Кіріспе
АҚШ федералды салықтарын төмендету
1981 жылғы Экономикалық жаңару салық заңы (ERTA), немесе Кемп-Рот салықтық төмендетуі – экономикалық өсімді ынталандыру мақсатындағы маңызды салықтық төмендетуді енгізген заң. Бұл заң АҚШ-тың 97-ші Конгресінде қабылданды және АҚШ Президенті Рональд Рейган қол қойды. Жылдамдырылған шығындарды өтеу жүйесі (ACRS) заңның маңызды бөлігі болды және 1986 жылы өзгертіліп, Жеделдетілген шығындарды өтеу жүйесі (MACRS) болып қайта аталды. Республикалық өкіл Джек Кемп және сенатор Уильям Рот Картер президенттігі кезінде салықтық төмендетуді қабылдауға жақын болған, бірақ Президент Джимми Картер дефициттің өсуінен қауіптеніп, заң жобасын қабылдауға кедергі келтірді. Рейган билікке келгеннен кейін салықтық төмендетуді басымдыққа қойды. Демократтар 97-ші Конгресте АҚШ Өкілдер палатасында көпшілікті сақтап қалды, бірақ Рейган Фил Грамм сияқты консервативті демократтарды заң жобасын қолдауға көндірді. Заң 1981 жылдың 4 тамызында АҚШ Конгресінде қабылданды және 1981 жылдың 13 тамызында Рейган оған қол қойып, заң күшіне енгізді. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі салықтық төмендетулердің бірі болды, ал ERTA және 1986 жылғы Салық реформасы заңы Рейганның салықтық төмендетуі ретінде танылды. Рейганның салықтық төмендетуі, шығындарды қысқартумен бірге, кейбір замандастары консервативті «Рейган революциясы» деп атаған оқиғаның негізгі бөлігі болды. Заңға федералды табыс салығының ставкаларының жалпы төмендетілуі кірді. Ең жоғары салық ставкасы 70%-дан 50%-ға, ең төменгі салық ставкасы 14%-дан 11%-ға төмендеді. Жаңа салық ставкалары инфляцияға индекстелді, болашақта салық ставкаларының өсуінің алдын алу мақсатында. Сондай-ақ, мүліктік салықтар, капиталдан түскен табыс салығы және корпоративтік салықтар да төмендетілді. Заңды сынға алғандар оның федералды бюджет дефицитін нашарлатқанын айтады, бірақ оны қолдағандар 1980-жылдардағы экономиканы нығайтқанын мәлімдейді. Салықтық төмендету салық түсімдерін арттырады деп есептегендер болды. Алайда, салықтық төмендетудің нәтижесінде салық түсімдері төмендеді және Рейган президенттігі кезінде бюджет дефициті өсті. 1981 жылғы заңның көп бөлігі 1982 жылдың қыркүйегінде 1982 жылғы Салықтық әділдік және фискалдық жауапкершілік заңы (TEFRA) арқылы өзгертілді, ол кейде соғыстан кейінгі кезеңдегі ең ірі салықтық өсім деп аталады.
Заңнамалық тарихы
Республикашыл Джек Кемп пен сенатор Уильям Рот Картер президенттігі кезінде маңызды салықты қысқартуды қабылдауға жақын болған, бірақ президент Джимми Картер тапшылыққа қатысты алаңдаушылықтан заң жобасының қабылдануына кедергі келтірді. Кемп пен Рейган сияқты ұсыныс жағындағы экономикалық теорияның жақтаушылары салықты қысқарту экономикалық өсімге байланысты мемлекеттік кірістердің артуына әкелетінін айтты, бірақ көптеген экономистер бұл пікірге қарсы шықты. Рейган билікке келгеннен кейін заң жобасын қабылдауды өзінің басты ішкі басымдығы деп белгіледі. Демократтар Өкілдер палатасын бақылағандықтан, кез келген заң жобасын қабылдау үшін республикашылдармен қатар, кейбір демократтардың да қолдауы қажет болды. 1981 жыл бойы Рейган Конгресс мүшелерімен жиі кездесіп, әсіресе консервативті оңтүстік демократтарының қолдауын алуға баса назар аударды. 1981 жылдың шілдесінде Сенат Рейган қолдаған салықты қысқарту туралы заң жобасын 89–11 дауыспен мақұлдады, ал Палата 238–195 дауыспен қолдады. Рейганның маңызды салық заңын қабылдап, федералдық бюджетті қысқартудағы жетістігі кейбір журналистер тарапынан «Рейган революциясы» деп бағаланды. Бір бағанашы Рейганның заң шығарудағы табысы «Франклин Рузвельттің жүз күндік реформаларынан бері кез келген президент жүзеге асырған ең маңызды ішкі бастама» болды деп жазды.
Шығындарды тездетіп қайтару жүйесі
Жеделдетілген активтерді қайта құндыландыру жүйесі (ACRS) Салық жүктемесін азайту бизнес иелерінің табысын арттырып, инвестициялар мен экономикалық өсімді ынталандыруға бағытталған. Мысалы, ауыл шаруашылығы саласында шаруашылық активтерінің қайта бағалануы жүзеге асты. Автомобильдер мен шошқалар сияқты мүліктерге 3 жылдық амортизация мерзімі берілді, ал ғимараттар мен жерлерге 15 жылдық амортизация мерзімі белгіленді.
Салдары
Заңның ең ұзаққа созылатын әсері және маңызды өзгерісі – салық кодексінің инфляция параметрлерін индекстеу болды. Заң қабылданғаннан кейін де федералды жеке табыс салығы түсімдері ЖІӨ-нің 8,05%-ынан төмен болған жоқ. Индекстеумен бірге бұл мәселені шешу үшін болашақта салықты төмендету қажеттігі туындамады. 25% қысқартудың алғашқы 5% 1981 жылдың 1 қазанынан бастап күшіне енді. 1982 жылдың 1 шілдесінен бастап қосымша 10%, содан кейін 1983 жылдың 1 шілдесінен бастап тағы 10% төмендетілді. 1980-жылдардағы осы және басқа да салық заңдарының нәтижесінде 1988 жылға қарай ең жоғары 10% табыс иесі жалпы табыс салығының 57,2%-ын төледі, бұл 1981 жылы 48%-дан жоғары көрсеткіш. Ал ең төменгі 50% табыс иесінің үлесі сол кезеңде 7,5%-дан 5,7%-ға дейін төмендеді. Бұл өсімнің көп бөлігі капиталдан алынатын табысқа салынатын салықтың төмендеуіне байланысты. Сонымен қатар, рецессияның жалғасуы және жоғары жұмыссыздық деңгейі 1980-жылдардың ортасына дейін басқа табыс топтарының да тұрақтанбауына себеп болды. ERTA аясында шекті салық ставкалары төмендеді (ең жоғары ставкалар 70%-дан 50%-ға дейін), ал капиталдан алынатын пайдаға салынатын салық 28%-дан 20%-ға дейін азайтылды. Капиталдан алынатын пайдаға салынатын салықтан түсетін түсімдер 50%-ға өсті, 1980 жылы 12,5 миллиард доллардан 1983 жылы 18 миллиард долларға дейін, бұл ақырында тапшылықты азайтты. 1986 жылы 221 миллиард долларға жеткен тапшылық 1989 жылы 152 миллиард долларға дейін төмендеді. Салықтық талдау кеңсесі бұл заң федералды табыс салығынан түсетін түсімді заң жобасы болмаған жағдайдағы көрсеткіштен 13%-ға төмендетті деп есептеді. 1970-жылдардың басында табыс салығын индекстеуді қабылдаған Канадада 1970-жылдардың аяғы мен 1980-жылдардың басында АҚШ-қа ұқсас және тіпті одан да үлкен тапшылықтар тіркелді. Конгресс кітапханасындағы бетарап Конгресс зерттеу қызметі 2012 жылы 1945 жылдан 2010 жылға дейінгі салық ставкаларының әсерін талдап, ең жоғары салық ставкалары экономикалық өсуге, жинақтауға, инвестицияларға немесе өнімділіктің өсуіне оң әсер ететінін көрсетпеді деген қорытындыға келді. Алайда, ең жоғары салық ставкаларының төмендеуі табыс теңсіздігін күшейтеді: Ең жоғары салық ставкаларының төмендеуі жинақтау, инвестициялар және өнімділіктің өсуімен тікелей байланысты емес сияқты. Ең жоғары салық ставкалары экономикалық мүмкіндіктердің көлеміне елеулі әсер етпейді немесе оны аз қамтиды. Алайда, ең жоғары салық ставкаларының төмендеуі табыстың жоғарғы жағында шоғырлануымен байланысты болып көрінеді. Байлардан түсетін салық түсімдері азайды, ал жиналған байлықтың көп бөлігі салықтың жоғарғы сатысындағылардың еншісінде болды.
The reduction in the top tax rates appears to be uncorrelated with saving, investment, and productivity growth. The top tax rates appear to have little or no relation to the size of the economic pie. However, the top tax rate reductions appear to be associated with the increasing concentration of income at the top of the income distribution. Tax revenue from the wealthy dropped, and much of the increased wealth collected was at the top of the tax bracket.