Кіріспе

Ресейлік саяси жазушы (1925 жылы туған)

Рой Александрович Медведев (Рой Алекса́ндрович Медве́дев; 14 қараша 1925 жылы туған) – ресейлік саясаткер және жазушы. Ол сталинизмнің диссиденттік тарихы – "Тарихқа сотталсын" (К суду истории) кітабының авторы, алғаш рет 1972 жылы ағылшын тілінде жарияланды.

Өмірбаян

Медведев Тбилисиде, Транскавказ СФСР-інде, Кеңес Одағында дүниеге келген. Оның 2018 жылы қайтыс болған биолог Жорас Медведев есімді біртектес егіз інісі бар. Марксистік тұрғысынан алғанда, Рой Кеңес Одағының бұрынғы Бас хатшысы Иосиф Сталинді және сталиндік идеологияны кеңес кезеңінде сынға алды. 1960 жылдардың басында Медведев "самиздат" басылымдарымен айналысты. Ол Лысенкошылдықтың ғылыми емес екенін сынады. Медведев 1969 жылы "Тарихқа баға беру керек" атты кітабы шетелде жарық көргеннен кейін Коммунистік партиядан қуылды. Кітапта Сталин мен сталиндік идеология сынға алынды, сол кезде ресми совет пропагандасы бұрынғы Бас хатшыны ақтауға тырысып жатқанда. "Тарихқа баға беру керек" кітабы 1960 жылдары Кеңес зиялыларының арасында пайда болған, Медведев сияқты социализмнің реформалық түрін іздеген диссиденттік ой-сананы көрсетеді. 1970 жылы Андрей Сахаров және басқалармен бірге ол Кеңес басшылығына ашық хат жолдап, өз ұстанымын білдірді. Егіз інісі Жореспен бірлесіп жазған "Ақылынан жаңылу" атты кітабында Медведев Жорестің Калуга психиатриялық ауруханасына қамауға алынуын сипаттайды (Кеңес Одағында психиатрияны саяси мақсатта пайдалану туралы қараңыз). Диссидент-биолог Жорес ауруханада "самиздат" және "Т.Д. Лысенконың өрлеуі мен құлдырауы" кітабына қатысы туралы сұраққа жауап берді. Жорес 1970 жылдары Ұлыбританияға жер аударылды. Медведев 1989 жылы Михаил Горбачевтің "перестройка" және "гласность" бағдарламасын іске қосып, саяси және экономикалық реформаларды бастағаннан кейін Коммунистік партияға қайта оралды. Ол Кеңес Одағының Халық депутаттары съезіне сайланды және Съездің тұрақты жұмыс органы – Жоғарғы Кеңестің мүшесі болып тағайындалды. 1991 жылы Кеңес Одағы құлағаннан кейін Медведев және басқа да ондаған бұрынғы коммунистік совет және ресей парламенттерінің депутаттары Жұмысшы халықтарының социалистік партиясын құрды және партияның тең төрағасы болды. 2008 жылы Медведев Владимир Путиннің өмірбаянын жазып, оның президенттік қызметін оң бағалады.