Кіріспе

Әлеуметтік проблеманы шешу стратегиясы ұйымдастырылған топтық араласулар

Интервенция – бір немесе бірнеше адамның (әдетте отбасы мен достардың) біреуді мақтан тұтатын тәртіпсіздікке немесе қандай да бір жарақатты оқиғаға, дағдарысқа немесе басқа да ауыр проблемаға байланысты кәсіби көмек алуға итермелеу үшін жасаған ұйымдастырылған әрекет. Интервенция терапиялық сессия ішінде ұқсас техниканы қолдануға да қатысты болуы мүмкін. Интервенция алкогольге тәуелділік, құмар ойындарға тәуелділік, есірткіге тәуелділік, тамаққа тәуелділік және басқа да тамақтану бұзылыстары, өзін-өзі зақымдау және зорлық-зомбылық құрбаны болу сияқты жекелеген проблемаларды шешу үшін қолданылған.

Тікелей және жанама араласулар

Интервенция тікелей, әдетте аталған адаммен тікелей кездесуді қамтиды, немесе жанама, бұл жағдайда отбасымен жұмыс істеу және оларды бұл адамға көмектесуде тиімді болуға ынталандыру қарастырылады. Бүгінде қолданылып жүрген интервенцияның үш негізгі моделі бар: Джонсон моделі, Арайз моделі және Жүйелік отбасы моделі. Интервенцияларды қолдану 1960 жылдары доктор Вернон Джонсонның еңбектерінен бастау алды. Джонсон моделі кейін жылдар өткен соң Джонсон институтында оқытылды. Ол тәуелді адамға оның тәуелділігінің салдарымен бетпе-бет кездесуді ұйымдастыруға бағытталған, осы арқылы қолдау көрсетушілер тобымен қақтығыс туғызылады. Бұл қақтығыс нашақордың өмірінде қауіпті, зиян келтірмейтін және өлімге әкелмейтін дағдарыстың туындауына себеп болады, сондай-ақ аурудың салдарынан қайта орнатуға келмейтін әлеуметтік немесе физикалық зардаптарға ұшырамас бұрын емдеуге мәжбүрлеу үшін қолданылады. Арайз интервенция моделі тәуелді адам мен оның отбасы мүшелерін бірлескен процеске тартуды қамтиды. Арайз моделі қақтығысқа негіделмейді, керісінше шақыруға, құпиялылыққа жол бермейді және біртіндеп күшейе түсетін процесс болып табылады. Жүйелік отбасы моделі шақыру немесе қақтығыс тәсілдерін қолдануы мүмкін. Ол Джонсон моделінен айырмашылығы, назарды теріс қақтығыс туғызудың орнына, шыдамдылықты және қатаң баптауды дамытуға шоғынландырады. Интервенционист тәуелді адамға емес, бүкіл отбасымен олардың мінез-құлқы тәуелді адамның заттарды қолдануына қалай ықпал ететінін және проблеманы отбасылық бірлік ретінде қалай шешу керектігін талқылайды. Кейбір интервенционистер жоғарыда аталған модельдердің біреуін таңдайды, ал көптегендері тәуелді адам мен оның отбасы үшін ең тиімді нәтиже беруі мүмкін үш модельді біріктіре алады.

Тікелей интервенция жоспарлары

Есірткі немесе алкоголь қолданушы адам емес, оның отбасы, достары және кеңесшілерінен құралған алаңдаған топ интервенция жоспарын жасайды. Шақыру моделі немесе тікелей модель болсын, есірткі немесе алкоголь қолданушы адам интервенцияны жоспарлау шешімдеріне қатыстырылмайды. Дұрыс жүргізілген тікелей интервенция есірткі немесе алкоголь қолданушы адамның отбасы немесе достары мен интервенция кеңесшісі, үйлестірушісі немесе оқытушысы арасындағы ынтымақтастық арқылы жоспарланады. Интервенцияны ашық, кең жайда жүргізу маңызды, осылайша есірткі немесе алкоголь қолданушы адамның қамалған немесе қиын жағдайға түсіп қалғандай сезінбеуіне көз жеткізу керек. Нақты жағдайға жеткілікті уақыт берілуі тиіс, бірақ интервенция жоспарлау процесінде негізгі ережелерді сақтауға болады. (Интервенция жұмыс орнында да, әріптестермен, отбасы мүшелерінің қатысуынсыз да жүргізілуі мүмкін.)

Алдын ала дайындық

Араласу алдында отбасы кеңесшімен немесе араласушымен кездеседі. Отбасы мүшелері тәуелді адамның мінез-құлқымен байланысты өздерінің басынан өткен оқиғаларын сипаттайтын хаттар жазады, осылайша оның әрекеттерінің басқаларға қандай әсер еткенін жеткізеді. Сондай-ақ, араласу репетициясы кезінде топ мүшелерінің біріне тәуелді адамның қандай әрекеттерін енді төзбейтіні, қаржыламайтыны немесе қатыспайтыны туралы тізім жасау ұсынылады, егер ол емделу үшін оңалту орталығына жатпаса. Бұл салдарлар ақша қарыз бермейтіндей қарапайым болуі мүмкін, бірақ баланың қамқорлығын жоғалту сияқты әлдеқайда ауыр да болуы мүмкін. Отбасы мен достары тәуелді адамға өз хаттарын оқып береді, содан кейін ол белгіленген оңалту орталығына жатуға немесе уәделенген зиянды қабылдауға шешім қабылдауы керек.

Тиімділігі

Алкоголь мен есірткіге тәуелділерге арналған шаралардың ұзақ мерзімді тиімділігі туралы сұрақтар туындайды. Есірткіге тәуелді адамдар арасында жүргізілген зерттеуде, стандартты араласу (Джонсон араласуы) басқа емдеуге бағытталған әдістерге қарағанда қайталану деңгейі жоғары екені анықталды. "Джонсон институтының араласуы клиентті және оның отбасы мүшелерін отбасылық қарсыласу кездесуіне дайындауға арналған бес терапиялық сеанстан тұрады". Бір зерттеуде Қоғамдық нығайту әдісі және Отбасылық оқыту (CRAFT), 12 қадамдық бағдарламаға қатысуға ынталандыруға бағытталған Al Anon жеңілдету терапиясы және Джонсон араласуы салыстырылды. Нәтижесінде, осы тәсілдердің барлығы маңызды жандардың қызмет етуі мен тәуелді адаммен қарым-қатынас сапасын жақсартуда ұқсас нәтижелер көрсетті. Дегенмен, CRAFT әдісі бастапқыда ынтасы жоқ проблемалы ішімдік ішушілерді емдеуге тартуда Al Anon (13%) және Джонсон араласуымен (30%) салыстырғанда тиімдірек болды (64%).

Кино және теледидар

A&E телесериалы «Intervention» тәуелділігі немесе психикалық және/немесе физикалық денсаулыққа зиян келтіретін мәселелері бар қатысушыларды, оларға отбасы мен жақындары араласуға дайындалып тұрғанда көрсетеді. Әрбір қатысушыға таңдау жасалады: дереу емделуге келу немесе араласуды ұйымдастырған жақындарынан қолдау, кіріс немесе басқа да мүмкіндіктерді жоғалту қаупі. Bravo TV реалити-шоуы «Thintervention» американдық фитнес-тренері Джеки Уорнердің сегіз клиентіне салмақ тастауға көмектеседі. Уорнердің клиенттері физикалық жаттығулардан өзге психологиялық, диетологиялық және өмір салты бойынша кеңес алады. «Мен анаңмен қалай таныстым» ситкомында басты кейіпкерлер бір-бірінің ұсақ-түйек проблемаларына немесе жақтырмас әдеттеріне үнемі араласып отырады – бұл әдеттің қайталанып тұруы. Бұл алғаш рет «Intervention» атты эпизодта көрсетіледі, онда досының маскүнемдік проблемасына қатысты сәтті араласудан кейін топ интервенция өткізуге құмарланады. Сол эпизодта Тед достарының бұрынғы қарындасына үйленбеуі үшін оған араласу жоспарларын бұзғанын біледі. «Сейнфелд» сериалының 3-маусымындағы «Pez диспенсері» эпизодының негізгі сюжеттік желісі – есірткіге тәуелді болған Джерри Сейнфелдтің комедиялық досы Ричи Аппелге жасалған араласу.