Кіріспе

Мұзды жарылту – өзендегі мұзды бұзу үшін жарылғыш заттарды қолдану, су тасқынын болдырмау және кеме қатынасын жеңілдету мақсатында жасалады. Бұл көктемде, қар еріп, өзен мұзының ыдырауы кезінде жүзеге асырылады. Мұз ағындары соқтығысып, мұз тұнбасын құрауы және өзенді бөгеп тастауы мүмкін. Еріген қар суымен толған өзен тез суға толып, жақын орналасқан елді мекендерге зиян келтіруі ықтимал. Сондықтан, көптеген солтүстік аймақтардағы үкіметтер мұз тұнбаларын бұзуға және олар көп зиян келтірмес бұрын жоюға жедел әрекет етеді. Бұл жарылғыш заттарды пайдалану арқылы тиімдірек жасалады. Жарылғыш заттар жағалаудан орналастырылуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда тікұшақтан да жеткізіледі. Сондай-ақ, жарылғыш заттарды артиллериямен қашықтан лақтыруға немесе бомбалаушы ұшақтардан тастауға болады. Сібірдің ірі өзендерінде мұз тұнбаларын бомбалау үшін кейде Ресей әуе күштері шақырылады. Су тасқыны жиі болатын аймақтарда алдын ала мұз жарылысын жүргізу практикасы бар. Мысалы, Канаданың Онтарио провинциясындағы Оттава қаласы әр көктемде Ридо өзенінде мұзды жарып, су ағынын қамтамасыз етеді. 1994 жылы, мысалы, 9 километрлік өзен бойындағы мұзды бұзу үшін 10 мың динамит ұяшығы қолданылды. Мұзды жарылтудың бірнеше кемшіліктері бар. Бұл қымбат және қауіпті процесс, сондықтан жоғары білікті жарылғыш заттар мамандарының қатысуы қажет. Жарылыс жүргізіліп жатқанда, халыққа қауіпсіздік шараларын сақтау үшін ескерту жасалуы тиіс. Бұл жарылыс экологиялық зиянға да әкелуі мүмкін. Балықтар және өзенде мекендейтін басқа да жануарлар қаза тауып, өзен төңірегі зардап шегуі мүмкін. Қашықтан жеткізу кезінде жарылмаған оқ-дәрілер де қауіп тудыруы мүмкін.