Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық өнертапқыш Сэмюэл Мори (23 қазан 1762 – 17 сәуір 1843) – американдық өнертапқыш, ол ерте кездегі ішкі жану қозғалтқыштарын жетілдірген және 20 патентті жинаған бу кемелерін дамытудың алғашқы қадамдарын жасаған адам.
American inventor
Samuel Morey (October 23, 1762 – April 17, 1843) was an American inventor, who worked on early internal combustion engines and was a pioneer in steamships who accumulated a total of 20 patents.
Ерте өмір
Революциялық соғыстағы офицердің ұлы. Ол Израиль Моридің (1735–1809) және Марта Палмердің (1733–1810) жеті баласының екіншісі болды. Ол Коннектикут штатының Хеброн қаласында дүниеге келді, бірақ 1768 жылы отбасымен бірге Нью-Гэмпшир штатының Орфорд қаласына көшіп келді. Оның әкесі Израиль Мори отарлық милицияда қызмет етіп, қатардан генерал шеніне тез көтерілді. Сэмюэл Мори Орфорд және Вермонт штатының Фэрли қалаларында табысты ағаш өңдеу бизнесін жүргізді. Ол 1843 жылы қайтыс болды және Орфордта жерленді. Вермонттағы Мори көлі оның құрметіне аталған.
The son of a Revolutionary War Officer. He was the second of seven children born to Israel Morey (1735–1809) and Martha Palmer (1733–1810) and was born in Hebron, Connecticut, but moved to Orford, New Hampshire, with his family in 1768. His father Israel Morey served in the colonial militia and rapidly rose from private to general. Samuel Morey operated a successful lumber business in Orford and Fairlee, Vermont. He died in 1843, and was buried in Orford. Lake Morey in Vermont is named in his honor.
Бумен жұмыс
1793 жылы Моридің алғашқы патенты бумен жұмыс істейтін шағын тісті дөңгелекке арналған, бірақ оның одан да зор жоспарлары болды. Мори 1780-ші жылдары будың қуат көзі бола алатынын түсінген, және әкесінің паромдағы жұмысы мен Коннектикут өзеніндегі шлюздерді жобалау барысында бу кемесінің мүмкіндіктерін сезінген болуы мүмкін. 1790-шы жылдардың басында ол кішкентай қайыққа құм дөңгелегі мен бу машинасы орнатып, оны Коннектикут өзенімен жоғары-төмен қозғалтты. Аңыз бойынша, бұл іс жексембі күні таңертең, қала шіркеуде болғанда жасалды, егер сәтсіздікке ұшыраса, әжуадан сақтану үшін. Моридің алғашқы қайығы идеяны дәлелдеуден артық емес еді, сондықтан ол Нью-Йоркте тағы біреуін жасады. Нью-Йорк заң шығарушысы Уильям Дюерге жазған хатында Мори келесі үш жаз бойы Нью-Йоркке, ал келесі жазда Коннектикут штатының Хартфорд қаласына барып, қайығын жетілдіріп, көрмеге қойғанын баяндады. Соңында, 1797 жылы ол Нью-Джерси штатының Бордентаун қаласына (Фитчтің Филадельфиядан Трентонға дейінгі жолаушылар тасымалының аялдамасы) барды, себебі "Нью-Йоркте ауру" болды, және екі жағынан дөңгелектері орналасқан қайық салды. Осы кезде Мори қайығын коммерциялық пайдалануға дайын деп есептеп, қаржылық демеушілер іздеді. Нақты себептері белгісіз, бірақ оның демеушілігі "бірқатар қайғылы оқиғалар" салдарынан күшін жойды. Қозғалтқыш қазіргі заманғы қозғалтқыштармен көптеген ұқсастықтары бар. Онда екі цилиндр, карбюратор, жақсы таныс клапан мен кулактар жүйесі бар. Алайда, қазіргі заманғы қозғалтқыштардан және 1807 жылғы Франсуа Исаак де Риваздың қозғалтқышынан айырмашылығы, жарылыс тікелей қуат бермеді. Оның орнына, жарылыс цилиндрден ауаны бір жақты клапан арқылы шығарып жіберді. Цилиндр су көмегімен салқындатылды және жану камерасына оттан кейін су құйылды. Салқындату газдары вакуум құрады, ал атмосфералық қысым поршенді итермеледі.
Morey's first patent, in 1793, was for a steam powered spit, but he had grander plans. Morey realized that steam could be a power source in the 1780s, and he probably appreciated a steamboat's potential from work on his father's ferry and the locks he designed along the Connecticut river. In the early 1790s he fitted a paddle wheel and steam engine to a small boat and powered it up and down the Connecticut River. Legend has it, this was done on a Sunday morning, when the town was at church, to avoid ridicule if he failed. Morey's first boat was little more than a proof of concept, so he built another in New York. In a letter to New York legislator William Duer, Morey describes how over the next three summers he traveled down to New York, and the following summer to Hartford, Connecticut to improve and exhibit his boat. Finally, in 1797 he went to Bordentown, New Jersey (a stop on Fitch's failed Philadelphia to Trenton passenger service), because it was “sickly in New York”, and built a boat employing two side mounted paddle wheels. At this point, Morey considered his boat ready for commercial use and sought financial backers. For reasons that are unclear, his backing fell through because of “a series of misfortunes”. The engine has much in common with modern ones. It has two cylinders, a carburetor, a familiar arrangement of valves and cams. However, unlike modern engines, and unlike the earlier 1807 François Isaac de Rivaz engine, the explosion did not directly provide power. Instead, the explosion expelled air from the cylinder through a one way valve. The cylinder was cooled by a water jacket and water injected into the combustion chamber after it fired. The cooling gasses caused a vacuum and atmospheric pressure drove the piston.
"Ақпараттық патент"
2004 жылы Моридің 10 патенты, іштен жану қозғалтқышына арналған патенты де бар, Дартмут колледжінің мұрағатынан "табылды". Шындығында, олар ешқашан жоғалған емес.
In 2004, 10 of Morey's patents, including the one for the internal combustion engine, were "found" in the Dartmouth College archives. In truth, they had never really been lost.