Питер Селларс: Американдық режиссер және театр қайраткері
Peter Sellars
Питер Селларс – американдық театр режиссері (1957 ж.т.), опера және пьесаларды жаңаша қоюымен танымал. UCLA профессоры, соңғы 50 жылдың маңызды тұлғасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық театр режиссері (1957 жылы туған)
американдық режиссер
American theatre director (born 1957)
the American director
Питер Селларс (27 қыркүйек 1957 жылы туған) – американдық театр режиссері, классикалық және заманауи опералар мен пьесаларды ерекше сахналауымен белгілі. Селларс Лос-Анджелес Калифорния университетінде (UCLA) профессор, онда ол «Әлеуметтік әрекет ретінде өнер» және «Моральдық әрекет ретінде өнер» курстарын оқытады. Ол соңғы 50 жылдың театр және опера өнеріндегі маңызды тұлғасы деп есептеледі.
Peter Sellars (born September 27, 1957) is an American theatre director, noted for his unique stagings of classical and contemporary operas and plays. Sellars is a professor at the University of California, Los Angeles (UCLA), where he teaches Art as Social Action and Art as Moral Action. He has been described as a key figure of theatre and opera for the last 50 years.
Ерте өмір
Селларс Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында дүниеге келді және Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Филлипс академиясына оқуға түсті. Ол Гарвард университетіне қабылданды. Оқу кезінде Вагнердің "Нюрнберг сақинасы" циклының қуыршақтармен қойылымын жасады және "Үш қарындас" пьесасын минималистік стильде сахналады. Селларстың басқа қойылымдарының ішінде Гарвардтың Адамс үйінің бассейнінде Шекспирдің "Антоний мен Клеопатра" пьесасы және одан кейін Роберт Ратманның АҚШ-тың «Стиль» виолончель ансамблінің музыкасымен сахнада Линкольн Континенталь машинасымен қойылған техно-индустриалдық «Король Лир» қойылымы бар. Соңғы курста Селларс Кембридждегі Американдық репертуар театрында Николай Гогольдің «Ревизор» пьесасын қойды. Ол 1980 жылы Гарвардты бітірді.
Sellars was born in Pittsburgh, Pennsylvania, and attended Phillips Academy in Andover, Massachusetts. He attended Harvard University. As an undergraduate, he performed a puppet version of Wagner's Ring cycle, and directed a minimalist production of Three Sisters. Sellars's additional productions included Shakespeare's Antony and Cleopatra in the swimming pool of Harvard's Adams House and a subsequent techno industrial production of King Lear, which included a Lincoln Continental on stage with music by Robert Rutman's U. S. Steel Cello Ensemble. In his senior year, Sellars staged a production of Nikolai Gogol's The Inspector General at the American Repertory Theatre in Cambridge. He graduated from Harvard in 1980.
Мансап
1980 жылдың жазында Селларс Нью-Гэмпширде «Дон Джованни» операсын қойды, актерлер костюмдерімен және кейіптемесімен блэксплойтинг фильміне ұқсас болды. Бұл қойылым Монаднок музыка фестивалінің аясында Манчестер қаласында өтті. Opera News журналы оны «өнерлік вандализм» деп сипаттады. 1980 жылдың қысында Америка Репертуарлық театрында Джордж Фридерик Хенделдің «Орландо» операсы ғарыш кеңістігінде сахналанды. Кейін Селларс Жапония, Қытай және Үндістанда театр және оған байланысты өнер түрлерін зерттеді. 1981 жылы Селларс Энди Уорхол мен Льюис Алленмен бірлесіп, Уорхолдың нақты көрінесінде жасалған, өмірлік мөлшердегі аниматроникалық роботты сахналық шоу үшін жасау жобасымен айналысты. Бұл робот Уорхолдың күнделіктерін театрландырылған қойылым ретінде оқи алатын болды. Уорхол: «Мен машина болғым келеді, сіз де солайсыздар ма?» деген сөздерін айтқан. Селларс бұл роботты Кеннеди орталығында және Америка Ұлттық театрында көрсетуді жоспарлаған. 1983-1984 жылдары Селларс Бостон Шекспир компаниясының директоры қызметін атқарды. Оның қойылымдарының арасында «Перикл, Тирдің ханзадасы» және британдық композитор Питер Максвелл Дэвис музыкасымен «Маяк» операсы болды. 1983 жылы ол МакАртур стипендиясын алды. Селларс 1983 жылы Джордж және Айра Гершвиннің «Funny Face» шоуының қайта қойылымы – «Менің жалғыз және ғана» мюзиклінің режиссері болды. Алайда, Селларстың және либреттошы Тимоти Майердің авангардтық көзқарастары жұлдыз Томми Тьюннің дәстүрлі көзқарасымен келіспеді, ол ақырында режиссерлік міндеттерді өз мойнына алды. Селларс The New York Times газетіне берген сұхбатында, бұл «Брехт пен «Пижама ойыны» күштерінің арасындағы күрес» болғанын айтты. 1984 жылы 26 жасында Селларс Вашингтондағы Кеннеди орталығында Америка Ұлттық театрының директоры және менеджері болып тағайындалды және 1986 жылға дейін бұл қызметті атқарды. Вашингтонда жұмыс істеген кезінде Селларс Джеймс О'Ниллдің нұсқасында Ричард Томас, Патти ЛуПон және Зейкс Мокаи қатысқан «Монте-Кристо графы» операсын қойды. Сахналық безендірушісі Джордж Цыпин, костюмдерді Дунья Рамикова, жарықтандыруды Джеймс Ф. Ингаллс жасады. Ол сонымен қатар Роберт Шервудтың «Идиоттың қуанышы» және Роберт Аулеттаның бейімдеуімен Софоклдің «Аякс» пьесаларын қойды. Селларс 1990 және 1993 жылдардағы Лос-Анджелес фестивальдерінің көркемдік директоры болды. Селларс да Понте либреттосымен Моцарттың үш операсын: «Così fan tutte» (Кейп-Кодтағы кафеде), «Фигароның үйлену тойы» (Нью-Йорк қаласындағы Трамп Тауэрдегі сәнді пәтерде) және «Дон Джованни» (Нью-Йорк қаласындағы испандық Харлемде, блэксплойтинг фильміне ұқсас актерлер мен костюмдер) Emmanuel Music және оның көркемдік директоры Крейг Смитпен бірлесіп сахналады. Бұл қойылымдар 1989 жылы Австрияда ORF арнасымен жазылып алынды, кейіннен PBS телеарнасында көрсетілді және Париждегі MC93 Бобиньи мен Барселонадағы Gran Teatre del Liceu театрында қайта қойылды. Селларс «Доктор Рамирес кабинеті» атты бір көркем фильмді түсірді, онда Джоан Кусак, Питер Галлахер, Рон Ваутер және Михаил Барышников түсті. Ол Жан-Люк Годардың Шекспирдің «Король Лир» пьесасының сценарийін жазуға қатысты және фильмде ойнады. Салцбург және Глиндеборн фестивальдері Селларсты операларды қоюға шақырды, олардың ішінде Оливье Мессьеннің «Ассиздің әулие Франсуасы», Пол Хиндемиттің «Матис дер Малер», Гьёрги Лигетидің «Le Grand Macabre», Джон Адамс пен Элис Гудманның «Никсон Қытайда» және «Клингоффердің өлімі», сондай-ақ Каия Саарияхоның «L'amour de loin» опералары болды. Селларс сонымен қатар Генделдің «Джулио Цезарь» операсын және «Теодора» ораториясын, сондай-ақ Эса Пекка Салоненнің дирижерлігімен Лос-Анджелес филармониясымен Стравинскийдің «Солдат ертегісін», «Мен төбеге қарап тұрдым, содан кейін аспанды көрдім» және «Пиония павильоны» операларын қойды. 1993 жылы Эдинбург фестивалінде «Персиялықтар» қойылымын қойып, оны 1990-1991 жылдардағы Перс шығанағындағы соғысқа жауап ретінде көрсетті.
In the summer of 1980, Sellars staged a production in New Hampshire of Don Giovanni, with the cast, costumed and presented to resemble a blaxploitation film as part of the Monadnock Music Festival in Manchester, New Hampshire. Opera News described it as "an act of artistic vandalism". In the winter of 1980, Sellars's production of George Frideric Handel's Orlando, again at the American Repertory Theatre, was set in outer space. Later, Sellars studied theatre and related arts in Japan, China, and India. In 1981, Sellars worked on a project with Andy Warhol and Lewis Allen that would create a traveling stage show with a life sized animatronic robot in the exact image of Warhol. The Andy Warhol Robot would then be able to read Warhol's diaries as a theatrical production. Warhol was quoted as saying, "I’d like to be a machine, wouldn’t you?" Sellars planned to show the Andy Warhol Robot at the Kennedy Center and American National Theater and Academy. Sellars served as director of the Boston Shakespeare Company for the 1983–1984 season. His productions included Pericles, Prince of Tyre and a staging of The Lighthouse, with music by British composer Peter Maxwell Davies. In 1983 he received a MacArthur Fellowship. Sellars was the original director of the 1983 Broadway musical My One and Only, a revival of the George & Ira Gershwin show Funny Face. However, the avant garde approach of Sellars and librettist Timothy Mayer clashed with the more traditional take of star Tommy Tune, who eventually took over as the director. As Sellars told The New York Times, it was a struggle "between the forces of Brecht and the forces of The Pajama Game." In 1984, Sellars was named director and manager of the American National Theater at the Kennedy Center in Washington, D. C. at the age of 26; he held this post until 1986. During his time in Washington, Sellars staged a production of The Count of Monte Cristo, in a version by James O'Neill, featuring Richard Thomas, Patti LuPone, and Zakes Mokae. The production had a set design by George Tsypin, with costumes by Dunya Ramicova, and lighting by James F. Ingalls. He also directed productions of Idiot's Delight by Robert Sherwood, and Sophocles's Ajax, as adapted by Robert Auletta. Sellars was Artistic Director of the 1990 and 1993 Los Angeles Festivals. Sellars produced the three operas by Mozart with libretti by da Ponte, Così fan tutte (set in a diner on Cape Cod), The Marriage of Figaro (set in a luxury apartment in New York City's Trump Tower), and Don Giovanni (set in New York City's Spanish Harlem, cast and costumed as a blaxploitation movie), in collaboration with Emmanuel Music and its Artistic Director, Craig Smith. The productions were recorded in Austria by ORF in 1989, subsequently televised by PBS, and later revived at the MC93 Bobigny in Paris and the Gran Teatre del Liceu in Barcelona. Sellars directed one feature film, The Cabinet of Dr. Ramirez, a silent color film starring Joan Cusack, Peter Gallagher, Ron Vawter, and Mikhail Baryshnikov. He co wrote and was featured in Jean Luc Godard's film of the Shakespeare play King Lear. The Salzburg and Glyndebourne Festivals invited Sellars to produce operas, including Olivier Messiaen's Saint François d'Assise, Paul Hindemith's Mathis der Maler, György Ligeti's Le Grand Macabre, John Adams's and Alice Goodman's Nixon in China and The Death of Klinghoffer, and Kaija Saariaho's L'amour de loin. Sellars also staged Handel's opera Giulio Cesare and oratorio Theodora, and Stravinsky's A Soldier's Tale, with the Los Angeles Philharmonic conducted by Esa Pekka Salonen, in addition to I Was Looking at the Ceiling and Then I Saw the Sky and The Peony Pavilion. He directed an production of The Persians at the Edinburgh Festival in 1993, which presented the play as a response to the Gulf War of 1990–91.
Кейінгі мансап
Селларс Джон Адамс жазған «Доктор Атом» операсының либретто авторы болды. 2006 жылдың тамызында ол Нью-Йорктегі Линкольн орталығында Моцарттың аяқталмаған «Зайде» операсының сахналық қойылымын салып, режиссерлік жасады. 2006 жылдың соңында Селларс Австрияның Вена қаласында «Жаңа Тажы бар Үміт» фестивалін көркемдік директор ретінде ұйымдастырды (фестиваль «Вена Моцарт жылы – 2006» аясында өткізілді). Ол Саарияхоның «Симонаның құмарлығы» ораториясының және Адамстың «Гүлдеген ағаш» операсының премьерасын да Венада салды. 2007 жылы 29 сәуірде Селларс 50-ші Сан-Франциско халықаралық кинофестивалінде «Киноның қазіргі жағдайы» тақырыбында баяндама жасады. Ол «Жаңа Тажы бар Үміт» фестивалінің екі фильмін – Махамат Салех Харунның «Даратт» және Гарин Нугрохоның «Опера Джава» фильмдерін көрсетті. Фестивальде Джон Элсеннің «Ғажайапаттар көп» атты деректі фильмі де көрсетілді, онда Адамс пен Селларстың «Доктор Атом» операсының алғашқы Сан-Францисколық қойылымын дайындау процесі баяндалған. Селларстың кеңейтілген түсіндірмесі 2007 жылы шыққан Григорий Козинцевтің «Король Лир» фильмінің Facets Video DVD-сіне енгізілген. 2009 жылдың басында Селларс эфиопиялық суретші Элиас Симедің туындыларынан тұратын қазіргі заманғы өнер көрмесін Санта-Моника өнер мұражайында (Калифорния, Санта-Моника) ұйымдастырды. Оның «Отелло» операсы, Филип Сеймур Хоффманның Яго рөлінде ойнауымен, 2009 жылдың күзінде Нью-Йорк қаласының Public Theater театрында қойылды. 2011 жылы Селларс Нью-Йорктегі Metropolitan Opera үшін Джон Адамстың «Қытайдағы Никсон» операсын қойды. Бұл қойылым 12 ақпанда әлемнің көптеген кинотеатрларында HD форматында көрсетілді. Бірінші бөлім арасындағы сахна артындағы сұхбатта Селларс өткен күні Каирде болған президент Хосни Мубарактың құлауы туралы айтты, оны президент Ричард Никсонның Пекинде Мао Цзэдунмен алғашқы кездесуімен, АҚШ пен Қытай Халық Республикасы арасындағы дипломатиялық және сауда қатынастарын ашқан маңызды кезеңмен салыстырды. 2011 жылдың жазында ол Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласында Санта-Фе операсында «Гризельда» операсын салды. Селларс Джон Адамстың «Алтын Батыстың қыздары» операсының либреттосын жазды. 2019 жылы Селларс Зальцбург фестивалінде негізгі баяндама жасады. Бұл Теодор Курентзис дирижерлік еткен Вольфганг Амадей Моцарттың «Идоменео» операсының қойылымымен бірге өтті. Селларс Калифорния университетінің Лос-Анджелес бөлімінде профессор болып жұмыс істейді. 2021 жылы Селларс өзінің мұрағатын Гетти зерттеу институтына тапсырды.
Sellars was the librettist for the opera Doctor Atomic composed by John Adams. In August 2006, he directed a staged performance of Mozart's unfinished opera Zaide as part of the Mostly Mozart Festival at Lincoln Center in New York. In late 2006, Sellars organized the New Crowned Hope Festival in Vienna, Austria as Artistic Director (the festival was part of Vienna Mozart Year 2006). He directed the premieres of Saariaho's oratorio La Passion de Simone and Adams's opera A Flowering Tree, also in Vienna. In 2007, Sellars delivered the "State of Cinema" address at the 50th San Francisco International Film Festival on April 29. He introduced the screenings of Mahamat Saleh Haroun's Daratt and Garin Nugroho's Opera Jawa, two of the New Crowned Hope films. The festival also screened Jon Else's documentary, Wonders Are Many, which features an account of Adams's and Sellars's creation of the first San Francisco production of Doctor Atomic. An extensive commentary by Sellars is included in the 2007 DVD of Grigori Kozintsev's King Lear by Facets Video. In early 2009, Sellars co curated a contemporary art exhibition of work by Ethiopian artist Elias Simé at the Santa Monica Museum of Art, a kunsthalle in Santa Monica, California. His Othello, starring Philip Seymour Hoffman as Iago, was produced in the Fall 2009 season at New York City's Public Theater. In 2011, Sellars directed a production of John Adams's opera Nixon in China for New York's Metropolitan Opera. This was broadcast in many theaters around the world in HD on February 12. During a backstage interview in the first intermission, Sellars referred to the fall of President Hosni Mubarak, which took place in Cairo on the previous day, comparing it to the momentous time when President Richard Nixon first met with Mao Tse tung in Peking, opening diplomatic and trade relations between the United States and the People's Republic of China. In summer 2011 he directed the opera Griselda at the Santa Fe Opera in Santa Fe, New Mexico. Sellars wrote the libretto for John Adams's opera Girls of the Golden West. In 2019, Sellars gave the keynote address at the Salzburg Festival. It coincided with his staging of Idomeneo by Wolfgang Amadeus Mozart, conducted by Teodor Currentzis. Sellars is a professor at the University of California Los Angeles. In 2021, Sellars donated his archive to the Getty Research Institute.
Қабылдау
1997 жылы Дьердь Лигети Селларсты композиторлардың ниетінен тым алыс кеткені үшін сынады. 1998 жылы Селларс «өзінің түпнұсқалық туындыларында еуропалық және американдық мәдени дәстүрлерді үйлестіргені үшін» Эразм сыйлығымен марапатталды. 2001 жылы ол Гарвард өнер медалін алды. 2005 жылы Селларс «әлемнің сұлулығына, адамзаттың өмірден ләззат алуына және оны түсінуіне ерекше үлес қосқан ер немесе әйелге» жыл сайын табыс етілетін Дороти және Лилиан Гиш сыйлығының иегері атанды. 2014 жылы Чак Берримен бірге Селларс Polar Music Prize сыйлығын жеңіп алды. Неміс сопраносы Элизабет Шварцкопф Селларс туралы: «Мен оның не істегенін көрдім, бұл қылмыс. Күйеуім айтқандай, әзірге ешкім Лувр мұражайына барып, Мона Лизаға граффити жазуға батыл болған жоқ, бірақ кейбір опера режиссерлері шедеврлерге граффити шашып жатыр». Селларстың көп жылдық серігі Джон Адамс оны «аболиционист сияқты нұрлы құлшынысы бар, өте терең және күрделі суретші» деп атады. Палестина-американдық ғалым, әдеби сыншы және саяси белсенді Эдвард Саид Селларсты «өте дарынды адам» деп сипаттады. 1989 жылы Саид Селларстың «Дон Джованни», «Косси фан тутте» және «Фигароның некесі» қойылыстарын қарап, «Селларстың Моцарттың сарайлық операларында жасаған өзгерістері, неге бізді ағаштай кеудесіздік пен нақтылықтың құрметтеуі соншалықты ұзақ уақыт қанағаттандырды деп ойландырады. Селларс арқылы біз олардың бізді ешқашан толық қанағаттандыра алмағанын білеміз, себебі олардың бос әдеттері Моцартқа тиісті құрмет көрсетпейді, сонымен қатар көптеген опера театрларының жалқаулығы мен біліктіліксіздігін қорғайды» деп жазды. 1996 жылы Саид Хиндемиттің «Матис дер Малер» пьесасының Селларстың Ковент-Гардендегі қойылымын «ұсынысы керемет және терең ойлы» және «20 ғасырдың соңындағы көрерменге тікелей үндеу жасауда бейтарап емес» деп сипаттады.
Sellars was criticized for straying too far from composers' intentions in 1997 by György Ligeti. In 1998, Sellars was awarded the Erasmus Prize for "combining in his original creations the European and American cultural traditions". In 2001, he was awarded the Harvard Arts Medal. In 2005, Sellars was awarded The Dorothy and Lillian Gish Prize, given annually to "a man or woman who has made an outstanding contribution to the beauty of the world and to mankind's enjoyment and understanding of life." In 2014, alongside Chuck Berry, Sellars was awarded the Polar Music Prize. The German soprano Elisabeth Schwarzkopf said of Sellars, "I have seen what he has done, and it is criminal. As my husband used to say, so far no one has dared go into the Louvre Museum to spray graffiti on the Mona Lisa, but some opera directors are spraying graffiti over masterpieces." Sellars's long time collaborator John Adams has called him an "intensely serious and sophisticated artist with the moral zeal of an abolitionist." The Palestinian American academic, literary critic and political activist Edward Said described Sellars as an "extraordinarily gifted man". In a 1989 review of Sellars's productions of Don Giovanni, Così fan tutte and The Marriage of Figaro, Said wrote that the "turns that Sellars rings on Mozart's courtly operas make you wonder why wooden delicacy and affectations of authenticity have satisfied us for so long. We learn through Sellars that they never did satisfy us, not just because their silly conventions leave Mozart untouched but also because they protect the laziness and incompetence of most opera companies." In 1996, Said characterized Sellars's Covent Garden staging of Hindemith's Mathis der Maler as "compelling and brilliant in conception" and "deliberately uncompromising in its appeal to a late twentieth century audience".