexican Grill», «Chopt» және «Gateway Newstands» компаниялары бар. 2016 жылдың наурыз айында «Wells Fargo» ғимаратқа 750 миллион долларлық ипотека берді. Жыл соңында «AEW Capital Management» компаниясы «Brookfield» компаниясынан шамамен 15% үлесті 232,2 миллион долларға сатып алды, бұл 1,4 миллиард долларлық бағамен сәйкес келеді. «Brookfield» 2020 жылдың желтоқсанында «BMO Harris Bank», «Goldman Sachs» және «Wells Fargo» банктерінен 835 миллион долларлық ипотекамен ғимаратты қайта қаржыландырып, «Wells Fargo» компаниясының бұрынғы ипотекасын алмастырды. 2022 жылдың сәуірінде «Brookfield» және «CIC» компаниялары Нью-Йоркте кеңселік кеңістіктерге сұраныстың төмендеуіне байланысты «One New York Plaza» ғимаратын сатуға шығарды. Ғимараттың бірлескен иелері 2023 жылдың қаңтарында ғимаратты сату туралы ұсыныстарын кері қайтарып алды.

Жалға алушылар

Бір Нью-Йорк Плазаның бұрынғы көрнекті тұрғындары оның өркендеген кезеңіндегі Соломон Брадерс және Голдман Сакс компаниялары, сондай-ақ Морган Стенли, Nature Publishing Group және Revlon.