Кіріспе

Американдық генетик Ролинс Адамс Эмерсон (5 мамыр 1873 – 8 желтоқсан 1947) – Грегор Мендельдің мұрагерлік заңдарын қайта ашқан американдық генетик.

Ерте өмір

Эмерсон 1873 жылдың 5 мамырында Нью-Йорк штатының шағын Пиллар Пойнт қаласында дүниеге келді, бірақ жеті жасқа келгенде оның отбасы Небраска штатының Керни округіне көшіп кетті, онда ол мемлекеттік мектепте және Небраска-Линкольн университетінде білім алды. Ол онда Ауыл шаруашылығы колледжіне түсті, себебі өте ерте жасынан-ақ жергілікті флора мен ландшафт дизайнына қызығушылық танытқан.

Білім және мансап

Эмерсон 1897 жылы бітіріп, Ауыл шаруашылығы департаментінде редактор болып жұмыс істей бастады. Ұзақ өтпей ол Харриет Хардинге үйленді, олардың төрт баласы болды. 1899 жылы ол Небраска университетінде бау-бақша шаруашылығының ассистент-профессоры болып тағайындалды. 1910–1911 жылдары Эмерсон Гарвард университетінде аспирантураны оқу үшін бір жылдық демалысқа шықты, ол 1913 жылы Эдвард М. Истті жетекшісі етіп алып докторлық дәрежесін алды, бірақ Эмерсон Гарвардта бір жыл ғана оқыды. Эмерсон 1914 жылға дейін Небраска университетінде жұмысын жалғастырды, содан кейін 1914 жылы Корнелл университетіне өсімдіктерді асылдандыру профессоры және өсімдіктерді асылдандыру кафедрасының меңгерушісі болып көшті. Ол 1942 жылы зейнетке шыққанға дейін осы лауазымда қалды. 1947 жылы ол ауырып, 1947 жылдың 8 желтоқсанында 74 жасында дүние салды.

Зерттеу

Небраскада болған кезде Эмерсонның қызығушылықтарына әртүрлі жеміс-жидектер мен көкөністерді өсіру әдістері және жабайы өсімдіктерді үйрету мүмкіндігі кіретін көптеген жобалар болды. Ол бұршақ тұқымын өсіру техникаларын қолданып, сол кезде ол туралы естімеген Мендельдің нәтижелерін қайта табуға бағытталған тәжірибе жүргізді. Небраскада жүргенде ол зерттеулері үшін жүгеріні пайдалануға қызығушылық танытты, калико жүгерідегі перикарптың түрленуінің мұрагерлік сипаттарын зерттеді. Түрлі түстес дәннен өсірілген өсімдіктердің қабаттары біршама жолақты болып келеді, бірақ дәннің пигментациясы, сондай-ақ қызыл аймақ та әртүрлі болады. Эмерсон егілген дәннің қызыл түсіне байланысты, ұрпақтарында қызыл қабаттардың көбірек болатынын анықтады. Эмерсон организмдердегі өзгерістерге мутациялар себеп болуы мүмкін деген алғашқы пікірлердің бірін айтты. Эмерсонның еңбегінің арқасында Корнелл университеті жүгері генетикасын зерттеу орталығына айналды. Оның докторанттарының арасында Джордж Уэллс Бидл, Милислав Демерек, Маркус Мортон Роудс, Джордж Ф. Спраг және Льюис Штадлер болды. Эмерсон Америка өнер және ғылым академиясының, Америка философиялық қоғамының және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының сайланған мүшесі болды. Эмерсон 1932 жылы «Жүгері туралы хабарлар» (http://www.maizegdb.org/mnl.php) журналын құруға жауапты болды. 2018 жылы Р. Эмерсонның өмірлік жетістіктері үшін сыйлық оның құрметіне аталды және жүгері генетикасы бойынша ынтымақтастық ұйымы, жүгері туралы хабарлар қауымдастығының негізінде, жыл сайын табыстап келеді.