Блобитектура: Организм тәрізді архитектуралық стиль
Blobitecture
Блобитектура – бұл архитектурадағы аморфты, биоморфты пішіндердің қолданылуы. 1986 ж. пайда болған, ең алғашқы мысалы – Лондонның «Blob Office Building» ғимараты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сәулет өнеріндегі бағыт, онда ғимараттар органикалық, амеба тәрізді пішінге ие. Блобитектура (блоб архитектурасынан), блобизм және блобизм – ғимараттардың органикалық, амеба тәрізді құрылыс пішінін қалыптастыратын сәулет өнеріндегі бағыттың атаулары. «Блоб архитектурасы» термині 1990 жылдардың ортасында қолданысқа енгенімен, «блобитектура» сөзі алғаш рет 2002 жылы Уильям Сафайрдің «Нью-Йорк Таймс» журналындағы «Тіл туралы» бағанында пайда болды. Сафайрдің мақаласында бұл сөз теріс мағынада қолданылғанымен, ол қалыптасып, көбінесе қисық және дөңгелек пішінді ғимараттарды сипаттау үшін қолданылады.
Movement in architecture in which buildings have an organic, amoeba shaped, building form
Blobitecture (from blob architecture), blobism and blobismus are terms for a movement in architecture in which buildings have an organic, amoeba shaped building form. Though the term blob architecture was already in vogue in the mid 1990s, the word blobitecture first appeared in print in 2002, in William Safire's "On Language" column in the New York Times Magazine. Though intended in the Safire article to have a derogatory meaning, the word stuck and is often used to describe buildings with curved and rounded shapes.
"Блоб архитектурасы" терминінің пайда болуы
"Блоб" терминін 1986 жылы чех-британдық сәулетші Ян Каплики алғаш рет Лондондағы "Блоб офис ғимараты" үшін қолданды. Ғимараттың ерекшелігі – органикалық, аэродинамикалық пішіні және энергияны үнемдеуге қабілеттілігі. "Blob architecture" терминін 1995 жылы архитектор Грег Линн метаболл графикалық бағдарламалық жасақтамасымен цифрлық дизайн саласындағы тәжірибелерінде енгізді. Ұзақ өтпей, көптеген сәулетшілер мен жиһаз дизайнерлері жаңа және ерекше формалар жасау үшін осы "блобби" бағдарламалық жасақтамасын қолдана бастады. Сырттай органикалық көрінгеніне қарамастан, блоб архитектурасы компьютерлік жобалау бағдарламаларысыз мүмкін емес. Архитекторлар формаларды компьютерлік модельдеу платформаларында алгоритмдерді өңдеу арқылы шығарады. Қолданылатын басқа компьютерлік жобалау функциялары: біртекті емес рационалды B сплайны немесе NURB, еркін пішіндегі беттер және есептелген томографияға ұқсас мүсіндік формаларды цифрландыру.
The term "blob" was used by the Czech British architect Jan Kaplický for the first time for the "Blob Office Building" in London in 1986. The building was characterized by an organic, aerodynamic shape and was touted for being energy saving. 'Blob architecture' was coined by architect Greg Lynn in 1995 in his experiments in digital design with metaball graphical software. Soon a range of architects and furniture designers began to experiment with this "blobby" software to create new and unusual forms. Despite its seeming organicism, blob architecture is not possible without computer aided design programs. Architects derive the forms by manipulating algorithms on computer modeling platforms. Other computer aided design functions used are the nonuniform rational B spline or NURB, freeform surfaces, and digitizing of sculpted forms similar to computed tomography.
Прецеденттер
Архиграмманың бір мысалы — 1960 жылдары жұмыс істеген ағылшын сәулетшілерінің тобы, оның құрамына Питер Кук кірді. Олар қабынулы сәулетке, сондай-ақ пластиктен жасалатын пішіндерге қызығушылық танытты. Рон Херрон, сонымен қатар Архиграмманың мүшесі, 1960 жылдардағы «Жүретін қалалар» (Walking Cities) және «Жедел қала» (Instant City) сияқты жобаларында, ал Майкл Уэбб «Күнә орталығымен» (Sin Centre) бірге, көпіршік тәрізді сәулет құрды. Бакминстер Фуллердің геодезиялық күмбездермен жасаған жұмыстары стильдік және құрылымдық үлгілерді ұсынды. Геодезиялық күмбездер «Эдем» жобасының құрылыс блоктарын құрайды. 1957 жылы салынған Нимейердің Edificio Copan ғимараты асимметриялық түрде толқып, блобитектурада жиі кездесетін ретсіз, түзу сызықсыздықты еске түсіреді. 1970 жылдары психоделия атмосферасы болды, осы тәжірибелік архитектура жобалары оның бір бөлігі болды. Уильям Николсонның 1976 жылы салған «Флинтстоун үйі» үлкен қабынулы шарлардың үстінде орналасқан. Фредерик Кислердің құрылмаған «Шеңберсіз үйі» (Endless House) ертедегі көпіршік тәрізді сәулеттің тағы бір мысалы, бірақ ол жоспарында симметриялық және компьютерлер ойда келгенге дейін жасалған; оның «Кітап қасиетханасы» (Shrine of the Book) үшін жасаған дизайны (құрылысы 1965 жылы басталған), сұйықтың тамшысы сияқты пішінге ие, сонымен қатар бүгінгі сәулетшілерді қызықтыратын формаларды болжайды. Сол сияқты, Витторио Джорджинидің (Casa Saldarini), Паскаль Хаусерманнның және әсіресе Антти Ловагтың жұмыстары сәтті салынған көпіршіктердің мысалдары болып табылады. Соңғысы Францияның Лазурь жағажайындағы Канн қаласына жақын орналасқан әйгілі «Көпіршік сарайын» (Palais Bulles) салдырды, ол сәнді дизайнер Пьер Карденге тиесілі. Формаға, технологияға емес, негізделген Барселонадағы Антони Гаудидің және Бруно Таут, Герман Финстерлин сияқты экспрессионистердің органикалық дизайндары блобитектура деп саналады. OOO сияқты жаңа эстетикалық бағытталған архитектуралық теориялардың пайда болуы қазіргі заманғы сәулетшілерді блобитектураның формальды-технологиялық және теориялық аспектілерін, соның ішінде iheartblob сияқты сәулетшілердің цифрлық, физикалық және толықтырылған шындық жұмыстарын зерттеуге итермеледі.
One precedent is Archigram, a group of English architects working in the 1960s, to which Peter Cook belonged. They were interested in inflatable architecture as well as in the shapes that could be generated from plastic. Ron Herron, also a member of Archigram, created blob like architecture in his projects from the 1960s, such as Walking Cities and Instant City, as did Michael Webb with Sin Centre. Buckminster Fuller's work with geodesic domes provided both stylistic and structural precedents. Geodesic domes form the building blocks for The Eden Project. Niemeyer's Edificio Copan built in 1957 undulates asymmetrically, invoking the irregular non linearity often seen in blobitecture. There was an air of psychedelia in the 1970s that these experimental architecture projects were a part of. The Flintstone House by William Nicholson in 1976 was built over large inflated balloons. Frederick Kiesler's unbuilt Endless House is another instance of early blob like architecture, although it is symmetrical in plan and designed before computers; his design for the Shrine of the Book (construction begun 1965) which has the characteristic droplet form of fluid also anticipates forms that interest architects today. Similarly, the work of Vittorio Giorgini (Casa Saldarini), Pascal Haüsermann, and especially that of Antti Lovag are examples of successfully built blobs. The latter built the famous Palais Bulles close to Cannes on the French Côte d'Azur, owned by fashion designer Pierre Cardin. On the basis of form rather than technology, the organic designs of Antoni Gaudi in Barcelona and of the Expressionists like Bruno Taut and Hermann Finsterlin are considered to be blob architecture. The emergence of new aesthetic oriented architectural theories like OOO have led contemporary architects to explicitly examine the formal technological theoretical implications of blobitecture, including digital physical augmented reality works of architects like iheartblob.
Салынған үлгілер
Бұл термин, әсіресе күнделікті тілде, Фрэнк Геридің Гуггенхайм музейі (Билбао, 1997) және Тәжірибелік музыка жобасы (2000) сияқты ерекше пішіндес ғимараттармен байланыстырылып келеді. Бірақ, тар мағынада, бұл ғимараттар «блоб» ғимараттарға жатпайды, тіпті олар CATIA сияқты компьютерлік дизайн құралдарымен жобаланған болса да. Себебі, олар компьютерлік манипуляциялар емес, физикалық модельдер негізінде жасалған. Алғашқы толыққанды «блоб» ғимаратты Нидерландыда Ларс Спуйбрук (NOX) және Кас Остерхуис салды. 1993–1997 жылдар аралығында салынған «Су павильоны» компьютерлік дизайн құралдарымен жасалған толыққанды компьютерлік пішінге ие және электрондық интерактивті интерьері бар, онда келушілер дыбыс пен жарықты өзгерте алады. Питер Кук пен Колин Фурньедің Австрияның Грац қаласындағы Kunsthaus (2003) ғимараты да «блоб» стилінің үлгісі ретінде қарастырылады. Басқа мысалдарға Рой Мейсонның «Ксанаду үйі» (1979) және Герцог пен де Меронның «Альянс Арена» (2005) ғимараты жатады. 2005 жылға қарай Норман Фостер да Берлин еркін университетіндегі филологиялық кітапхана және Садж Гейтсхедтің ми пішіндес дизайнымен блобитектураға белсенді қатысты. Француздық сәулетші Израильде еркін пішіндес Биоморфты үйді (2012) салды.
The term, especially in popular parlance, has come to be associated with odd looking buildings including Frank Gehry's Guggenheim Museum Bilbao (1997) and the Experience Music Project (2000). These, in the narrower sense, are not blob buildings, even though they were designed by advanced computer aided design tools, CATIA in particular. The reason for this is that they were designed from physical models rather than from computer manipulations. The first full blob building was built in the Netherlands by Lars Spuybroek (NOX) and Kas Oosterhuis. Called the Water Pavilion (1993–1997), it has a fully computer based shape manufactured with computer aided design tools and an electronic interactive interior where sound and light can be transformed by the visitor. A building that also can be considered an example of a blob is Peter Cook and Colin Fournier's Kunsthaus (2003) in Graz, Austria. Other instances are Roy Mason's Xanadu House (1979), and a rare excursion into the field by Herzog & de Meuron in their Allianz Arena (2005). By 2005, Norman Foster had involved himself in blobitecture to some extent as well with his brain shaped design for the Philological Library at the Free University of Berlin and the Sage Gateshead. French born architect vertical align=sup built the free shaped Biomorphic House (2012) in Israel.