Кіріспе

Just Born, Inc. – американдық тәтті компаниясы, Пенсильвания штатының Бейтлехем қаласында орналасқан, отбасылық кәсіпорын. Компания Goldenberg's Peanut Chews, Hot Tamales, Mike and Ike, Peeps, Teenee Beanee желе бұршақтары және Zours сияқты көптеген тәттілерді өндіреді және сатады. Өнімдерін "Керемет тәтті жасалмайды, ол Just Born болады" деген ұранмен жарнамалайды. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, компания АҚШ-тағы ең ірі тәтті компаниялардың қатарында 10-орынды иеленді.

Тарих

Ресейлік еврей иммигранты Сэм Борн (1891–1959) 1909 жылғы желтоқсанда АҚШ-қа келді. Ол Сан-Францискоға көшіп барды, онда 1916 жылы Борнға Сан-Франциско қаласының "кілті" сыйлық ретінде табыс етілді, себебі ол Борн Sucker Machine ойлап тапқан болатын – қант-жеміске таяқшаларды механикалық түрде орнататын машина. 1917 жылы Борн Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында шағын сауда дүкенін ашты. Дүкенінің терезесінде күнделікті жасалатын тәттілердің ассортиментін көрсетіп, олардың тазалығын "Just Born" деген жазумен жарнамалады. Компанияның бастапқы логотипінде қант өлшегіш таразыда жатқан сәби бейнеленген. Сэм Борн шоколадты "жимми" деп аталатын үгітілген шоколадты және мұзқаймақтың бетін қатайтатын қаптаманы да ойлап тапқан. 1923 жылы Борн Нью-Йорк қаласында жеке өндіріс компаниясын құрды. Борнның жеңешелері Ирв пен Джек Шаффер компанияға қосылып, тәтті өнімдерді сату мен таңдауға көмектесті. 1932 жылы үштік Бейтлехемге (Пенсильвания штаты) көшті. Компания 1920 жылы салынған және банкротқа ұшыраған баспаханадан 224 396 шаршы фут (шамамен 20 880 шаршы метр) ауданы бар төрт қабатты ғимаратты сатып алды. Сэм Борнның ұлы Боб Борн 1945 жылы компанияға қосылды және кейіннен 30 жылдан астам компания президенті болды. Ол Peeps құрастыру процесін механикаландырған екі адамнан тұратын команданың мүшесі болды, бұл өндірістің күрт өсуіне әкелді, соның арқасында Just Born Америкадағы маусымдық зефир тәттілерін ең ірі өндірушісіне айналды. Боб Борн 2023 жылдың 29 қаңтарында 98 жасында дүние салды. 1953 жылы компания Ланкастер округындағы Rodda Candy Co. компаниясын сатып алды, ол желе тәттілерін және маусымдық (Пасха) "мартелло" тәттісін – Peeps-ті өндірді. Кейіннен Just Born өнімді механикаландырып, жыл бойы сату үшін жарнамасын кеңейтті.

Кәсіподақ пен зейнетақы даулары

2016 жылдың 2 қыркүйегінде Нан, кондитерлік өнімдер, темекі және астық диірмендері халықаралық кәсіподағының 6-шы жергілікті ұйымының мүшелері компанияның соңғы келісімшарт ұсынысын бірауыздан қабылдамағандықтан 7 қыркүйекте ереуілге дауыс берді. Жұмысшылардың көпшілігі 30 қыркүйекте жұмысына оралды, бірақ ешқандай түпкілікті келісімге қол жеткізілген жоқ. Даудың түпкі себебі – компанияның болашақ қызметкерлерді «Нан және кондитерлік кәсіподақ» және «Индустриалды халықаралық зейнетақы қоры» деп аталатын көп жұмыс берушілердің зейнетақы қорынан шығаруға тырысуы. Мұндай шығару үшін жұмыс беруші 60 миллион АҚШ долларын төлеуге міндетті (болашақ зейнеткерлерді қаржыландыру үшін), бірақ Just Born бұл төлемнен қашу үшін сотқа жүгінді.