Кіріспе

Геркулес Линтон (1 қаңтар 1837 – 15 мамыр 1900) – шотландтық геодезист, суретші, кеме жасаушы, антиквариаттарды зерттеуші және жергілікті кеңесші, ең белгілісі Cutty Sark кемесінің жобасын жасаған және оны салған Scott and Linton компаниясының серіктесі. Ол Шотландияның Инверберви қаласында дүниеге келген. 1855 жылы, он тоғызыншы туған күнінде Геркулес Линтон Абердиндегі жетекші кеме жасаушылар Александр Холл мен Ұлдарының шәкірті болды. Олардың 1839 жылғы «Шотланд қызы» (Scottish Maid) шхунасының өткір мұрындық пішіні «Абердин мұрындығы» (Aberdeen Bow) терминінің пайда болуына ықпал етті. Линтон шәкірттік жолын аяқтағаннан кейін Александр Холл мен Ұлдары компаниясында жоғары лауазымға көтерілді. Соңында ол Александр Холл мен Ұлдарынан кетіп, Ливерпульдегі Ллойд кеңсесінде Ллойдтың тіркеу геодезисі болып жұмыс істеді. Кейін ол Ливерпуль андеррайтерлерінің тіркеліміне ауысты, онда 1862 жылдың басынан бастап бас геодезист Джон Джорданға көмектесті. Ол 1864 жылдың мамырында Ливерпуль андеррайтерлер қауымдастығынан кеткені саналады, бірақ еркін жұмыс істей беруді жалғастырды.

Скот пен Линтон кеме жасаушылары

1868 жылдың мамыр айында Линтон Уильям Дундас Скоттпен кеме жасау серіктестігіне кірісіп, Думбартон қаласындағы Скотт және Линтон кеме жасау фирмасын құрды, ол Левен өзені мен Клайд өзенінің қосылған жеріне жақын орналасқан. Бизнесті құруға қажетті £1200 капиталдың шамамен £600-ы Скотттің әкесімен ұсынылды. Қалғаны Линтонның өмірге сақтандыру полисіне қарасты несие және қолма-қол ақша есебінен алынды. Геркулес Линтон жобалау және кеме жасауды басқарды, ал Уильям Скотт есеп бөлімін және инженерлік жұмыстарды басқарды. 1868 жылдың мамыр айында Скотт және Линтон Woodyard-тың бір бөлігін жалға алды. Бұл аула бұрын "Денни" компаниясының меншігінде болған, бірақ олар жалға мерзімі бітісімен Левен өзенінің арғы бетіне көшіп кеткен. Алайда, екі серіктестің бизнес тәжірибесінің жетіспеушілігі тамыз айында-ақ байқалды. Скотт пен оның әкесі арасындағы хат алмасулар олардың алғашқы тапсырысы – "Каммель" атты кішкентай темірлі бу кемесін жасау кезінде ақша ағынының проблемалары туындағанын көрсетті, себебі құрылыс барысында кезеңдік төлемдер қарастырылмаған секілді. Жұмыс қазан айында аяқталып, дайын кеме Ньюкасл қаласындағы J. Bibby & Co компаниясына тапсырылуы тиіс болды, содан кейін Скотт және Линтон 980 фунт стерлингтің толық сомасын алатын еді.

Кэти Сарк пен Джон Уиллис

Cutty Sark-ты салу туралы келісімге Джон 'Джок' Уиллис (сонымен қатар 'Ақ шапалақ' Уиллис деп те белгілі) 1 ақпан 1869 жылы қол қойды. Келісімшарт бойынша, ол алты айдан кейін, 30 шілдеде аяқталуға тиіс болды. Уиллис әкесінің бизнесінде тәжірибелі кеме бастығы болған, ал енді өз ісінде тәжірибелі кеме иесі еді. Уиллис Скотт пен Линтонды қалай тауып, таңдап алғаны және оларға экстремалды клиперді қалай жобалауды тапсырғаны белгісіз. Линтонның беделді геодезист ретінде көптеген байланыстары болған, сонымен қатар ол сол кездегі геодезистерге тән жобалау жұмыстарын да орындаған. Линтонның Alexander Hall & Sons компаниясындағы тәжірибесі оның жобалау дағдыларын жетілдіруі мүмкін. Сырттай қарағанда, Уиллис тәуекелге бара жатқан сияқты көрінеді, бірақ ол өзінің барлық іскерлік тәжірибесін пайдаланып, жоғары деңгейде қорғаныш қамтамасыз ететін келісімге қол жеткізді. Сонымен қатар, тәжірибелі Уиллис сызбалар мен техникалық талаптарды бекітті. Келісімге қол қойылған кезде Scott & Linton компаниясына аванс төленді, ал құрылыс барысында жеті кезеңдік төлемдер жасалатын болды. Бірақ, келісімшартта айыппұл салу ережелері де қарастырылған. Cutty Sark-тің құрылысы тоннасына 17 фунт стерлингтен бағаланды, егер тоннаж 950 тоннадан асса, қосымша төлем болмайтын еді. Бір тоннаға 17 фунт стерлинг бағасы өте бәсекеге қабілетті болды. Cutty Sark сияқты үлкен және күрделі құрама клиперді салуда тәжірибесі жоқ компанияға тапсырыс берудің себебін және осылайша пайда табудың қалай мүмкін болғанын ойлап көруге болады. Аяқталған кеме 1869 жылдың 30 шілдесіне дейін тапсырылуға тиіс еді, егер кешіктірілсе Scott & Linton компаниясы әрбір күні үшін 5 фунт төлеуге міндетті болды, егер кешігу себебі техникалық талаптардағы өзгерістер немесе жұмысшылар ереуілі болмаса. Егер Скотт пен Линтон жұмысты аяқтамаса, Уиллис кеме жасау алаңына кіріп, материалдарды төленген кезеңдік төлемдерден өтеуге есептеп, жұмысты өздігінен аяқтауға құқылы болды. Cutty Sark Ллойдтың A1 классы бойынша салынуы керек еді. Ллойдтың инспекторларының тұрақты бақылауларынан өзге, Уиллис өзінің тәжірибелі капитандарының бірі, капитан Джордж Мудиді, кеменің құрылысын бақылауға тағайындады, ол аяқтағаннан кейін Cutty Sark-тің командасын қабылдауға тиіс болды. Капитан Муди құрылыста қолданылған материалдардың сапасына өте талапкер болды және тек ең жақсы сапалы материалдар мен жұмыстарды қабылдады, бұл шығындарды арттырды (мүмкін, осы себепті Cutty Sark бүгінгі күнге дейін сақталған). Құрылыс кезінде Ллойдтың инспекторлары корпустың төменгі бөлігі және басқа да аймақтарда қосымша нығайту талап етті. Ллойдпен келісімге қол жеткізілді, бірақ бұл кешігуге әкеп соқты, нәтижесінде кезеңдік төлемдерді қабылдау кешікті, ақша ағынына әсер етті және Scott & Linton компаниясының келісілген қосымшаларға сәйкес жұмыс күші мен материалдарға жұмсаған қосымша шығындарының есебінен пайдасы азайды. Инспекторлармен туған мәселелер Линтонның әкесі Александр Линтонның Ллойдтың инспекторларының бірі болғандығымен одан да нашарлады. Ол әдетте Белфастта жұмыс істеген, бірақ 1969 жылдың мамырында кеме жасау алаңындағы апатқа қатысқан Ллойдтың инспекторының орнына уақытша Глазгоға жіберілді.

Қаржылық проблемалар

Ақша ағынының проблемалары соншалықты күшті болды ki, Скотт пен Линтонның кеме жасау алаңындағы барлық жұмыс қыркүйектің бірінші аптасында тоқтатылды. Компанияны банкрот етуге жібермей, кредиторлар жиналып, аяқталмаған келісімшарттардың бір бөлігін немесе барлығын аяқтауға келісті, сондай-ақ William Denny & Bros компаниясымен кемелерді аяқтау үшін қаржылық келісімге қол жеткізілді. Cutty Sark соңында капитан Мудидің әйелімен 22 қарашада 1869 жылы, бес айға кешігіп теңізге түсірілді. Cutty Sark кейін Левен өзенінің арғы бетіндегі Деннидің алаңына көшірілді, онда мачталары орнатылды, ал 20 желтоқсанда Клайд өзенімен Гринокке сүйретіліп, арнайы фирмаға жүріс құралдарын орнату тапсырылды. Бизнесі құлдырап бара жатқанда, Линтонның әйелі 1869 жылдың қазан айында ұл тауып алды, бірақ көп ұзамай Линтон кредиторларға үйін беруге мәжбүр болды. Барлық жұмыс аяқталғаннан және соңғы шығындар ескерілгеннен кейін, кредиторлар үш кемені аяқтау туралы дұрыс емес шешім қабылдаған кездегі қарыздан да көп сомаға қарыз болды.

Линтонның кейінгі жылдары

Скотт пен Линтон компаниясындағы қиындықтардан кейін Линтон Дунди қаласындағы Кампердаундағы Gourlay Brothers компаниясына менеджердің көмекшісі болып жұмысқа түсті. 1869 жылдың желтоқсан айында Линтон кеме жасаушылар және инженерлер Leckie, Wood and Munro компаниясында модельдеу және дизайн бөлімінің басшысы болып жұмысқа орналасты. 1870 жылдың сәуір айының басында ол Morton, Wyld & Co. жаңа кеме жасау фирмасымен байланысы болғандықтан жұмысынан кетіп қалды, бұл фирма бұрын Скотт пен Линтон компаниясы пайдаланған иярда қызметін бастады. Алайда, 1870 жылдың қарашасында олар да банкротқа ұшырады. Линтон 1876 жылдың қараша айында Шотландия Антиквариаттар Қоғамының мүшесі болып сайланды. 1880 жылы ол Оңтүстікке, Вулстонға, Гэмпширге кетіп, соңынан Монтрозға қоныс аударды, онда оның оныншы және соңғы баласы, қызы 1884 жылдың желтоқсан айында дүниеге келді. 1885 жылдың қаңтарында Линтонның әйелі Марджори қайтыс болды, бұл оған терең қайғы әкелді. 1895 жылы ол Инвербервиде тұрды және сол жылдың қараша айында қалалық кеңеске сайланды. Геркулес Линтон 1900 жылдың 15 мамырында жүрек ауруынан қайтыс болғанда 64 жаста болды. Оның Инвербервие шіркеуінің зиратындағы қабірі өте қарапайым.