Кіріспе

Одақ армиясының генералы (1840–1889) Рэнальд Слайделл Маккензи, сондай-ақ «Жаман қол» атымен белгілі (27 шілде 1840 – 19 қаңтар 1889) – Америка Құрама Штаттары армиясының карьералық офицері және Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясының генералы. Генерал Улисс С. Грант оны армиядағы ең перспективті жас офицер деп сипаттаған. Ол сондай-ақ келесі Үнді соғыстарында да айрықша көзге түсті.

Ерте өмір және білім

Маккензи Нью-Йорк штатының Вестчестер округінде, Комодор Александр Слайделл Маккензи мен Кэтрин Александр Робинсон отбасында дүниеге келген. Ол дипломат және саясаткер Джон Слайделлдің сіңілі ұлы және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екі офицерінің ағасы: контр-адмирал Моррис Робинсон Слайделл Маккензи және лейтенант-командир Александр Слайделл Маккензи. Оның әкесінің әкесі Джон Слайделл, банк президенті және Нью-Йорктегі ықпалды саяси тұлға болған. Ол бастапқыда Уильямс колледжіне түсіп, онда «Каппа Альфа» қоғамының мүшесі болды, кейіннен АҚШ Әскери академиясына қабылданып, 1862 жылы курсын үздік бітірді. Ол бірден Азамат соғысында күресіп жатқан Одақтың қатарына қосылды.

Азамат соғысы әскери мансабы

Инженерлер корпусының екінші лейтенанты болып тағайындалған Маккензи 1864 жылы Екінші Буль-Ран, Антиетам, Геттисбург шайқастарында, сондай-ақ Оверленд кампаниясы мен Петербургте қызмет етті. Ол Буль-Ран, Геттисбург және Иерусалим Планк-роуд шайқастарында жарақат алды. Петербургті қоршау кезінде Иерусалим планк жолында алған жарақаты оның оң қолының алғашқы екі саусағынан айырды және оның "Жаман қол" деген лақап атының себебі болуы мүмкін. 1864 жылдың маусым айында ол батылдығы үшін тұрақты армияда подполковник шеніне ие болды. 1864 жылдың шілдесінде 2-ші Коннектикут ауыр артиллерия полкінің полковнигі болып тағайындалды. VI корпус Эрлидің Вашингтонға жасаған шабуылына қарсы тұрғанда, ол олармен бірге қимыл жасады. Ол Опекуон шайқасында тағы да жарақат алды. Оған VI корпустың 1-ші дивизиясының 2-ші бригадасына басшылық ету тапсырылды және Седар-Крик шайқасында қайтадан жараланды. Сауыққаннан кейін, 1864 жылдың 30 қарашасында президент Абрахам Линкольн Маккензиді 1864 жылдың 19 қазанынан бастап еріктілердің бригадир генералы етіп тағайындады. Президенттің ұсынысын АҚШ Сенаты 1864 жылдың 12 желтоқсанында қарады және 1865 жылдың 14 ақпанында мақұлдады. Маккензи қатал тәртіптілігімен белгілі болды және оның қол астындағы әскерлер оны жақтырмай, "Мәңгілік жазалаушы" деп атады. Дегенмен, ол әріптестері мен жоғары лауазымдағы офицерлер тарапынан өте құрметті болды, оның шеберлігі мен қабілеттері жоғары бағаланды. Ол алты рет жарақат алған және жеті рет марапатталған.

Үнді соғыстарындағы қызмет

Азамат соғысынан кейін Маккензи тұрақты әскерде қызметін жалғастырып, Армия инженерлер корпусының капитандық шеніне қайта оралды. 1867 жылы 41-ші АҚШ жаяу әскер полкінің (кейін 24-ші АҚШ жаяу әскер полкі, «Буффало сарбаздары» полктерінің бірі) полковнигі болып тағайындалған Маккензи өмірінің қалған бөлігін шекарада өткізді. Кейбір офицерлер афроамерикандық полктерге жетекшілік етуге тартынғанмен, Маккензи 41-ші полкпен жақсы жұмыс істеді. 1871 жылдың 25 ақпанында ол Техас штатының Джексборо қаласындағы Ричардсон бекінісінде 4-ші АҚШ кавалериясының құрамасына басшылық етті. Ол полкті Бланко-Каньон шайқасында және Батыс Техастың Ллано Эстакадо аймағындағы Солтүстік бұрылыс шайқасында жетектеді. 1871 жылдың қазан айында оның аяғына жебе тиіп, жетінші рет жараланды. Форт-Кларкта Мексикадан келген үндістерге қарсы жазалау шабуылын ұйымдастырды. Маккензи Қызыл өзен соғысында күш көрсетіп, Сан-Анджелодағы Форт-Кончо бекінісінен солтүстікке қарай Пало-Дуро каньоны шайқасында біріккен үнді әскерлерін жеңді. 1876 жылы ол Далл Найф шайқасында шайендерді жеңіп, Блэк Хиллз соғысының аяқталуына септігін тигізді. Осының нәтижесінде 1881 жылы ол Нью-Мексико округінің командирі болып тағайындалды. 1882 жылы ол бригадир-генерал шеніне көтеріліп, Техас департаментіне бекітілді (30 қазан 1883 жыл). Ол Техаста ранчо сатып алып, үйленуге дайындалып жатқанда, Форт-Силлде (Оклахома штаты) аттан құлап, басын жарақаттағаннан кейін ерекше мінез-құлық таныта бастады. Ақыл-есінің тұрақсыздығын көрсеткен соң, 1884 жылдың 24 наурызында «ақыл-естің жалпы прогрессивті салдары» себебімен әскерден зейнеткерлікке шықты. Маккензи Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд аймағындағы Нью-Брайтон қаласындағы әпкесінің үйінде қайтыс болды және Вест-Пойнт ұлттық зиратына жерленді. Бір кезде оның мансабын жақыннан бақылап, жариялаған «Нью-Йорк Таймс» газеті оның қазасы туралы қысқа хабарлама жариялады. Алайда, «Армия және Әскери-теңіз журналы» оның өмірі мен мансабына арналған толық мақала жариялады, ол былай басталды: «Армия бұрынғы данышпан Рональд Слиделл Маккензидің қазасы туралы естігендегі қайғы, оның соңғы жылдарындағы қараңғылықты еске түсіруден қосымша күйзеліс алып келеді, осылайша оны тірі өлімге тастады».

Өмірбаян

1964 жылы техас тарихшысы Эрнест Уоллес «Рональд С. Маккензи және Техас шекарасы» атты офицердің толыққанды зерттеуін жариялады. Уоллес сонымен қатар Батыс Техас тарихи қауымдастығының жылнамасының 38-томында «Полковник Рональд С. Маккензидің Оңтүстік жазықтар арқылы жасаған экспедициясы» тарихи мақаласын жазды.

Ескерткіштер

Форт Маккензи (Әскери бекет: 1899–1918, VA ауруханасы 1922 – қазірге дейін) Вайоминг штатының Шеридан қаласында орналасқан және генерал Маккензидің есімімен аталған. 1899 жылы ашылған бұл форт 1913 жылдан кейін көбінесе пайдаланылмады, ал 1918 жылы әскерилер оны тастап кетті. Бірақ ол Денсаулық сақтау бюросына берілді және 1922 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері үшін психикалық денсаулық сақтау ауруханасы ретінде ашылды. Ол психикалық аурулармен күресетін пациенттерге арналған VA ауруханасы ретінде бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Форт Маккензи жоғары мектебі – Шеридан қаласындағы балама білім беретін жоғары мектеп. Оның аты жақын орналасқан VA ауруханасынан алынған, ол, белгілі болғандай, бастапқыда генерал Маккензидің есімімен аталған әскери форт болған. Маккензи тас жолы Форт-Силл оқу полигонындағы маңызды көлік артериясы болып табылады. Вайоминг штатының Ларами қаласында Форт Маккензи көшесі бар. Ирактағы бостандық операциясы кезінде алдыңғы операциялық базаға оның есімі берілген. Техас штатының Лаббок қаласындағы Маккензи паркі генерал Маккензинің құрметіне аталған. Техас штатының Лаббок қаласындағы Маккензи орта мектебі. Техас штатының Брискоу округіндегі 1874 жылғы базалық лагеріне жақын, Туле каньонындағы Маккензи көлі оның есімімен аталады.

Танымал мәдениетте

1950 жылғы Джон Фордтың "Рио-Гранде" фильмінде Маккензидің шекарадағы іс-қимылдарымен кейбір ортақ белгілер бар. 1958–1959 жылдардағы синдикаттық телесериал "Маккензидің рейдтері", басты рөлде Ричард Карлсон ойнаған, Маккензидің Техас штатының Брэкетвилл қаласының жанындағы бұрынғы Форт-Кларктағы қызметіне шала негізделген.