Кіріспе

Ли Константин Элия (16 шілде 1937 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіби бейсбол ойыншысы және менеджер. Ол негізінен Чикаго Уайт Сокс және Чикаго Кабс командаларында Ұлттық Бейсбол Лигасында (MLB) сиректеп қана ойнады. Ойыншылық карьерасынан кейін ол Кабс (–) және Филадельфия Филлис (–) командаларын басқарды, сондай-ақ Филлис, Нью-Йорк Янкиз, Торонто Блю Джейс, Тампа Бэй Девил Рейс, Балтимор Ориолс және Сиэтл Маринерс командаларында бапкер болып жұмыс істеді. Элия 2010 жылдың қараша айында Атланта Брейвз бас менеджері Фрэнк Реннің арнайы көмекшісі болып жұмысқа қабылданды.

Ерте өмір

Элия 1937 жылы 16 шілдеде Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында Константин мен Флоренс (Сулас) Элия отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Конни Элия, Албанияда туып, 1920 жылы Америка Құрама Штаттарына эмиграциялаған. Ол 30 жыл бойы тамақ қызметінде бастық болып жұмыс істеді. Элия кішкентай қарындасы Дианамен бірге өсті. Элия Филадельфиядағы Олни орта мектебін және Делавэр университетін бітірді.

Ойын мансабы

Элия мансабының көп бөлігін кіші лигалар жүйесінде өткізді. Ол 1958 жылы туған жерінің «Филадельфия Филлис» командасымен шортстоп ретінде келісімшартқа отырды. Ол кіші лигада он бір маусым ойнады, соның тоғызын AAA лигасында өткізді. Ол «Филлис» командасының кіші лигасында алты жыл ойнады, барлығы 72 хоум-ран соқты, шамамен 300 ұпай (RBI) жинады және .260 орташа ұру көрсеткішіне ие болды. Содан кейін 1965 жылы «Чикаго Уайт Сокс» ұйымымен келісімшарт жасады. Ол 1965 жылғы маусымды AAA лигасында өткізді, ал 1966 жылғы маусымды да AAA лигасында бастады, содан кейін Бас лигаға шақырылды. Ол 1966 жылғы маусымда «Чикаго Уайт Сокс» командасының құрамында 80 ойынға қатысты, соның 77-сінде өнер көрсетті. Ол сол ойындардың 75-інде шортстоп ретінде ойнады. Сол маусымда ол үш хоум-ран соғып, 22 ұпай (RBI) жинады. 1966 жылы «Уайт Сокс» командасы 83–79 есебімен Америка лигасында төртінші орынды иеленді. Келесі маусымда ол Ұлттық лиганың «Чикаго Кабс» командасына ауыстырылды. Ол 1967 жылғы маусымды кіші лигада өткізді және 14 хоум-ран, 59 ұпай (RBI) және .267 орташа ұру көрсеткішімен аяқтады. Келесі маусымда ол «Кабс» командасының Бас лига құрамына шақырылды, тек он бес ойында ғана қатысып, үш ұпай (RBI) жинады және .176 орташа ұру көрсеткішіне ие болды. Маусымнан кейін ол 20 AAA лигасы ойынында, «Кабс» командасымен үш және «Янкиз» командасымен он жеті ойында ойнады. Одан кейін бейсбол ойнауды тоқтатты, бірақ 1973 жылы 35 жасқа келгенде қайтадан ойнауға бел буып, «Филлис» командасымен AAA лигасында өнер көрсетті. Алайда ол тек 16 ойында ғана ойнап, содан кейін карьерасын аяқтады. Ол өте тиімді ойыншы болды, карьералық филдинг көрсеткіші шамамен .940-қа жуық.

Жаттықтырушылық мансап

Элия 1980 және 1981 жылдары «Филадельфия Филлис» командасының резервтік жаттықтырушысы болып жұмысқа алынды. Олар маусымды 91–71 есебімен NL East чемпионы ретінде аяқтады, бұл «Монреаль Экспос» командасынан бір ойынға жоғары нәтиже көрсетті. Сол маусымда ол менеджер Даллас Гриннің басшылығымен «Филлиз» командасын спорттың шыңына – 1980 жылғы Әлемдік серия чемпионатына жеткізді. Келесі жылы, 1981 жылы «Филлиз» командасы 59–48 есебімен аяқтады. Олар NL East бірінші жартысын 34–21 есебімен жеңіп алды, бірақ екінші жартысын 25–27 есебімен үшінші орында аяқтады. Дегенмен, олар плей-оффқа қатысуға құқық алды және NL East екінші жартысының жеңімпаздары «Монреаль Экспос» командасымен кездесті. Серия бес ойынға дейін созылды, ал «Экспос» командасы NLDS турнирінде қорғаушы чемпиондарды 3–2 есебімен жеңді. «Филлиз» командасымен осы екі жылда оқытқан атақты ойыншылар: Ларри Бова, Пит Роуз, Майк Шмидт және Райн Сэндберг. Элия 1985 және 1986 жылдары «Филлиз» командасының резервтік жаттықтырушысы болып қайтадан жұмысқа алынды. 1985 жылы оның «Филлиз» командасы 75–87 есебімен бесінші орынды иеленді. 1986 жылы олар 86–75 есебімен аяқтады, бұл NL East турнирінде екінші орынға ие болды, бірақ «Нью-Йорк Метс» командасынан 21.5 ойынға қалып қойды (108–54 есебімен). Элия 1987 жылғы маусымның алғашқы 61 ойынына дейін резервтік жаттықтырушы болып қызмет етті, бірақ сол кезде «Филлиз» командасы 29–32 есебімен ойнады және менеджер Джон Фелске маусым ортасында жұмыстан босатылды. Элия менеджердің орнына тағайындалды. Элия 1989 жылы «Нью-Йорк Янкис» командасының жаттықтырушысы болды. Басқарушылық мансабын аяқтағаннан кейін ол ұйымдарда түрлі шағын лауазымдарда жұмыс істеді. Ол «Сиэтл Маринерс» командасының менеджеріне арнайы көмекшісі, скауты және соққы беру жаттықтырушысы болды. Содан кейін ол бас менеджердің арнайы көмекшісі және «Лос-Анджелес Доджерс» командасының скауты болды. Ол сондай-ақ «Балтимор Ориолс» ұйымында резервтік жаттықтырушы және скаут болып жұмыс істеді.

Басқарушылық мансап

1975 жылы 37 жасында Элия Батыс Каролиналар лигасындағы А класты «Спартанбург Филлиз» командасымен басқару мансабын бастады. Алғашқы маусымында команданы лигадағы ең үздік көрсеткіш – 81–59 есебімен жеңіске жеткізді. Келесі маусымда команда сәл регресске ұшырап, 59–80 есебімен аяқтады. 1977 жылғы маусымда Элия Шығыс лигасындағы «Double A Reading Phillies» командасының басқарушысы болып тағайындалды. Ол командасын 63–75 есебімен аяқтады, бұл «Can Am» дивизионында үшінші орынға ие болды. Осы командадағы көзге түсетін ойыншылар – 1980 жылғы әлем чемпионаттарының болашақ чемпиондары Кевин Соучер және Кит Морленд. 1978 жылғы маусымда Элия «Reading» командасын басқаруын жалғастырды және оның көрсеткіштерін айтарлықтай жақсартты. Олар 1978 жылғы маусымды 79–57 есебімен аяқтады, бұл лигада екінші орынға және бірінші орындағы «Yankees» командасынан 1,5 ойын ғана артта қалды. 1979 жылы ол «Phillies» клубының «Triple A» филиалы «Oklahoma City 89ers» командасының басқарушысы болып тағайындалды. «89ers» командасы 72–63 есебімен аяқтады және батыс дивизионында жеңіске жетті. Олар «American Association Championship Series» турнирінде «Evansville Triplets» («Detroit Tigers» клубының филиалы) командасымен кездесті. Джим Лейланд басқарған «Evansville» командасы лиганы жеңгендіктен, олар алты ойыннан кейін серияны ұтырып қалды. Бұл құрамдағы көзге түсетін ойыншы – 1982 жылы «All Star» атанған және үш рет әлем чемпионы болған сол жақтан шабуылшы Лонни Смит. 1982 жылы 44 жасында Элия «Chicago Cubs» командасының басқарушысы болып тағайындалды. Оны бұрынғы екі жыл бойы Филадельфиядағы басқарушысы болған Даллас Грин жұмысқа қабылдады. Сол маусымда олар «Phillies» клубының құрамынан Райн Сэндберг, Кит Морленд және Дики Нольс сияқты ойыншыларды алып келді. Олар маусымды 73–89 есебімен аяқтады және «NL East» дивизионында алты команданың арасында бесінші орынға ие болды. Элия көбінесе 1983 жылдың 29 сәуірінде «Wrigley Field» стадионында жанкүйерлерге арналған ашулы сөйлегенімен еске түседі. «Cubs» командасы «Los Angeles Dodgers» командасына үйде бір ұпаймен жеңілгеннен кейін, Элия төрт тілшіге («Chicago Tribune» газетінен Роберт Маркус, «Chicago Sun Times» газетінен Джоэл Бериг, «Daily Herald» газетінен Дон Фриске және «WLS AM» радиосынан Лес Гробштейн, ол бөлмедегі жалғыз микрофонмен жазды) ойыннан кейінгі пікірлерін айтқанда өзін ұстай алмады. Осы сөйлеу кезінде Элия «Chicago» командасын мазалаған және сөккен «Cubs» жанкүйерлеріне деген сезімдерін білдірді: «Cubs» командасынан жұмыстан босатылғаннан кейін, ол Тынық мұхит жағалауы лигасындағы «Triple A Portland Beavers» («Phillies» ұйымы) командасының басқарушысы болып тағайындалды. Элияның «Portland» командасындағы мансабы, мүмкін, 1984 жылдың 30 мамырында «Vancouver Canadians» командасына қарсы өткен ойындағы ерекше оқиғадағы рөлімен есте қаларлық. Элия үшінші соққы деп жарияланған соққыға наразылық білдіргені үшін алаңнан қуылды және кейін алаңнан шығар алдында орындықты алаңға лақтырды; бұл өз кезегінде команданың батбойы Сэм Морристің (Баверс ойыншыларының нұсқауларымен) төреші Пэм Постеманың алаңға лақтырылған креслоны қайтарып алу талабын орындамағандықтан алаңнан қуылды. Элия «Beavers» командасын 62–78 есебімен жеңіске жеткізді. Келесі маусымда ол «Phillies» клубының қақпашы-тренері болып тағайындалды. 1987 жылы маусымның 61 ойынынан кейін Элия 29–32 есебімен ойнаған «Phillies» командасының басқарушысы болып жұмысқа қабылданды. Ол команданы 80–82 есебімен «NL East» дивизионында төртінші орынға жеткізді. Ол басқарушы болып тағайындалғаннан кейін сол маусымда команданың көрсеткіші 51–50 болды. 1988 жылы ол бас бапкер болып қалды, бірақ өте көңіл көншітпейтін маусым оны тағы да басқарушылық қызметтен босатты. Олар 65–96 есебімен аяқтады және бұл «NL East» дивизионында соңғы орынға ие болды. Элия 1990 және 1991 жылдары «Clearwater Phillies» командасының басқарушысы болып тағайындалды. Бірінші маусымда команданы 50–87 есебімен жеңіп алды. Келесі маусымда командамен 81–49 есебімен аяқтады. 1992 жылы 54 жасында ол «Phillies» клубының «Triple A» филиалы «Scranton/Wilkes Barre Red Barons» командасының басқарушысы болып жұмысқа қабылданды. Ол команданы 84–58 есебімен жеңіске жеткізіп, кейін басқарушылық қызметтен кетті.

Марапаттар

2000 жылы Элия Пенсильвания штатының спорттық даңқ залының мүшесі болды.

Жеке өмір

Элия Флорида штатының Одесса қаласында екінші әйелі Присцилламен және екі қызы Тана мен Эшлимен бірге тұрады. Ол Олимпиадалық жүзуші Франк Лескайдың сіңілісінің күйеуі, Олимпиада ойындарында Албанияны өкілдік еткен алғашқы албан-американ.