Кіріспе

19 ғасырдағы білім берудегі ар-ождан ережесі

Ар-ождан ережесі 19 ғасырдың көп бөлігінде Англиядағы білім беруде маңызды ұғым болды. Бұл контексте ол мектеп оқушыларының ата-аналарына өз діни принциптеріне қайшы келетін Англия шіркеуінің құлшылықтарынан немесе басқа мектеп шараларынан оларды алып қалуға рұқсат беруді білдірді.

Шолу

Ар-ождан туралы ереже 1870 жылғы "Бастауыш білім беру туралы" заңның (33 және 34 Виктория, 75-ші тарау), құрамына кіріп, мемлекеттің діни оқытуға қатысты бейтараптығын және немқұрайлылығын орнатып берді. Бұл ереже діни азшылықтардың діни бостандығын қорғау мақсатымен барлық мемлекеттік қаржыланатын мектептерге енгізілді, олар діни қарсыластар ретінде қарастырылды. Шотландия мен Ирландияға қолданылмаған заңда "мектепте ешқандай нақты бір дінге тән діни катехизм немесе діни рәсімдер оқытылмауы тиіс" делінген. Ар-ождан туралы ереже студенттерді сенімдеріне сәйкес сабаққа қатысуды талап ететін сенбі күнгі немесе басқа күндерігі сабақтардан босатпайды. Заң әртүрлі мүдделер мен ықпалдардан тұрады, сондықтан ол шіркеу принциптерімен шектелмейді. Сыншылар оны "әлемдік араласу" деп атайды, білім беруді қарапайым оқытуға айналдырады деп санайды.

Қолданылуы

Шотландияда осыған ұқсас заң 1872 жылы қабылданды. Осыған ұқсас саясат кейбір британдық колонияларда, мысалы, Ливард аралдарында қабылданды, олар 1890 жылы өздерінің Білім беру заңын қабылдады. Бұл заң мемлекеттік қаржы алатын мектептерді басқаруға мемлекеттік қатысуды күшейтті, сонымен қатар оқушыларға сабақтарында кемсітушілікке ұшырамай, ішкі сенімге сүйену құқығын берді. Үндістанда бұл мәселе 1882 жылы К.Т. Теланг басқарған комиссия оны көтергеннен кейін талқылау тақырыбына айналды, комиссия мемлекеттен грант алатын жеке мектептер оны қабылдауын ұсынды. Бірақ бұл ішкі сенімге сүйену ережесі алғаш рет 1904 жылы Траванкорда қолданылды.