Кіріспе
Малайзиядағы мұхиттық арал Сипадан – Малайзиядағы теңіз түбінен көтерілген жалғыз мұхиттық арал. Ол Малайзияның Сабах штатының шығыс жағалауындағы Селебес теңізінде орналасқан. Сипадан – өшкен жанартау конусының үстінде өскен тірі маржандардың мыңдаған жылдар бойы қалыптасқан нәтижесі. Арал Үнді-Тынық мұхиты алабының ортасында, әлемдегі ең бай теңіз мекендеу орталарының бірінде жатыр. Бұл экожүйеде 400-ден астам балық түрі мен жүздеген коралл түрлері тіркелген. Сипадан аралы Rodale's Scuba Diving Magazine журналының «Әлемдегі үздік суға батыру орны» тізімінде бірінші орынды иеленді. Шындығында, ол теңіз өмірінің әртүрлілігімен танымал Галапагос аралдары (Эквадор) және Микронезиядағы Трук сияқты екі бағытпен ортақ бірінші орынды бөлісті. Сонымен қатар, су астына түсу операторларының бірі – Scuba Junkie, DiveMagazine журналының жылдық Dive Travel Awards сыйлығында «2020 жылғы әлемдегі ең жақсы су асты курорты» деп сайлаушылармен мойындалды. Сипадан айналасындағы суларда көбінесе жасыл және қазқайың бақалар (жұптасып, ұялайтын), торнадо тәрізді құрылымдардағы алып баракудалар, сондай-ақ үлкен көзді тревальдың үлкен үйірлері және бамбабалық балықтарды кездестіруге болады. Сипаданға манта, бүркіт, балғалы және кит акулалары сияқты пелагикалық түрлер де келіп тұрады. Аралдың тірегінің астында, су астындағы әктас үңгірінен құрылған, туннельдер мен камералардың лабиринты бар, онда жоғалып, суға батқан бақалардың көптеген қаңқалары сақталған. Сипадан аралына бару үшін Сабах паркінен рұқсат алу қажет, ол Сабах үкіметінің агенттігі болып табылады. 2019 жылдан бері күніне 178 рұқсат берілуде.
Sipadan is the only oceanic island in Malaysia, rising from the seabed. It is located in the Celebes Sea off the east coast of Sabah, Malaysia. It was formed by living corals growing on top of an extinct volcanic cone that took thousands of years to develop. Sipadan is located at the heart of the Indo Pacific basin, the centre of one of the richest marine habitats in the world. More than 400 species of fish and hundreds of coral species have been classified in this ecosystem. Sipadan Island was at the top of Rodale's Scuba Diving Magazine Gold List for 'The Top Dive Destination in the World'. In fact it shared its top spot with 2 other destinations known for the diversity of their marine life — the Galápagos Islands of Ecuador and Truk in Micronesia. Furthermore, one of the dive operators; Scuba Junkie was voted by the public the "Best Dive Resort in the World 2020" at DiveMagazine's annual Dive Travel Awards. Frequently seen in the waters around Sipadan: green and hawksbill turtles (which mate and nest there), enormous schools of barracuda in tornado like formations as well as large schools of big eye trevally, and bumphead parrotfish. Pelagic species such as manta rays, eagle rays, scalloped hammerhead sharks and whale sharks also visit Sipadan. A turtle tomb lies underneath the column of the island, formed by an underwater limestone cave with a labyrinth of tunnels and chambers that contain many skeletal remains of turtles that become lost and drown before finding the surface. Visiting Sipadan Island requires a permit issued by Sabah Parks, a Sabah Government agency. Since 2019, there are 178 permits available each day.
Тарих
Бұрын арал Малайзия мен Индонезия арасындағы аумақтық даудың орталығы болған. Бұл мәселе Халықаралық сотқа жүктелді және 2002 жылдың соңында сот аралды және Лигитан аралын Малайзияға берді, себебі Малайзияның бұрынғы отаршылдық билігі (Ұлыбритания) көрсеткен «тиімді иелік етуі» және басқа, одан жоғары құқықтың болмауы себеп болды. Филиппин Солтүстік Борнеоға қатысты талаптары негізінде сот отырысына қатысуға өтініш білдірді, бірақ олардың өтініші 2001 жылдың басында сот тарапынан қабылданбады. Арал 1933 жылы Солтүстік Борнеоның отарлық үкіметімен құс сақталмалы аймақ деп жарияланды және 1963 жылы Малайзия үкіметі оны қайтадан ресми тізімге енгізді. «Борнео: Теңіз тасбақасының көлеңкесі» (1989) фильмінде Жак Кусто: «Мен Сипадан сияқты жерлерді 45 жыл бұрын көрдім, бірақ енді ондай жерлер жоқ. Енді біз тиынбай қалған өнер туындысын таптық» деді.
Филиппиндік жанкештілердің шабуылдары
2000 жылы 23 сәуірде филиппиндік Моро пираттары тобы – Абу Саяф 21 адамды ұрлап кетті. Қарулы террористер қайықпен келді, 10 турист пен 11 демалыс орындағы қызметкерді қару қолданып кемелерге мінгізіп, оларды Жолоға алып кетті. Барлық құрбандар ақырында босатылды. Осы шабуылдардың нәтижесінде аралдың басқаруы, Лигитанмен бірге, Малайзияның Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне (ҰҚК) берілді. 2019 жылдың 8 шілдесінде Премьер-министр Махатхир Мохамад екі аралдың басқаруын ҰҚК-дан Сабах туризм, мәдениет және қоршаған орта министрлігіне қайтаруға принцип бойынша келісті, бұл ауысу федералдық Кабинеттің өтінішті мақұлдағаннан кейін жүзеге асырылады.