Кіріспе

Электрондық құрылғылардың форма факторы

Электрониканың форма факторы

Қос қақпақты дизайн – электрондық құрылғылардың форма факторларының бір түрі. Ұялы телефондар, қолға ұсталатын ойын консольдары, әсіресе ноутбуктер көбінесе қос қақпақты құрылымда жасалады. Қос қақпақты құрылғылар әдетте шарнирмен байланысқан екі бөліктен тұрады, әр бөлігінде жазық панельді дисплей немесе әріптік-цифрлық пернетақта/пернелер жинағы орналасқан, олар екі жақтаулы қабық сияқты біріктіріле алады. Қос қақпақты ұялы телефон кейде «флип-телефон» деп те аталады, әсіресе шарнир қысқа жағында орналасқан болса. Егер шарнир ұзын жағында болса (мысалы, Nokia Communicators), құрылғыны «флип-телефон» емес, жай ғана «қос қақпақты» деп атау ықтимал. Жалпы айтқанда, пернелер мен дисплей сияқты интерфейс компоненттері жабық қос қақпақтың ішінде сақталады, оларды зақымданудан және кездейсоқ пайдаланудан қорғайды, сонымен қатар құрылғыны ықшамдап, тасымалдауды жеңілдетеді. Көп жағдайларда, қос қақпақты ашу құрылғы жабық болған кездегіден гөрі көбірек беттік ауданды ұсынады, бұл интерфейс компоненттерін ашылмайтын құрылғыларға қарағанда үлкен және пайдалануға ыңғайлы етеді. Қос қақпақты дизайнның кемшілігі – шарнирдің тозуға және бұзылуға бейімділігі.

Этимология

Қос қақпақты (clamshell) пішін факторлары ең көп ұялы телефон нарығымен байланысты, себебі Motorola бұрын "flip phone" терминіне сауда белгісіне ие болған, бірақ "flip phone" термині күнделікті тілде "clamshell" сөзінен гөрі жиі қолданылатын жалпылама атауға айналды.

Тарих

Филип Фрэнсис Ноуланның "Армагеддон 2419" атты ғылыми-фантастикалық повесінің 3-тарауында "қалта телефон" сияқты байланыс құрылғысы кездеседі. Бұл повесть алғаш рет 1928 жылы тамыз айында Amazing Stories журналында жарық көрді: "Алан белбеуіне бекітілген қапшықтан шамамен 15 сантиметрлік шағын пакетті алып, Вилмаға берді. Менің байқағанымдай, құлаққа арналған арнайы қабылдағышы жоқ еді. Вильма жай ғана қақпағын ашты, кітап ашқандай, және сөйлесе бастады. Машинадан келген дауыс оның өзінен де анық естілді". Сонымен қатар, ғылыми фантастикадан "Жұлдыз жолы: The Original Series" телесериалында "Communicator" деп аталатын қорапша тәрізді құрылғы болды, ол Motorola StarTAC сияқты алғашқы қорапшалы ұялы телефондардың дамуына әсер еткен маңызды сюжеттік элемент болды. Электроникада осы форма факторларын қолданудың алғашқы мысалдары 1963 жылғы Brionvega TS 502 радиосы, 1960 жылдардың ортасында Италияда пайда болған Grillo телефоны және 1974 жылғы Soundbook портативті радиокассеталық плеерін қамтиды. Форма факторын алғаш рет портативті компьютерде 1982 жылы ноутбук өндірушісі GRiD (сол кезде осы идеяның патентына ие болған) Compass үлгісі үшін қолданды. 1985 жылы Ampere WS 1 ноутбугі заманауи қорапшалы дизайнын пайдаланды. Motorola компаниясының қорапшалы дизайнына қолдау көрсеткен алғашқы моделі 1989 жылы жасалған MicroTAC болды, бірақ General Telephone & Electronics 1970 жылдардан бастап Flip Phone (алғашқы кішкентай қолда ұсталатын электрондық телефондардың бірі) үшін 1993 жылға дейін сауда белгісін сақтап келді. Қалта телефондары 1990 жылдардың соңында танымал болды және бұл тенденция 2010 жылдардың басына дейін сақталды. 2000 жылдардың соңы мен 2010 жылдардың басында iPhone сияқты сенсорлық экранды смартфондардың танымалдылығының артуына байланысты қорапшалы форма факторының танымалдылығы төмендеді, олар тақта тәрізді форма факторларын және үлкен, бүктелмейтін экрандарды пайдаланды. Қорапшалы телефондар функциялық телефондар үшін басым форма фактор болып қалады, олар смартфондарға қарағанда қарапайымдылығын немесе беріктігін бағалайтын белгілі бір аудитория арасында танымал. Samsung сондай-ақ Оңтүстік Кореяда Galaxy Folder деп аталатын төменгі деңгейдегі смартфонды шығарды, оның дизайны және пернетақтасы Android жүйесінде жұмыс істейтін функциялық телефондарды еске салады. 2019 жылы оралатын OLED дисплейлерін пайдаланатын бүктемелі смартфондардың жаңа тренді пайда болды: Samsung Galaxy Fold тік бүктемелі және қақпағында кішкентай қосалқы экраны бар қорапшалы форма факторын қолданады және ашылған кезде үлкен, планшет тәрізді экранды көрсетеді. Motorola 2019 жылдың қарашасында Motorola Razr-дің жаңа нұсқасын ұсынды, ол бүктелетін дисплейді және оның атаулас функциялық телефондарының дизайнын еске түсіретін қорапшалы дизайнды пайдаланады.

Автомобильдік

Автомобиль дизайнында, clamshell капоты немесе clamshell капот – қозғалтқыш қақпағының бір немесе екі қанатты (крыло) қамтитын конструкциясы. Мұндай конструкция Triumph Herald сияқты жеке шассиі бар автомобильдерде, немесе Ford GT40 және Ferrari Enzo сияқты, шассиі жеңіл және жүктемеге төтеп бере алмайтын кеңістіктік конструкцияға негізделген автомобильдерде кездеседі, онда бүкіл артқы бөлігін қозғалтқыш бөліміне және аспа жүйесіне қол жеткізу үшін көтеруге болады. Бұл конструкция BMW Mini және Alfa Romeo GTV сияқты бірлескен кузовты автомобильдерде де кездеседі, бірақ одан да сирек. Сонымен қатар, 1971-1976 жылдар аралығында шығарылған, күрделі, екі бөліктен тұратын, "жоғалып кететін" артқы есігі бар General Motors үлкен көлемді универсалдарының бейресми атауы болып табылады, бұл есік ресми түрде "Glide Away" деп аталды.

Басқа қолданыстар

Смартфондардан басқа, ашылып жабылатын конструкцияны қолданатын құрылғыларға ноутбуктер, субноутбуктер, Game Boy Advance SP, Nintendo DS және Nintendo 3DS жатады, бірақ олар смартфондарға қарағанда «ашылып жабылатын» немесе «құндақша» деп сирек сипатталады. Қалта сағаттары, вафли пісіретін құралдар, бутерброд пісіретін тостерлер, кремкейк пісіретін құралдар және Джордж Форман грилі сияқты басқа да құрылғылар ұзақ жылдардан бері құндақша дизайнын пайдаланып келеді. Кітап мұқаба жасаушылар құнды кітаптарды немесе жеке қағаздарды жарықтан және шаңнан қорғау үшін Соландер қораптары деп аталатын архивтік «құндақша» қораптарды жасайды.