Кіріспе

Вице-адмирал Эли Томас Райх (20 наурыз 1913, Нью-Йорк – 30 қараша 1999, Вирджиния штаты, Арлингтон) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жоғары наградалармен марапатталған офицері және Екінші дүниежүзілік соғыстағы суасты қайықтар командирі – соғыс кезінде линкорды батырған жалғыз офицер. Ол Арлингтон ұлттық зиратында (30-бөлім, 950 А қабір) жерленген.

Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі

1935 жылы Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірген Райх Нью-Лондон штатындағы су асты кемелері мектебінде оқыды, содан кейін 1939 жылы бірінші "Sealion" су асты кемесінің аға офицері және инженері болды. "Sealion" – Екінші дүниежүзілік соғыста зақымдалған алғашқы американдық су асты кемесі. 1941 жылдың 10 желтоқсанында Филиппиндегі Кавите әскери-теңіз базасында жөндеу жұмыстары кезінде бомбаға ұшырады, кейін суға батырылды. Бомбалау кезінде төрт адам қаза тауып, үш адам жараланды. "Sealion" суға батырылғаннан кейін Райх Филиппиндегі Коррегидор және Батаандағы су асты кемелерінің командирінің штабында қызмет етті, 1942 жылдың көктемінде АҚШ күштері капитуляцияға тап болмас бұрын "Stingray" су асты кемесімен қашып кетті. 1943 жылы "Lapon" су асты кемесінде аға офицер болып қызмет етті, ал 1944 жылдың наурыз айында екінші "Sealion" су асты кемесіне командир болып тағайындалды. Рейхтің басшылығымен "Sealion II" су асты кемесі Екінші дүниежүзілік соғыста су асты кемесімен батырылған жалғыз жапондық соғыс кемесі – "Конго", жапондық "Ураказе" эсминеці және тұтқын тасыған "Ракуё Мару" кемесін батырды. Тұтқын тасыған кемені батырғаннан кейін "Sealion II" су үстіне шығып, теңізден 23 австралиялық және 31 британдық әскери тұтқынды құтқарып алды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін Рейхтің міндеттеріне Әскери-теңіз операциялары бас штабының кеңсесінде қызмет етуі және Қарулы күштер штаб колледжінде, сондай-ақ Қарулы күштер өнеркәсіп колледжінде оқу кірді. 1960-1961 жылдары Рейх "Канберра" зымырандық крейсеріне (CAG 2) командирлік жасады. Кейін ол Теңіз қару-жарағы бюросының көмекші бастығы болды, содан кейін 1962-1965 жылдары Жерүсті зымыран жобасының командирі (бұл "3 Т" зымырандық жүйелерді әзірлеудің кілті болды) және Вьетнам соғысының алғашқы жылдарында Оңтүстік-Шығыс Азиядағы су астына қарсы күрес тобының командирі болды. Оның соңғы активті қызметі Қорғаныс министрінің логистика жөніндегі орынбасары болып табылды. Рейх 1973 жылғы 31 қазанда 38 жыл қызметтен кейін вице-адмирал (3 жұлдызды) шенімен әскери-теңіз күштерінен зейнетке шықты. Теңіз күштерінен зейнетке шыққаннан кейін көп ұзамай Рейх 1973 жылғы мұнай дағдарысы кезінде мұнай мен бензин таратуға жауапты болған Төтенше энергетикалық үлестіру бағдарламасының директоры болып тағайындалды. Ролланд Эванс пен Роберт Новак синдикаттанған бағаналарында "қатыгез үш жұлдызды адмирал" деп сипаттаған адмирал Рейхтің қызметкерлеріне:

"Мен халықтың бейнесіне ешқандай мән бермеймін. Біз бейне жасау үшін келген жоқпыз. Менің жолыммен жұмыс істеуіміз керек – және бұл әскери жол." деген сөздері жеткені хабарланды. Ұзақ уақыт өткен соң адмирал Рейх энергетика басшысы Уильям Э. Саймонмен келіспей, жаңа құрылған Энергетика департаментінен кетіп қалды. Кейін Рейх қару-жарақ жүйелерін сатып алу, кеме жасау және жұмылдыру жоспарлау мәселелері бойынша ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңес берді. Рейх сонымен қатар Вашингтон штатының Кипорт қаласында Теңіз асты мұражайын құрғандығы үшін де мақталады. Зейнетке шыққаннан кейін ол мұражайды салуға қажетті қаражатты жинаған, жобалаған және салған Теңіз асты мұражайы қорына негіз салды. Мұражайға АҚШ Әскери-теңіз күштері сыйлық ретінде берді. Рейхтің отбасы оның қайтысынан кейін "көптеген наградаларын, жауынгерлік туларын, формаларын және естелік заттарын" мұражайға сыйға тартты. Мұражай сонымен қатар оның майлы портреті мен бюстін тапсырыс берді, олар қазір отбасының көптеген сыйлықтарымен бірге қойылған.

Марапаттар

Рейх үш рет Әскери-теңіз кресімен марапатталды, ол Құрмет медалінен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ең жоғары наградасы болып табылатын "үлкен батылдығы" үшін, 1944 жылдың 8 наурызынан бастап 1944 жылдың 4 желтоқсанында лейтенант-коммандер Чарльз Ф. Путнаммен ауыстырылғанға дейін «Sealion II» кемесінің командирі ретінде танылды. Рейх екі рет Әскери-теңіз флотының ерекше қызмет медалімен, бір рет Ардагерлік легионмен марапатталды және қола жұлдыз алды. 1963 жылы Американдық теңіз инженерлері қоғамы Елай Т. Рейхке жер бетіндегі зымыран жүйелері саласындағы еңбегі үшін Алтын медаль сыйлығын табыс етті. Алтын медаль сыйлығы 1958 жылдан бері жыл сайын табыс етіледі және соңғы бес жылда теңіз инженериясына елеулі үлес қосқан адамға беріледі. Теңіз инженериясы саласындағы үміткер ағымдағы жыл аяқталар кездегі бес жылдық кезеңде жеке күш-жігерімен немесе басқаларды басқару арқылы маңызды үлес қосқан болуы керек. Жеке қатысу дәлелдері нақты көрсетілуі тиіс. Егер қауіпсіздік себептерімен дәлелдерді жария ету мүмкін болмаса, онда мәлімдеме оны бағалауға құқылы мамандардың жетістікті тануы үшін жеткілікті нақты болуы керек. 1990 жылдардың басында Әскери-теңіз академиясы Рейхті «Екінші дүниежүзілік соғыстың батырлары» кешінде құрметтеді. Оның құрметіне Порт-Хуэнемдегі (NSWC PHD) (бұрынғы Теңіз кемелері қару жүйелері инженерлік станциясы, немесе NSWSES) Теңіз бетіндегі соғыс орталығының бөлімшесінде «VADM Eli T. Reich ғимараты» аталды. Бұл ғимарат станцияның инженерлік құрылымдарының бірі болып табылады, онда жауынгерлік жүйелердің тренажерлары, таңдалған қару жүйелері мен жауынгерлік жүйелердің жабдықтары, сондай-ақ NSWC PHD тағайындалған Қызметтегі Инженерлік агенті (ISEA) болып табылатын кемедегі жабдықтардың көп бөлігі орналасқан.