Кіріспе

Бизнесте қолданылатын латын тіліндегі сөз – Per diem ("күнде" немесе "әр күні" деген мағынада) немесе күн сайынғы жәрдемақы – ұйымның қызметкерге, әдетте, жұмыс берушінің тапсырмасымен саяхат жасағанда, күнкөріс шығындарын өтеу үшін күніне белгілі бір сомада төлейтін ақшасы. Күнделікті төлем шығындардың бір бөлігін немесе толығымен жабуы мүмкін. Мысалы, ол жатақханаға арналған жәрдемақыны қамтуы мүмкін, немесе тек тамақ құнына (нақты жатақхана төлемдері жеке өтеледі немесе алдын ала төленеді) ғана арналуы мүмкін. Саяхат, әсіресе автокөлікпен, көбінесе тек жүрілген қашықтыққа байланысты есептелінетін мөлшерлеме бойынша өтеледі, мысалы, АҚШ-тағы бизнес-миляж бойынша өтемақы мөлшерлемесі. Белгілі бір күн сайынғы (және бір мильге) мөлшерлемелер қызметкерлердің сапар кезінде жұмсалған соманы растайтын құжаттармен толыққанды шығындар есебін дайындау қажеттілігін жояды, ал жұмыс берушілердің оны тексеруіне де мұқтаждык болмайды. Оның орнына, жұмыс берушілер қызметкерлерге нақты шығындарға қарамастан, стандартты күнделікті төлем жасайды. Кейбір елдерде табыс салығы кодексінде ең жоғары күн сайынғы жәрдемақы мөлшері белгіленген: егер жұмыс беруші жоғары мөлшерлеме төлесе, осы артық сома табыс салығына жатады.

Ұлыбритания

Қонақ үй және күнкөріс (тағам) төлемдері күн сайынғы белгіленген сома ретінде төленеді, оларды HM Revenue & Customs (HMRC) "салмақ мөлшерлемесі бойынша шығындар төлемдері" деп атайды. HMRC нұсқаулығында "күнделікті" термині қолданылмайды, HMRC Ұлыбритания ішіндегі саяхат үшін табыс салығы мақсатында салмақ мөлшерлемесі бойынша шығындар төлемдерін рұқсат етеді және шетелге саяхат үшін мұндай төлемдерге де жеңілдік береді.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ компаниялары мен ұйымдары Жалпы қызметтер әкімшілігі жариялаған, АҚШ-тың бірқатар қалалары үшін тарифтерді ұсынатын күндізгі төлемдер туралы нұсқаулықты пайдаланады. АҚШ-тың континенттік бөлігінен тыс жерлер үшін, соның ішінде Аляска, Гавайи және АҚШ-тың аумақтары мен иеліктері үшін, күндізгі төлемдерді Күнделікті төлемдер, саяхат және көлік жәрдемақысы комитеті (әрі Күнделікті төлемдер комитеті немесе PDTATAC деп те аталады) жариялайды. Барлық шетелдік жерлерде күндізгі төлемдерді Мемлекеттік департамент белгілейді. Күндізгі төлемдер үйден тыс тұруға байланысты қосымша шығындарды қамтиды, яғни екі тұрғын үйге қажеттілік туындайды. GSA Америка Құрама Штаттарындағы қонақ үйлер үшін күндізгі тарифтерді «жергілікті қонақ үй индустриясындағы өрт қауіпсіздігіне сәйкес келетін объектілердің мердігер ұсынған орташа тәуліктік бағасы (ADR) деректеріне негізделген» деп белгілейді; бұл күндізгі төлемдер қонақ үйдің орналасқан жеріне байланысты өзгереді. Мысалы, Нью-Йорк қаласында Гадсден, Алабама штатынан жоғары тариф. Күндізгі төлемдерді алу үшін жұмысқа қатысты іскерлік қызметке, әдетте, түнгі тұру қажет. Салық кодексінде белгілі бір шақырым саны көрсетілмеген. Алайда, сот практикасы мен IRS шешімдеріне сүйене отырып, күндізгі төлемді төлеуді негіздеу үшін түнгі тұрудың қажеттілігі және нақты орын алуы керек деп қабылданады. Күндізгі төлемнің (немесе жеткіліксіз өтемақылар берілген жағдайда шығындарды шегерудің) мақсаты – іскерлік немесе қызметтік сапарлары қосымша шығындар тудыратын салық төлеушілердің жүктемесін жеңілдету. АҚШ әскері өз қызметкерлеріне Бірлескен саяхат ережелеріне сәйкес күндізгі төлемдерді төлейді. Осы ережелерге сәйкес, саяхаттың алғашқы және соңғы күндеріне Жалпы қызметтер әкімшілігінің, PDTATAC-тың немесе Мемлекеттік департаменттің күндізгі тарифтерінің 75% төленеді, ал қалған саяхат күндеріне толық тариф беріледі. JTR сондай-ақ CONUS және шетелдік емес OCONUS үшін салық салу өтелетін шығыс екенін, бірақ қолхат қажет екенін көрсетеді. JTR сонымен қатар «75 доллардан төмен шығындар үшін қолхат талап етілмейді» деген ережені ұстанады, бұл ереже Ішкі кіріс қызметімен бекітілген, бірақ жергілікті төлем жасаушылар күмәнді деп санайтын шығындарды тексеруі мүмкін. АҚШ Үкіметі федералдық қызметкерлерге уақытша жұмыс орнында үй сатып алуға және ипотекалық сыйақы, мүлік салығы және пайдаланылған коммуналдық қызметтер шығындарын талап етуге рұқсат береді. Сонымен қатар, жүк көліктерінің жүргізушілері күндізгі төлемдер бойынша салық шегерімін есептеудің ерекше тәсіліне ие. USDOT сағаттарының ережелеріне бағынатын барлық жүргізушілерге бұл мүмкіндік беріледі. 2009 жылдың 1 қазанынан бастап күндізгі төлем мөлшері күніне 59 доллар, және олар бұл соманың 80% -ын салық салынатын табысынан шегеруі мүмкін. Америка спортындағы көптеген сыртқы ойындар мен олармен байланысты саяхат күндерінің санына байланысты, күндізгі төлемдер лигалар мен олардың ойыншылар одағы арасындағы ұжымдық келісімшарттардың маңызды бөлігі болып табылады. 2016 жылдың мәліметтері бойынша, НБА-да ойыншылар үшін күндізгі төлем ең жоғары, күніне 115 доллар, одан кейін НХЛ, 2012–13 жылдары күніне 100 доллардан басталып, АҚШ тұтыну бағасы индексіне сәйкес жыл сайын түзетіледі. Кәсіби және студенттер спортының қатысушылары да түнгі сапарлар үшін тамақ ақшасын алады, әдетте лига немесе университет белгілеген мөлшерлеме бойынша төленеді. Спортшылардың жалақысы өскен сайын, күндізгі төлемдер кейде CBA келіссөздерінде даулы мәселеге айналады: мысалы, 2016 жылы Үлкен бейсбол лигасы жоғары жалақылар мен командалар ойыншыларға жолдағы ойынға дейін және кейін тамақ беруді қамтамасыз етуіне байланысты күндізгі төлемді 100 доллардан 35 долларға дейін қысқартты.

Темір жолдар

Америка темір жолдары үшін күндізгі төлем – басқа темір жолдың меншігінде жүкті вагондар тұрған кезде, олардың тез қайтарылуын қамтамасыз ету мақсатымен темір жолдар тартатын ақы.

Келісім-шарт құқығы

Күнделікті төлем шарттары келісімшарттарда айыппұлдың жиналуын белгілеу үшін қолданылуы мүмкін. Мұндай формулировка көбінесе жылжымайтын мүлікке жасалған келісімшарттың күтілетін жабылу күніне қатысты болады және әдетте сатып алушының кешігуі үшін сатушыға өтемақы төлеуді қарастырады.

Ресей

Ресейде күндізгі төлемді әдетте компаниялар белгілейді, бірақ заңнамаға сәйкес Ресей ішіндегі саяхат үшін 700 рубльден, ал Ресейден тыс саяхат үшін 2500 рубльден кем болмауы керек. Егер қызметкерлер қонақүйге қолма-қол ақшамен немесе төлем картасымен төлесе, олардың барлық төлемдерін растайтын шоттарды (Lang ru) сақтауы тиіс. Кәсіпкерлік субъектілерінің шот-фактураларды пайдалану ережелері, кейбір салық төлеушілерге баспа шот-фактуралардың орнына сату орнында қолмен жазылған түбіртектерді (Lang ru) ұсынуға рұқсат береді. Қолмен жазылған түбіртектер әдетте шоттар мен шот-фактуралардағыдай ақпаратты қамтиды және шығындарды растау үшін жеткілікті дәлел болып саналады.

Германия

Германияда күндізгі жәрдемақылар Германияның табыс салығы туралы заңының қағидаларына сәйкес есептеледі. Заңда қызметкердің уақытша сапардағы орны мен қалу мерзіміне байланысты төленуге тиіс күндізгі жәрдемақы сомалары белгіленген. Бұл ставкалары жыл сайын қаралып, әдетте жыл сайын өсіріледі. Сапар шығындарын өтеуді сапар аяқталғаннан кейінгі алты ай ішінде (сапар аяқталған күнінен бастап) талап ету қажет. Осы мерзім өткеннен кейін сапар шығындарын талап етуге болмайды.

Күнделікті жәрдемақы

Ел ішіндегі және халықаралық саяхаттар үшін әртүрлі ережелер бар. Бір күннен астамға созылатын ішкі қызмет сапарлары үшін қызметкерлер үйінен және негізгі жұмыс орнынан кеткен әрбір 24 сағат үшін 28 евро (2019 жылдың 31 желтоқсанына дейін 24 евро болды) және қызметкер үйде түнемесе, атқару және оралу күні үшін 14 евро (2019 жылдың 31 желтоқсанына дейін 12 евро болды) алады. Бір күндік сапарлар үшін қызметкерге күнтізбелік күн үшін 14 евро (осы мерзімге дейін 12 евро) төленеді, егер қызметкер үйінен немесе негізгі жұмыс орнынан кем дегенде 8 сағатқа кетсе. Егер сапар Германиядан тыс жерде болса, сома елге (кейбір жағдайларда қалаға) қарай өзгереді.

Қырғызстан

Кенияның табыс салығы туралы заңның 5(2)(a) тармағы қызметкердің жұмыс істеуі немесе көрсеткен қызметтері үшін алған күнкөріс, саяхат, ойын-сауық немесе басқа да жәрдемақыларға салық салады. Бірақ, егер Комиссия осылай алынған сомалар қызметкерге "тек өтемақыны" білдіретініне көз жеткізсе, онда ол салық салына қоймайды. "Күнделікті жұмысы үшін төленетін ақша" (Per diem) – бұл жұмыс берушінің қызметкері жұмыс орнынан тыс ресми міндеттерді орындап жатқанда күнкөріс, саяхат, ойын-сауық және басқа да жәрдемақылар төлеуі. Егер күнделікті жұмысы үшін төленетін ақша тек өтемақыны білдірсе, адам Комиссияға оны растайтын құжаттарды ұсынады, бірақ сома күніне екі мың шиллингтен аспаса, мұндай құжаттар талап етілмейді. Дегенмен, ұйым күнделікті жұмысы үшін төленетін ақшаның мөлшерлемелерін (немесе басқа да мөлшерлемелерді) төлеу алдында немесе кейін Комиссияның пікірін сұрай алады, онда бұл сома қызметкерге салық салына қоймайды. Пікірге күнделікті төлем мөлшерлемесін анықтайтын факторлар мен қолданылған мөлшерлемелерді негіздеу кіруі керек, соның ішінде: елдің әртүрлі географиялық аймақтарындағы немесе жерлеріндегі тұрмыс құны және қажет болған жағдайда шетелге саяхат.

Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы

Күнделікті күнкөріс жәрдемақысы (ККЖ) – ЮНДП-ның тұру, тамақтану, қызметкерлерге сыйлық беру, тұратын жерден алғашқы ресми жұмыс орнына және кері жол шығындары, сондай-ақ жеке қызметтер үшін төленетін басқа да төлемдерге арналған толық үлесін құрайды. ККЖ ЮНДП қызметкерлерінің бекітілген ресми сапарларында және ЮНДП сапарын ұйымдастырып, төлем жүргізген қызметкер емес адамдар үшін қолданылады. Қызметкер емес адамдар үшін бұл жәрдемақы қызметкерлерге белгіленген стандарттар негізінде төленеді, егер олардың келісімшарттарында басқаша көрсетілмесе.