Кіріспе
Шри-Ланкалық крикетші және ICC матч төрешісі Дешабанду Рошан Сиривардене Маханама (; 1966 жылдың 31 мамырында туған) – Шри-Ланканың бұрынғы крикетшісі және бұрынғы ICC матч төрешісі. 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатында жеңіске жеткен Шри-Ланка құрамасының маңызды мүшесі болды. Тест тарихында күндіз-түні өтетін тест матчында матч төрешісі болып тұрған алғашқы адам ол. 2015 жылдың қыркүйегінде Маханама жыл соңында ICC матч төрешілерінің құрамынан кететінін, уақытын отбасымен және бизнесімен өткізетінін мәлімдеді. Ол халықаралық крикеттегі ең жақсы матч төрешілерінің бірі саналды, сонымен қатар ойыншы кезінде ең шебер алаңшылардың бірі болды. Оны Шри-Ланканың Джонти Родсы деп атады. 2021 жылы Аравинда де Силва басқаратын Шри-Ланка Крикетінің іріктеу комитеті мен техникалық кеңесші комитетінің мүшесі болып тағайындалды.
Deshabandu Roshan Siriwardene Mahanama (; born 31 May 1966) is a former Sri Lankan cricketer and a former ICC match referee. He was a key member for 1996 Cricket World Cup winning team for Sri Lanka. He is the first man to have stood as a match referee in a day night test match in Test history. In September 2015, Mahanama said that he would step down from the ICC match referee panel at the end of the year; he will spend his time with his family and his businesses. He was regarded as one of the finest match referees at international cricket and was also deemed one of the finest fielders during his playing days. He was popularly nicknamed as the Jonty Rhodes of Sri Lanka. In 2021, he was appointed as one of the members in the selection committee and technical advisory committee panel of Sri Lanka Cricket led by Aravinda de Silva.
Мектеп крикеті
Рошан Наланда колледжі атынан мектеп деңгейінде крикет ойнай бастады және мектеп крикет командасының капитаны болды. Өте жақын арада ол өзінің қарсыласы Ананде колледжімен жыл сайынғы маңызды матчта 145 ұпай жинап, жеңілмейтін ойынымен танымал мектеп оқушысы ретінде көзге түсті. Мектеп крикетіндегі өнері үшін ол 1983 және 1984 жылдары қатарынан екі рет "Observer Schoolboy Cricket of the Year" сыйлығына ие болды.
Халықаралық мансап
Рошан 1985/86 жылдары Коломбода Пәкістанға қарсы ойнаған Шри-Ланканың 36-шы тестілік ойыншысы. Тесттік крикетте орташа есебі 30-дан кем болса да, ол төрт жүздік соқты, оның ішінде Үндістанға қарсы Коломбода өткен матхта Шри-Ланка құрамасы үшін 225 ұпайдың ең жоғары көрсеткішін жасады. Ол Санатха Джаясуриямен бірге екінші қақпа үшін 576 ұпайлық әлемдік рекордтық серіктестік құрды. Бұл рекорд 2006 жылдың шілде айында Кумар Сангаккара мен Махела Джаявардене Оңтүстік Африкаға қарсы 624 ұпай жинағанда тест маттары тарихындағы ең үлкен серіктестік ретінде жаңартылды. Дегенмен, Джаясурия-Маханама арасындағы серіктестік тесттік крикетте екінші қақпа үшін жасалған ең жоғары серіктестік ретінде сақталды. Рошан Маханама 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Аравинда де Силваның капитаны болған кезде өзін талантты ашылушы ойыншы ретінде таныстырды. 1992 жылғы Крикет әлем чемпионатында Рошан Маханама М.А.Р. Самарасекера мен Ю.С. Хатурусингамен бірге ашылушы ойыншы ретінде таңдалды, Зимбабвеге қарсы 89 доптан 59 ұпай, Жаңа Зеландияға қарсы 131 доптан 80 ұпай және Оңтүстік Африкаға қарсы 121 доптан 68 ұпай жинады. Ол 1994 жылы Шаржада өткен Аустралазия кубогында Шри-Ланка құрамасына қапталдық етіп тағайындалды, бірақ Аравинда де Силва мен Арджуна Ранатунга жеке себептермен турнирден бас тартты. 1996 жылы Лахордағы Гаддафи стадионында өткен финалда Австралияны 6 қақпамен жеңіп, ICC Крикет әлем чемпионатында Шри-Ланканың тұңғыш рет жеңіске жеткеніне үлкен үлес қосты. "Жарақат алып зейнеткерлікке шығу" крикет терминологиясында жиі қолданылатын сөз, бірақ бұл атауды Шри-Ланканың бұрынғы крикетшісі Рошан Маханама 1999 жылғы әлем чемпионатында команданың сәтсіз өнерінен кейін бір күндік және тесттік матчтарға іріктеуден өтпегендіктен туған сезімдерін бейнелеу үшін өзінің өмірбаянына таңдады. Ресми тұлғалар Маханамаға жас таланттарды дамыту үшін оны құрамадан шығарғанын айтты. Бірақ одан үлкен ойыншылар құрамаға енді, бұл тәжірибелі ойыншыға қиын тиді. Принциптеріне және өзіне деген құрметі үшін ол зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдады. Бұл фактілерді белгілі австралиялық спорт жазбагері Кен Писсе "Жарақат алып зейнеткерлікке шығу" атты кітабында, Рошанның алаңда және одан тыс жердегі тәжірибесі туралы 40 сағаттық жазба негізінде баяндады. Ол өзінің халықаралық мансабында 1987, 1992, 1996 және 1999 жылдары төрт ICC Крикет әлем чемпионатында қатысып, 1999 жылғы әлем чемпионатынан кейін халықаралық крикеттен зейнеткерлікке шықты.
Жарыс төрешісі
1999 жылы халықаралық крикеттен қанағаттанғаннан кейін Рошан Маханама Халықаралық крикет кеңесінің матч төрешісіне айналды. 2004 жылы Кингстаунда өткен Батыс Индия және Бангладеш командалары арасындағы бір күндік ойында төрешілік дебютін жасады. Сол серияда ол алғашқы тест матчында төрешілік етті және бүгінгі күнге дейін 61 тест матчында төрешілік жасады. 2014 жылдың 21 қазанында Жаңа Зеландия мен Оңтүстік Африка арасындағы бір күндік матчтар сериясы барысында Рошан Маханама 200-ден астам матчта төрешілік еткен элиталық төрешілер қатарына қосылды. Маханама 2015 жылы Жаңа Зеландия мен Австралия арасындағы соңғы тест матчында төрешілік жасап, халықаралық крикетте матч төрешісі қызметінен қанағаттанды. 2004 жылы элиталық құрамға қосылған ол 15 қыркүйекке дейін 61 тест матчы, 222 бір күндік матч және 35 T20 матчында төрешілік жасады, оның ішінде үш әлем чемпионатына және 2009 жылғы Чемпиондар лигасына қатысты. Маханама ойын тарихында алғаш рет күндіз-түнгі тест матчында төрешілік еткен адам болды, онда алғаш рет қызғылт түсті доп пайдаланылды. Сондай-ақ ол 2020 жылғы Пәкістан Суперлигасында және 2021 жылғы Пәкістан Суперлигасында төрешілік қызметін атқарды.
Жаттықтыру
2001 жылы ол Шри-Ланканың А командасы мен дамыту тобының бас жаттықтырушысы және жаттықтырушысы болып тағайындалды.
Халықаралық ғасырлар
Карьерасының алғашқы жылдары басынан соққан Маханама кейіннен Ромеш Калувитарана мен Санат Джаясурия жаңа басынан соққандар болып белгіленгеннен кейін орта буынға қатаң ойыншылар ретінде ауыстырылды. Олардың революциялық ойын көрсетуі оларға басынан соғу позициясын тұрақты түрде иеленуге мүмкіндік берді. Дегенмен, зейнеткерлікке шыққанға дейін Маханама 4 тест матчында және 4 бір күндік матчта жүздік соқты.
Сыртқы крикет
Ол Шри-Ланкада фармацевтикалық тауарларды тарату бизнесімен айналысқан, сондай-ақ Zamon қосымшасын қоса, бірнеше стартаптың иесі, бұл қосымша тұтынушыларға интернетке қосылған кафелерден кофе мен тамақ тапсырыс беруге мүмкіндік береді. 2017 жылы Маханаманың өтініші бойынша Шри-Ланка Армиясы Вауниядағы Рошан Маханама бастауыш мектебінің құрылуына қаржылық қолдау көрсетті. 2022 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде Маханама жанармай кезегінде күтіп тұрған адамдарға тамақ таратты. Ол өзінің елдестеріне осы ерекше қиын жағдайда бірігіп, бір-біріне көмектесуге шақырды.
Дау
2001 жылы жарық көрген "Ретрийд херт" атты автобиографиясында ол бұрынғы австралиялық жылдам допшы Гленн Макграттың 1996 жылы Шри-Ланка мен Австралия арасындағы бір күндік ойында ардагер шри-ланкалық батыр Санат Джаясурияны "қара маймыл" деп атап, нәсілдік қорлық жасағанын мәлімдеді. Алайда Гленн Макграт пен Австралия Криктері нәсілдік қорлық туралы айыптауларды жоққа шығарды, ал Макграт Маханамаға кітап жарық көрсе, сотқа шағымданатынын айтты. Бұрынғы австралиялық крикетшілер Марк Тейлор мен Стив Воу да Маханаманың мәлімдемесін жарнамалық әрекет деп бағалады.