Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наварра королі 1484–1516 жылдары Иоанн III (; 1469 – 14 маусым 1516) – 1484 жылдан өліміне дейін әйелі, королева Екатеринаның күйеуі және бірге билеушісі ретінде Наварра королі болды. Ол Альбрет мырзасы Ален I мен Перигор графесі Франческаның ұлы еді.
King of Navarre from 1484 to 1516
John III (; 1469 – 14 June 1516) was jure uxoris King of Navarre from 1484 until his death, as husband and co ruler of Queen Catherine. He was a son of Alain I, Lord of Albret, and Frances, Countess of Périgord.
Екатерина патшайыммен неке және таққа отыру
1484 жылы королева Екатеринамен (1470-1517) некелесуі арқылы Наварра королі және Фуа графы атанды. Ол Екатеринамен бірге патшалықты басқаруға қатысты міндеттерді бөлісті, бірақ оның билігі Екатеринаның анасы Магдалена де Валуаның 1494 жылға дейін оған қамқорлық жасауымен сипатталды. Ол 1495 жылы қайтыс болды. Арагон королі Фердинанд II Наварра тәжіне үнемі дипломатиялық және әскери қысым көрсетіп, Наваррадағы Бомонт партиясының қолдауына ие болды. Ол мен Екатерина 1494 жылдың 10 қаңтарында Памплонада монархтар ретінде таж кигізілді. Салтанатты рәсімге дейін Луи де Бомонт – Лерин графы бекініске басып кіріп, тонады. 1493 жылғы Рождество күні граф патша мен патшайымның астанаға жолын кесті, бірақ қысқа мерзімді бейбіт келісімге қол жеткеннен кейін рәсім өтті. Таж кигізу рәсімінен кейін өткен бір апталық тойда Иоанн III және оның әкесі баск тіліндегі өлеңдерде Лабрит деп аталды – бұл Наваррада олардың әдеттегі аты, сондай-ақ 1493 жылы Олитте роман тілінде жазылған құжатта да қолданылды.
He became King of Navarre and Count of Foix by virtue of his 1484 marriage to Queen Catherine (1470–1517), successor of her brother Francis Phoebus in 1483. He shared with Catherine tasks related to the government of the kingdom, but his rule was marked by the guardianship of Catherine's mother Magdalena de Valois up to 1494—she died in 1495—and persistent diplomatic and military pressure of Ferdinand II of Aragon over the Crown of Navarre, supported on the ground by the Beaumont party of Navarre. He and Catherine were crowned as monarchs in Pamplona on 10 January 1494. In the run up to the ceremony, Louis of Beaumont—count of Lerín—had taken over and ransacked the stronghold. On Christmas 1493, the count blocked the access of the king and queen to the capital city, but after a fleeting peace agreement was reached, the ceremony was held. In the week long festival following the crowning ceremony, John III and his father are referred to in Basque language verses as Labrit, their usual naming in Navarre—also at Olite in 1493, document written in Romanic language.
Патшалық басып кірді
1512 жылы Наварраға Арагонның Фердинанд II жіберген біріккен Кастилия-Арагон әскері шапқындады, оның екінші әйелі – королева Екатеринаның туысы Гермен де Фуа (1490-1538) болды. Альба герцогының басқаруымен кастильдік әскерлер Пиреней тауларын кесіп өтіп, 1512 жылдың 10 қыркүйегінде Сен-Жан-Пье-де-Портты басып алып, мериндадтың көп бөлігінде қиратушылықтар жасады. Онда Иоанн III және Екатерина Наварраның адалдары кастильдіктерге қарсы күресті, бірақ кастильдіктер Сен-Жан-Пье-де-Портты және оның айналасындағы жерлерді өздерінде сақтап қалды. Шапқыншылықтан кейін, Пиреней тауының оңтүстігіндегі Наварра, Наварра заңдарын және институттарын сақтауға ант берген жеңімпаз Фердинанд тарапынан Кастилияға номиналды түрде автономды патшалық (aeque principalis) ретінде қосылды (1515). Патшалық отбасы Төменгі Наваррамен шектес патшалық Пиреней иелігі және княздығы – Беарнға паналады. 1510 жылы Наварра Парламенті мен Беарнның Генералдық Штаттары сыртқы шабуылға қарсы жақсы қорғаныс үшін конфедерация құру туралы заң қабылдады. Беарнның астанасы Пау қаласы болды, Иоанн III және Екатерина соңғы жылдары Ортез және Тарбпен бірге оны негізгі база ретінде пайдаланды.
In 1512, Navarre was invaded by a combined Castilian Aragonese army sent by Ferdinand II of Aragon, whose second wife was Germaine de Foix (1490–1538), a cousin of Queen Catherine. The Castilian troops commanded by the duke of Alba crossed the Pyrénées onto Lower Navarre capturing St Jean Pied de Port on 10 September 1512 and wreaking havoc across much of the merindad. There the Castilians were doggedly opposed by lords loyal to John III and Catherine of Navarre, but the Castilians retained St Jean Pied de Port and its hinterland. Following the invasion, Navarre south of the Pyrenees was annexed to Castile nominally as an autonomous kingdom (aeque principalis) by the victorious Ferdinand after taking an oath to respect the Navarrese laws and institutions (1515). The royal family took shelter in Béarn, a royal Pyrenean domain and principality contiguous to Lower Navarre. The Parliament of Navarre and the States General of Béarn had passed in 1510 a bill to create a confederation with a view to ensuring a better defence against external aggression. The capital city of Béarn was Pau, which John III and Catherine took as their main base along with Orthez and Tarbes in their last period.
Қайта басып алу әрекеті және өлім
Арагон патшасы Фердинанд 1516 жылғы қаңтарда қайтыс болғаннан кейін, король Иоанн III Сауветер-де-Беарн қаласында Наваррадан жер аударылғандар мен өзінің барлық иеліктерінен, әсіресе Беарннан келгендерден әскер жинады, бірақ жауынгерлердің жалпы саны бірнеше жүзден аспады. Наварра маршалы Педро басқарған екі колоннаның ілгерілеуі Кастилиялықтардың тыңшылары кардинал Циснеросқа хабарлауы салдарынан Пиреней тауларында тоқтатылды. Қайта басып алуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. Жеңілістер мен жағымсыз дипломатиялық нәтижелерге күйзелген Иоанн III 1516 жылғы 14 маусымда Беарнның Монейн қаласындағы Эскуаррабак сарайында қатты қызбадан кейін қайтыс болды. Соңғы сәттерге дейін ол Наварраны испандықтардан қайтарып алуға тырысты, әйелі Екатерина патшайымды Кастилия Кортесіне өкіл жіберіп, Наварра патшалығын қалпына келтіруді талап етуге шақырды. Оның қалауынша денесі Памплонадағы Санта-Мария соборында жерленуі керек еді, бірақ испандықтардың тұрақты оккупациясы оған мүмкіндік бермеді. Оның денесі, патшайым Екатеринамен бірге, одан кейін бірнеше ай ғана өмір сүрген, Лескар соборында жатыр.
After the Aragonese king Ferdinand's death in January 1516, the king John III mustered an army in Sauveterre de Béarn made up of Navarrese exiles and men from all over his domains, especially from Béarn, but the total figure of combatants amounted to no more than several hundreds. The advance of the two columns led by Pedro, Marshal of Navarre was stopped by the Castilians right on the Pyrénées due to spies informing Cardinal Cisneros. The reconquest attempt was flawed. Depressed by the defeats and adverse diplomatic results, John III died at the castle of Esgouarrabaque in Monein, Béarn, on 14 June 1516 after lying gripped by fatal fevers. Up to the last moment he struggled to get Navarre back from the Spanish, urging his wife, Queen Catherine, to send a representative to the Cortes of Castile to demand the restoration of the kingdom of Navarre. Despite his wish to be buried at the Santa Maria Cathedral of Pamplona, the permanent Spanish occupation prevented that. His corpse rests instead at the Cathedral of Lescar along with Queen Catherine, who outlived him only a few months.