Кіріспе

Авачинский (сонымен қатар Авача немесе Авача вулканы, Авачинская сопка) – Ресейдегі белсенді стратовулкан. Ол Ресейдің Қиыр Шығысындағы Камчатка түбегінде орналасқан. Авачинский Камчатка өлкесінің астанасы Петропавловск-Камчатка қаласынан көрінеді. Жанындағы Корякский вулканымен бірге, ол "Онжылдық вулкан" деп саналады, оның тарихындағы жарылыс атқылаулары мен елді мекендерге жақын орналасуы ескеріле отырып, ерекше зерттеуге лайық. Авачинскийдің соңғы атқылауы 2008 жылы болды. Бұл атқылау 1945 жылғы 4-ші деңгейдегі жанартаулық жарылыс индексімен салыстырғанда өте шағын болды.

Геологиялық тарих

Авачинский Тынық мұхитының отты шеңберінде орналасқан, мұнда Тынық мұхиты тақтасы Еуразия тақтасының астына жылдамдығымен шамамен жыл сайын сығады. Тынық мұхиты тақтасының астына енуі және оның үстіндегі Еуразия тақтасы арасындағы мантия материалының бөлігі бүкіл Камчатка түбегіндегі серпінді вулканизмнің көзі болып табылады. Бұл вулкан Камчатка түбегіндегі ең белсенді жанартаулардың бірі және ортаңғы-кейінгі плейстоцен дәуірінде атқылай бастады. Оның ат жалағы тәрізді кальдерасы 30-40 мың жыл бұрын ірі құлау салдарынан пайда болған, ол жанартаудың оңтүстігіндегі кең аумақты, Петропавл-Камчатский қаласының астында қамтиды. Кальдера ішіндегі жаңа конустың қайта құрылуы 18 000 және 7 000 жыл бұрынғы екі ірі жарылыс кезеңінде жүрді.

Жазбаланған тарихы

Джон Ледьярд өзінің "Капитан Куктың соңғы сапары туралы журналында" 1779 жылғы 15 маусымда Авачинский вулканының жарылғанын тіркеген. Ол Корякский және Авачинскийді Петр мен Павел деп атаған.

Соңғы іс-әрекет

Авачинский тарихында кем дегенде 16 рет атқан. Жарылыстар көбінесе күшті болып келеді, ал пирокластикалық ағындар мен лахарлар бұзылған кальдера арқылы оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Соңғы үлкен атқышу (VEI=4) 1945 жылы болды, осы кезде шамамен магма шығарылды. Одан бері 1991 және 2001 жылдары жанартаудың кішкентай атқышулары тіркелді. Жанартау әлі де жиі жер сілкінісін бастан өткеруде, ал шыңына жақын жерде көптеген фумарольдер бар. Осы фумарольдерден шығатын газдардың температурасы 100 градустан жоғары өлшенген. Петропавл-Камчатский қаласына жақын орналасқандықтан, Авачинский 1996 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Табиғи апаттарды азайту жөніндегі халықаралық онжылдығының аясында, жақын орналасқан Корякский жанартауымен бірге "Онжылдық жанартау" деп жарияланды.