Кіріспе

Американдық мүсінші және суретші Дэвид Смит, 1970-ші жылдардың австралиялық мүсіншісі Роланд Дэвид Смит (9 наурыз 1906 – 23 мамыр 1965) – ықпалды және жаңашыл американдық абстрактілі экспрессионист мүсінші және суретші, ірі болат абстрактілі геометриялық мүсіндер жасауымен кеңінен танымал. Индиана штатының Декатур қаласында туған Смит бастапқыда сурет салумен айналысты, 1926 жылдан 1930 жылға дейін Нью-Йорктегі Art Students League-де білім алды. Алайда, оның көркемдік жолы 1930 жылдардың басында, ол мүсін жасауға көшкенде өзгере бастады. Мансабының алғашқы кезеңінде ол өнеркәсіптік заттарды қамтитын дәнекерленген металл конструкцияларын жасады, бұл мүсін өнерінің кейінгі дамуын болжады. 1940-1950 жылдары оның туындылары жеке тұлғаға, пейзажға негізделген мүсіндерге ауысты. Бұл туындылар металда сурет салуға ұқсас нәзік сызықтық сипатқа ие болды және заманауи сурет салудың эстетикасын қайталады. Смит белгілі абстрактілі экспрессионист суретшілермен, соның ішінде Джексон Поллок пен Роберт Матервеллмен жақын достық қарым-қатынас орнатты, бұл осы кезеңдегі әртүрлі өнер түрлері арасындағы байланысты көрсетеді. 1950 жылдардың соңында оның мүсіндері монументальді масштабқа ие бола бастады. Жоғары жылтыратылған болаттан жасалған геометриялық пластиналарды пайдалану арқылы оның туындылары редуктивті және геометриялық эстетиканы дамытты. 1960 жылдардағы осы ірі туындылар онжылдықтың соңында пайда болған минималистік «бастапқы құрылымдардың» алдын бағыштаушылары саналады, бұл Смиттің мүсінге қатысты болашаққа бағытталған көзқарасын одан әрі көрсетеді.

Ерте өмір

Роланд Дэвид Смит 1906 жылдың 9 наурызында Индиана штатының Декатур қаласында дүниеге келді және 1921 жылы Огайо штатының Паулинг қаласына көшіп барды, онда орта мектепті бітірді. 1924-1925 жылдары ол Афинадағы Огайо университетінде (бір жыл) және Нотр-Дам университетінде оқыды, бірақ екі аптадан кейін сурет салуға арналған курстар болмағандықтан оқуын тоқтатты. Осы уақыт аралығында Смит Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы Studebaker автомобиль зауытында жазғы жұмыс істеді. Содан кейін ол Вашингтондағы Джордж Вашингтон университетінде өнер мен поэзияны қысқа мерзім оқыды. 1926 жылы Нью-Йоркке көшіп келгенде ол Дороти Дехнермен танысты (олар 1927 жылдан 1952 жылға дейін үйленген) және оның кеңесімен Нью-Йорктегі Көркемөнер студенттер лигасына сурет салуға қатысты. Оның ұстаздарының ішінде америкалық суретші Джон Слоан және Ханс Хофманмен бірге оқыған чех модернистік суретшісі Ян Матулка болды. Матулка Смитті Пикассо, Мондриан, Кандинский және орыс конструктивистерінің туындыларымен таныстырды. 1929 жылы Смит Джон Д. Грэммен кездесті, ол кейін Пабло Пикассо мен Хулио Гонсалестің дәнекерленген болаттан жасалған мүсіндерімен таныстырды.

Алғашқы жұмыстар

Смиттің Адольф Готлиб және Милтон Эйвери сияқты суретшілермен ертедегі достығы 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде, ол Нью-Йорктегі Works Progress Administration's Federal Art Project жобасына қатысқанда нығайтылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Смит американдық локомотив компаниясында, Шенеқтади, Нью-Йорк штатында локомотивтер мен M7 танктерін құрастырушы болып жұмыс істеді. Ол Сара Лоренс колледжінде оқытушылық етті.

1945 жылдан кейін

Соғыстан кейін Смит жинаған дағдыларымен бірге, 1945-1946 жылдар аралығында шығармашылықтың күшті толқынында өзінің жинаған энергиясы мен идеяларын босатып жіберді. Оның өнімділігі артып, өзінің ерекше, жеке символикасын қалыптастыруға кірісті. Дәстүр бойынша металл мүсін – суретші жасаған қалыпты пайдаланып, қолөнершілер құйған қоладан жасалған мүсін. Алайда Смит мүсіндерін бастапқыдан, болат және басқа металл бөліктерін отпен біріктіре жасады, суретшінің суретті сурет полотносына жағуынша; оның мүсіндері көбінесе бірегей туындылар болып табылады. "Мен суретшілермен біргемін" деп жиі айтқан Смит бұрын үш өлшемде көрсетілмеген сюжеттерді мүсіндеді. Ол скульптуралық пейзаждар (мысалы, Гудзон өзенінің пейзажы), натюрморт мүсіндер (мысалы, Натюрморт ретінде бас) және тіпті жазба парақтың мүсінін (Хат) жасады. Оның ең революциялық идеясы – сурет пен мүсін арасындағы жалғыз айырмашылық үшінші өлшемнің болуы еді; ол мүсіншінің "көзқарасы суретшінің ойынша еркін. Оның жауап беру мүмкіндігі де, шеберлігі де зор" деді. Смит 1950 жылы беделді Гуггенхайм стипендиясын алды, ол келесі жылы жаңаланды. Қаржылық қиындықтардан құтылып, ол көбірек және ірі туындылар жасады, алғаш рет толықтай тот баспайтын болаттан мүсіндер жасауға мүмкіндік алды. Ол мүсіндерді сериямен жасауды бастады, олардың алғашқысы 1951-1959 жылдардағы Агриколалар болды. Ол университеттерде дәріс оқып, симпозиумдарға қатысып, танымалдылыққа ие болды. 1950 жылы Дехнерден ажырасып, 1952 жылы ресми түрде ажырасты. Ол әр болат таяқшаны кесіп, тығыздап, жалпақтап, қысып және иіп жасады, кейін оның бетін жылтыратып, тоттандырып, бояп, лак немесе балауыз жақты. 1950 жылдардың ортасынан бастап Смит өзінің тот баспайтын болат мүсіндерін абразивті дискпен жылтырату әдісін зерттеді, бұл әдіс оның Куби сериясында (1961-1965) толыққанды көрініс тапты. Оның туындыларының көлемі арта берді: 1953 жылғы Tanktotem III 7 фунт биіктікте, 1961 жылғы Zig I 8 фунт, ал 1963 жылғы 5 Ciarcs шамамен 13 фунт биіктікте. Соңында, 1950 жылдардың соңында Смит спрей бояуды қолдана бастады – сол кезде жаңа материал – теріс кеңістіктен пішіндер жасау үшін, оның кейінгі мансабы геометриялық жазықтықтар мен денелерге бұрылды. Оның отбасы да үлкейді; ол қайтадан үйленді және екі қызы болды: Ребекка (1954 жылы туған) және Кандида (1955 жылы туған). Ол кейінірек жасаған көптеген туындыларына балаларының есімдерін берді (мысалы, Bec Dida Day, 1963, Rebecca Circle, 1961, Hi Candida, 1965). 1960 жылғы ақпан айындағы Arts журналы Смиттің туындыларына арналды; сол жылы ол Батыс жағалауындағы алғашқы көрмесін, Лос-Анджелестегі Эверетт Эллин галереясында жеке көрме өткізді. Келесі жылы ол "Карнеги Интернешнл" байқауында үшінші орынды иеленуден бас тартты, "біздің замандағы марапаттау жүйесі ескірген" деді. 1962 жылы Джан Карло Менотти Смитті Сполетодағы "Festival dei Due Mondi" фестивалі үшін мүсіндер жасауға шақырды. Ол өлімінен бұрын аяқтаған соңғы туындыларының бірі – "Куби" үшін ең танымал. Бұл сериядағы мүсіндер тот баспайтын болаттан жасалған, қолмен сүртілген, абстрактілі экспрессионизмнің жеңіл қимылдарын еске түсіреді. Куби туындылары геометриялық пішіндердің композициясынан тұрады, олар оның тепе-теңдікке деген қызығушылығын және оң және теріс кеңістіктің контрастын көрсетеді. 2005 жылы Cubi XXVIII Sotheby's аукционында 23,8 миллион долларға сатылып, аукционда сатылған ең қымбат заманауи өнер туындысы ретінде рекордты жаңартты.

Суреттер мен суреттер

Ол негізінен мүсінші ретінде танымал болғанымен, Смит өмірі бойы сурет салып және сызбалар жасады. 1953 жылға қарай, ол жылына 300-400 сызба жасап шығаратын болды. Оның туындыларында адам бейнесі мен пейзаж, сондай-ақ жұмыртқа сарысы, қытай сиясы және қылшақтармен жасалған, 1950-ші жылдардың соңында қолданыла бастаған "спрейлермен" жасалған ишаралық, дерлік каллиграфиялық іздер бейнеленген. 1963-1964 жылдардың қысында ол "Соңғы жалаңаштар" сериясын бастады. Бұл сериядағы суреттер негізінен холстқа түсірілген жалаңаш денелердің сызбалары. Ол шприцтер мен бөтелкелерден сығылып шыққан эмальды бояумен еденге жайылған холстқа сызықтар салды. "Атауы жоқ (жасыл сызықты жалаңаш)" металл зәйтүн жасыл эмальмен боялған және суретшінің соңғы акциялық суреттерінің көрнекті мысалы болып табылады.

Басқа жұмыстар

Кубиске дейін Смит өзінің "ғарыштағы суреттер" деп сипатталатын мүсіндерімен кеңінен танылды. Ол бастапқыда суретші және сызба салушы ретінде білім алған, ал "Гадсон өзенінің ландшафты" (1950) және "Хаты" (екеуі де 1950) мүсіндері мүсін мен сурет арасындағы шекараны жойды. Бұл туындылар қатты нысанның орнына нәзік өрнектерді пайдаланады, екі өлшемді көрініспен дөңгелек мүсіннің дәстүрлі түсінігіне қайшы келеді. Модернист дәуірінің көптеген суретшілері сияқты, Джексон Поллок және Марк Ротко сияқты, Смиттің ерте туындыларының көп бөлігі сюрреализмнің күшті ықпалында болды. Соғыстың қасіреттеріне қарсы айтылатын қола рельефтер сериясы – "Намыссыздық медальдары" – осының ең жарқын мысалдарының бірі. Бұл медальдардағы бейнелер ерекше, қорқынышты және көбінесе зорлыққа толы. Оның өзі берген сипаттамалары медальдарды айқын көрсетеді және осы әрекеттерге қатысты айқын наразылық білдіреді, мысалы, "Соғысқа үгіт-насихат" (1939–40) туралы мына мәлімдемесі:

Өлім машиналарымен сананың зорлануы – Құдайдың қолы қасіреттерге нұсқайды. Бұқаның үстіндегі қызыл крест медбикесі кларнет тартып ойнайды. Бұл аренадағы жылқы өлген, бұқалар тыныш, оларға мінуге болады.