1818 жылғы "Саванна" бу-кемесі: Атланттық мұхитындағы алғашқы сапар
SS Savannah
1818 ж. салынған "Саванна" бу-кемесі: Атлант мұхитын кесіп өткен алғашқы кеме. Бу және желкен қуатының біріктірілген инновациялық моделі. Тарихқа шолу!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1818 жылы салынған гибридті желкенді / бумен жүретін кеме; Атлантика мұхитын кесіп өтетін алғашқы бу кемесі – 1818 жылғы «Саванна» кемесі.
Hybrid sailing/steampowered ship built in 1818; first steamship to cross the Atlantic
the 1818 steamship Savannah
{|
Даму
Саванна Нью-Йорктегі Фикетт пен Крокетт кеме жасау шеберханасында желкенді пакет кеме ретінде салынды. Кеме құрылысы аяқталмай тұрғанда, капитан Мозес Роджерс, «Саванна» бу кеме компаниясының қаржылық қолдауымен, кемені сатып алып, оны бумен жұмыс істейтін кемеге айналдырып, әлемдегі алғашқы трансатлантикалық бу кеме қызметін ашу арқылы беделге ие болуды көздеді. «Саваннаға» желкендерімен қатар қосымша бу машинасы мен ескектер орнатылды. Мозес Роджерс өзі машиналардың орнатылуын қадағалады, ал оның алыс туысы, кейіннен жекжаттысы Стивенс Роджерс кеменің тұтқалары мен желкендерін орнатуды бақылады. «Саванна» Атлантиканы көбінесе желкен күшімен кесіп өткендіктен, кейбір дереккөздер 1833 жылы Атлантиканы кесіп өткен алғашқы трансатлантикалық бу кеме деп санайды. Ол тек қазандықты күту кезінде ғана желкендерді пайдаланды. Тағы бір үміткер – 1827 жылы Атлантиканы екі бағытта кесіп өту кезінде бірнеше күн бойы бу күшімен жүрген, британдықтар жасаған, голландтарға тиесілі «Кюрасао» кемесі.
Savannah was laid down as a sailing packet at the New York shipyard of Fickett & Crockett. While the ship was still on the slipway, Captain Moses Rogers, with the financial backing of the Savannah Steam Ship Company, purchased the vessel in order to convert it to an auxiliary steamship and gain the prestige of inaugurating the world's first transatlantic steamship service. Savannah was fitted with an auxiliary steam engine and paddlewheels in addition to her sails. Moses Rogers himself supervised the installation of the machinery, while his distant cousin, and later brother in law, Stevens Rogers oversaw installation of the ship's rigging and sails. Since Savannah crossed the Atlantic mainly under sail power some sources contend that the first transatlantic steamship was the , crossing in 1833. It used sail only during boiler maintenance. Another claimant is the British built Dutch owned Curaçao, which used steam power for several days when crossing the Atlantic both ways in 1827.
Сипаттама
Нью-Йорктегі Allaire Iron Works Savannah кемесінің қозғалтқыш цилиндрін жеткізді, ал қалған қозғалтқыш компоненттері мен жүріс бөліктері Нью-Джерсидегі Speedwell Ironworks зауытында жасалды. 90 ат күші бар, төмен қысымды қозғалтқыш көлбеу, тікелей әрекет ететін типті, бір цилиндрлі және 1,5 метрлік (5 фут) соққысы бар болды. Savannah кемесінің қозғалтқышы мен машиналары сол кезге қарағанда ерекше ірі болды. Кеменің теңізге сүңгітілгеннен кейін Мозес Роджерс қолайлы қазандықты табуда қиындыққа тап болды, бірнеше нұсқаны сынап көрген соң, қазандық маманы Дэниел Дод жасаған мыс үлгісінде тоқтады. Кемедегі темір ескектердің диаметрі 4,5 метр (16 фут) болды, әрбір ескекте сегіз қауырсын орналасқан. Отын үшін кемеде 75 тонна көмір және 25 текше метр ағаш тасымалданды. Кемеде отын аз болғандықтан, қозғалтқыш тек тыныш ауа райында ғана қолданылуға арналған, яғни желкендердің жылдамдығы сағатына кемінде төрт теңіз миліне жете алмайтын жағдайда. Қозғалтқыш қолданылмаған кезде кедергіні азайту және зақымданудың алдын алу үшін, ескектерді тізбектермен біріктірген, ал емес таяқшалармен, бұл оларды желдей бүктеуге және палубада сақтауға мүмкіндік берді. Сол сияқты, ескектерді қорғау үшін металл каркасқа керілген кенептен жасалған қоршаулар қолданылды, оларды қажет болмағанда жинап қоюға болатын. Savannah кемесінің корпусы мен такелажы капитан Стивенс Роджерстің басшылығымен салынды, ол кейін кемедегі теңізшілердің бастығы болды. Кеме толыққанды желкенді кеме сияқты жабдықталған, бірақ патшалық мачталары мен патшалық желкендері болмады. Заманауи гравюралар Savannah кемесінің негізгі мачтасы қозғалтқыш пен қазандықты орналастыру үшін әдеттегі желкенді кемелерге қарағанда артқа қарай орналасқан екенін көрсетеді.
The Allaire Iron Works of New York supplied Savannah's engine cylinder, while the rest of the engine components and running gear were manufactured by the Speedwell Ironworks of New Jersey. The 90 horsepower low pressure engine was of the inclined direct acting type, with a single cylinder and a 5 foot stroke. Savannah's engine and machinery were unusually large for their time, and after the ship's launch, Moses Rogers had difficulty locating a suitable boiler, rejecting several before settling on a copper model by boiler specialist Daniel Dod. The ship's wrought iron paddlewheels were 16 feet in diameter with eight buckets per wheel. For fuel, the vessel carried 75 tons of coal and 25 cords of wood. As the ship was too small to carry much fuel, the engine was intended only for use in calm weather, when the sails were unable to provide a speed of at least four knots. In order to reduce drag and avoid damage when the engine was not in use, the paddlewheel buckets were linked by chains instead of bars, enabling the wheels to be folded up like fans and stored on deck. Similarly, the paddlewheel guards were made of canvas stretched over a metal frame which could also be packed away when not required. Savannah's hull and rigging were constructed under the direction of Captain Stevens Rogers, who later became the ship's sailing master. The ship was full rigged like a normal sailing ship, excepting the absence of royal masts and royals. Contemporary engravings suggest that Savannah's mainmast was set further astern than in normal sailing ships, in order to accommodate the engine and boiler.
Интерьер
Саванна 32 жолаушыға арналған орындықпен жабдықталған, 16 кабинаның әрқайсысында екі орыннан бар. Әйелдерге арналған жайлар ерлерге арналған жайлардан "толыққанды түрде ерекшеленгені" хабарланды. Үш толық жабдықталған зал да болған, олар импортталған кілемдермен, перделермен және әшекейлермен безендірілген, сондай-ақ айналармен әсемделген. Кабиналар кең және ыңғайлы болған, ал интерьері бу кемесіне қарағанда саяхаттық яхтаға көбірек ұқсас деп сипатталған.
Savannah was fitted with 32 passenger berths, with two berths in each of the 16 state rooms. The women's quarters were reported to be "entirely distinct" from the men's. Three fully furnished saloons were also provided, complete with imported carpets, curtains and hangings, and decorated with mirrors. The state rooms were large and comfortable and the interior has been described as more closely resembling a pleasure yacht than a steam packet.
Президенттік экскурсия
Саваннаның Саванна портына келгенінен кейін бірнеше күн өткен соң, АҚШ президенті Джеймс Монро АҚШ-тың шығыс жағалауындағы арсеналдарды, бекіністерді және мемлекеттік құрылыстарды тексеру сапарының аясында Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына сапар шекті. Саваннаның негізгі иесі Уильям Скарброу президенттің келуі туралы естіген соң, Роджерске солтүстікке қарай Чарльстонға барып, президентті бу кемесімен Саванна қаласына қайта оралуға шақыруды тапсырды. Саванна 14 сәуірде Чарльстонға қарай бумен жүзіп, Тиби аралы маягында бір түн тоқтағаннан кейін екі күннен кейін Чарльстонға жетті. Скарброу шақыру жолдады, бірақ жергілікті тұрғындар президенттің Оңтүстік Каролинадан грузин кемесімен кетуіне қарсы болғандықтан, ол кемені кейінірек қарап шығуға уәде берді. 30 сәуірде Саванна тағы да үй портына қайтып, 27 сағаттық сапардан кейін келесі күні жетті. 7 және 8 мамырда Саванна көмірге толықты, ал 11 мамырда президент Монро уәдесін орындап, кемеде экскурсия жасады. Президент және оның сүйемелдеушілері кемеге шақырылғаннан кейін, Саванна шамамен сағат 8-де бумен Тиби маяғына бет алды, сағат 10:30-да жетті, ал сағат 11-де қалаға қайта оралды. Монро кеменің иесі Скарброуқа американдық кеме әлемдегі алғашқы трансатлантикалық бу кемелер қызметін ашқандығына деген қуанышын білдіріп, кемеде тамақтанды. Президент Саваннаның машиналарын да қатты бағалады және Скарброуды трансатлантикалық өткелден кейін кемені Вашингтонға әкелуге шақырды, осылайша Конгресс оны Куба қарақшыларына қарсы крейсер ретінде пайдалану үшін сатып алу мақсатында тексеруге мүмкіндік алады.
A few days after Savannah's arrival in Savannah Harbor, the President of the United States, James Monroe, visited the nearby city of Charleston, South Carolina as part of an extended tour of inspection of arsenals, fortifications and public works along the East coast of the United States. On hearing of the visit, Savannah's principal owner William Scarbrough instructed Rogers to sail north to Charleston to invite the President to return to the city of Savannah aboard the steamship. Savannah departed under steam for Charleston on April 14, and after an overnight stopover at Tybee Island Light, arrived at Charleston two days later. Scarbrough's invitation was sent, but as the locals objected to the President leaving South Carolina on a Georgian vessel, he pledged to visit the ship at a later date. On April 30, Savannah made steam for her home port once again, arriving there the following day after a 27 hour voyage. On May 7 and 8 Savannah took on coal, and on May 11, President Monroe made good on his promise and arrived to take an excursion on the ship. After the President and his entourage had been welcomed aboard, Savannah departed under steam around 8a. m. for Tybee Lighthouse, arriving there at 10:30 a. m., and departing for town again at 11. Monroe dined on board, expressing enthusiasm to the ship's owner, Mr. Scarbrough, over the prospect of an American vessel inaugurating the world's first transatlantic steamship service. The President was also greatly impressed by Savannah's machinery, and invited Scarbrough to bring the ship to Washington after her transatlantic crossing so that Congress could inspect the vessel with a view to purchasing her for use as a cruiser against Cuban pirates.
Тарихи Атлантиканы ашатын сапар
Монроның келіп кеткеніне бірнеше күн өткен соң, капитан Мозес Роджерс басқарып, Стивенс Роджерс кеме бастығы болған "Саванна" экипажы Атлантика арқылы өтуге соңғы дайындықтарын жасады. 15 мамырда, дауыл кезінде кеме өрісінен босап, бірақ құбырларына ұсақ зақым келгеннен басқа, кемеге ешқандай зиян келмеді. "Саваннаның" иелері сапарға жолаушылар мен жүк табуға бар күштерін салды, бірақ ешкім мұндай жаңа кемеде өмірін немесе мүлкін қауіпке тігуге батыл болмады. 19 мамырда жергілікті газетте 20 мамырда кететіні туралы хабарлама жарияланды. Бірақ, "Саваннаның" келісі екі күнге кешіктірілді, себебі экипаждың бірі мас күйінде кемеге оралды, кемеден құлап, суға батып кетті. Осы кешігуге қарамастан, ешбір жолаушы келмеді, сондықтан кеме тарихи сапарын тек тәжірибелік мақсатта жасайтын болды.
In the days following Monroe's departure, Savannah's crew, with Captain Moses Rogers in command and Stevens Rogers as sailing master, made their final preparations for the Atlantic crossing. On May 15, the ship broke free from her moorings during a squall, but apart from slight damage to her paddles, the ship was unharmed. Savannah's owners made every effort to secure passengers and freight for the voyage, but no one was willing to risk lives or property aboard such a novel vessel. On May 19, a late advertisement appeared in the local paper announcing the date of departure as May 20. In the event, Savannah's departure was delayed for two days after one of her crew returned to the vessel in a highly inebriated state, fell off the gangplank and drowned. In spite of this delay however, still no passengers came forward, and the ship would make her historic voyage purely in an experimental capacity.
Саяхат
Саванна 22 мамырда Саванна портынан шығып, Тайби маяк үйінде бірнеше сағат тоқталғаннан кейін, 1819 жылғы 24 мамырда сағат 5-те Ливерпульге (Англия) бағыт алды, бу және желкен күшімен тарихи сапарын бастады. Сол күні сағат 8 шамасында кемедегі дөңгелектер алғаш рет жиналды және кеме жолға шықты. Бірнеше күннен кейін, 29 мамырда, «Контракт» шхунасы «көлемі зор түтін шығарып тұрған» кемені байқады және оның өртенгенін ойлап, бірнеше сағат бойы қуалауға тырысты, бірақ жете алмады. «Контракт» шхунасының капитаны ақырында түтін шығарып тұрған кеменің Еуропаға бағыт алған бу кемесі болуы мүмкін деген қорытындыға келді, бұл оның «американдік шеберліктің және кәсіпкерліктің мақтан тұтатын ескерткіші» ретінде оны таң қалдырды. 2 маусымда «Саванна» 9-10 түйін жылдамдықпен жүзіп, «Плуто» желкенді кемесінен өтті. Капитан Роджерс өзінің жаңа кемесінің «өте жақсы» жұмыс істеп жатқанын хабарлағаннан кейін, «Плуто» экипажы «Саваннаға» үш рет сәлем айтты, оны «батыс теңізінде жүзіп өткен механикалық генийдің ең сәтті туындысы» деп атады. «Саваннаның» келесі кездесуі 19 маусымда Ирландия жағалауында HMS «Kite» катерімен болды. Бұл кеме үш апта бұрын «Контракт» кемесі сияқты қателік жасап, бірнеше сағат бойы бу кемесін өртенген желкенді кеме деп ойлап қуалады. Оны ұстай алмағандықтан, «Kite» ақырында бірнеше ескерту оқтарын атты, содан кейін капитан Роджерс кемесін тоқтатты, ал «Kite» оны қуып жетіп, командирі кемені тексеруге рұқсат сұрады. Британдық теңізшілер өздерінің қызығушылықтарын қанағаттандырып, «көп қуанды». 18 маусымда «Саванна» қозғалтқышының отыны бітіп, Корк маңында тоқтады, бірақ 20 маусымда кеме Ливерпульге жетті. Жүздерше қайық, соның ішінде британдық соғыс кемесі де, ерекше кемені қарсы алу үшін шықты, және кеме бастығы Стивенс Роджерс сол кезде палубада болды. Коннектикут штатының «Нью-Лондон газеті» кейіннен бұл кездесу туралы былай деп хабарлады:
After leaving Savannah Harbor on May 22 and lingering at Tybee Lighthouse for several hours, Savannah commenced her historic voyage at 5a. m. on Monday May 24, 1819, under both steam and sail bound for Liverpool, England. At around 8a. m. the same day, the paddlewheels were stowed for the first time and the ship proceeded under sail. Several days later, on May 29, the schooner Contract spied a vessel "with volumes of smoke issuing", and assuming it was a ship on fire, pursued it for several hours but was unable to catch up. Contract's skipper eventually concluded the smoking vessel must be a steamboat crossing for Europe, exciting his admiration as "a proud monument of Yankee skill and enterprise". On June 2, Savannah, sailing at a speed of 9 or 10 knots, passed the sailing ship Pluto. After being informed by Captain Rogers that his novel vessel was functioning "remarkably well", the crew of Pluto gave Savannah three cheers, as "the happiest effort of mechanical genius that ever sailed the western sea." Savannah's next recorded encounter was not until June 19, off the coast of Ireland with the cutter HMS Kite, which made the same mistake as Contract three weeks earlier and chased the steamship for several hours believing it to be a sailing vessel on fire. Unable to catch the ship, Kite eventually fired several warning shots, and Captain Rogers brought his vessel to a halt, whereupon Kite caught up and its commander asked permission to inspect the ship. Permission was granted, and the British sailors are said to have been "much gratified" by the satisfaction of their curiosity. On June 18, Savannah was becalmed off Cork after running out of fuel for her engine, but by June 20, the ship had made her way to Liverpool. Hundreds of boats came out to greet the unusual vessel, including a British sloop of war, an officer from whom hailed Savannah's sailing master Stevens Rogers, who happened to be on deck. The New London Gazette of Connecticut later reported the encounter in the following terms:
<blockquote>Кеме офицері [Роджерстен] «Сіздің капитаныңыз қайда?» деп сұрады, ол оған «Менің капитаным жоқ, мырза» деп лаконикалық жауап берді. «Ал сіздің капитаныңыз қайда?» «Төменде, көруге ниетіңіз бар ма?» «Иә, мырза». Сол кезде төменде болған капитан шақырылғаннан кейін, ол нені қалайтынын сұрады, ол «Неге сіз сол туды тағып жүрсіз, мырза?» деп жауап берді. «Менің елім маған рұқсат бергендіктен, мырза». «Менің командирім оны қорлау үшін жасалғанын ойлайды, егер сіз оны алып тастамасаңыз, ол күш жібереді». Сонда капитан инженерге: «Жылы су қозғалтқышын дайындаңыз» деді. Кемеде мұндай машина болмаса да, ол қажетті әсер етті, және Джон Булл мүмкіндігінше тез жүзуге қуанды.</blockquote>
<blockquote>The officer of the boat asked [Rogers], "Where is your master?" to which he gave the laconic reply, "I have no master, sir". "Where's your captain then?" "He's below; do you wish to see him?" "I do, sir." The captain, who was then below, on being called, asked what he wanted, to which he answered, "Why do you wear that penant, sir?" "Because my country allows me to, sir." "My commander thinks it was done to insult him, and if you don't take it down he will send a force to do it." Captain Rogers then exclaimed to the engineer, "Get the hot water engine ready." Although there was no such machine on board the vessel, it had the desired effect, and John Bull was glad to paddle off as fast as possible.
Ливерпульде
Саванна Ливерпульде болған кезде кемеге әртүрлі әлеуметтік топтан шыққан мыңдаған адам келді, олардың ішінде әскер және теңіз күштерінің офицерлері, сондай-ақ "жоғары лауазымды және беделді тұлғалар" бар еді. Жқында өткен 1812 жылғы соғыстан кейін екі елдің де бір-біріне күмәнмен қарағанын көрсете отырып, кейбіреулер кеменің Сент-Елена аралындағы түрмеден Наполеон Бонапартты құтқаруды жоспарлап отыр деп күдіктенді; оның інісі Жером мұндай қызмет үшін жақсы сыйақы ұсынған еді. Саванна Ливерпульде 25 күн тұрды, осы уақытта экипаж кемені тазалап, қайта бояды, қозғалтқышты сынап, жанармай мен жабдықтау материалдарын толықтырды. 21 шілдеде кеме Ливерпульден Ресейдің Санкт-Петербург қаласына бағыт алды.
During Savannah's stay at Liverpool, the ship was visited by thousands of people from all walks of life, including officers of the army and navy and other "persons of rank and influence." Perhaps reflecting the suspicion with which both nations still regarded one another after the recent War of 1812, some suspected the ship of planning to rescue Napoleon Bonaparte from prison on the island of St. Helena; his brother Jerome had recently offered a large reward for such a service. Savannah remained at Liverpool for 25 days, while the crew scraped and repainted the ship, tested the engine, and replenished fuel and supplies. On July 21 the ship departed Liverpool bound for St. Petersburg in Russia.
Швеция
Саванна 9 тамызда Данияның Эльсинор (Хелсингер) қаласына жетіп, бес күн карантинде тұрды. 14-і күні кеме Стокгольмге (Швеция) бағыт алды, осылайша Балтық теңізіне кірген алғашқы бу кемесі болды. Саванна 22 тамызда Стокгольмге келді, ал 28-і күні Швеция және Норвегияның ханзадасы кемеге келді. 1 қыркүйекте жергілікті аралдарға кемемен саяхат ұйымдастырылды, оған американдық және басқа елдердің елшілері, аристократтар мен белгілі азаматтар қатысты. Стокгольм портында тұрғанда швед үкіметі кемені сатып алуды ұсынды, бірақ шарттары Мозес Роджерске қолайлы болмады, ол ұсыныстан бас тартты. Кету алдында Швеция королі Карл XIV Джон Роджерске тас және мюллер сыйлады. 5 қыркүйекте Саванна Ресейдің Кронштадт қаласына жол тартты, ал 9-ы күні сонда жетті.
Savannah reached Elsinore (Helsingor), Denmark, on August 9, where she remained in quarantine for five days. On the 14th the ship sailed on to Stockholm, Sweden, thus becoming the first steamship to enter the Baltic Sea. Savannah arrived at Stockholm on August 22, and on the 28th was visited by the Prince of Sweden and Norway. On September 1, an excursion on board the ship around the local islands was arranged, which was attended by the American and other ambassadors, nobles and prominent citizens. While in port at Stockholm, the Swedish government offered to purchase the vessel, but the terms were not attractive enough for Moses Rogers and he rejected the offer. Before leaving, the King of Sweden, Charles XIV John, presented Rogers with the gift of a stone and muller. On September 5, Savannah departed for Kronstadt, Russia, arriving there on the 9th.
Ресей
Кронштадт қаласында Ресей императоры "Саванна" кемесіне келіп, капитан Роджерске алтын сағат пен екі темір орындық сыйлады. Кронштадттан Роджерс Санкт-Петербургке жүзіп барып, 13 қыркүйекте сонда жетті. Ливерпульден Санкт-Петербургке дейінгі сапар кезінде "Саванна" кемесінің қозғалтқышы ең көп пайдаланылды, барлығы 241 сағат жұмыс істеді. Санкт-Петербургте АҚШ-тың Ресейдегі елшісі бірқатар көрнекті азаматтарды кемеге шақырды. 18, 21 және 23 қыркүйекте "Саванна" Санкт-Петербург маңындағы суларда бірнеше рет бу күшімен саяхат жасады, оның ішінде Ресей патшалық отбасының мүшелері мен басқа да ақсүйектер, сондай-ақ армия және теңіз күштерінің офицерлері болды. Кеме Санкт-Петербургте болған кезде Ресей үкіметі де кемені сатып алуды ұсынды, бірақ Мозес Роджерс үшін бұл шарттар да жеткіліксіз болды. 27 және 28 қыркүйекте "Саванна" АҚШ-қа қайту үшін көмір мен жабдықтарды тиеумен айналысты. Кету алдында Стокгольмнен Санкт-Петербургке "Саванна" кемесімен саяхат жасаған Шотландияның Лорд Линдоч капитан Мозес Роджерске күміс кофе құмырасын, ал желкенші Стивенс Роджерске алтын тамақ салғышты сыйлады.
At Kronstadt, the Emperor of Russia came aboard Savannah and presented Captain Rogers with gifts of a gold watch and two iron chairs. From Kronstadt, Rogers sailed on to St. Petersburg, arriving there September 13. During the journey from Liverpool to St. Petersburg, Savannah engine had its most frequent use, being employed for a total of 241 hours. At St. Petersburg, the American ambassador to Russia extended an invitation to a number of prominent citizens to visit the ship. On September 18, 21 and 23, Savannah made several excursions under steam in the waters off St. Petersburg, with members of the Russian royal family and other noblemen, as well as army and navy officers aboard. During the ship's stay at St. Petersburg, the Russian government also offered to purchase the vessel, but again the terms were not attractive enough for Moses Rogers to accept. On September 27 and 28, Savannah was occupied in taking on coal and stores for her return journey to the United States. Before leaving, Lord Lynedoch of Scotland, who had travelled on board Savannah from Stockholm to St. Peterburg, presented Captain Moses Rogers and Sailing Master Stevens Rogers with a solid silver coffee urn and a gold snuffbox, respectively.