Кіріспе
Бір-бірімен келісіп орналасқан рельстері бар теміржол учаскесі. Жележолдар бір рельстік төсек үстінде қатарласып, бір уақытта тек бір рельс жұбы қолданылатындай етіп (яғни, бір-бірімен келісіп) орналастырылады. Бұл тек бір рельске қарағанда сәл ғана кеңдік қажет етеді, сондықтан барлық рельстерді бірге тіреуіштер/жатақтарға орнатуға болады. Пойыздар өз бағытына, рельс еніне немесе жүк көтергіштік габариттеріне сәйкес рельс жұбымен жүреді. "Қолғап" термині "қолғаптан өту" деген сөзді білдіреді, яғни қарсыластардың екі қатары арасымен өтуді білдіреді.
Gauntlet track or interlaced track (also gantlet track) is an arrangement in which railway tracks run parallel on a single track bed and are interlaced (i. e., overlapped) in such a way that only one pair of rails can be used at any time. Since this requires only slightly more width than a single track, all rails can be carried on the same crossties/sleepers. Trains run on the discrete pair of rails appropriate to their direction, track gauge or loading gauge. The term gauntlet refers to the expression running the gauntlet, which means running between two confining rows of adversaries.
Қаңқа қолғап (қос қолғап-қос)
Қолғаптық жолдар, мысалы, кесілген жер, көпір немесе туннель сияқты жолдың жанындағы тұрақты кедергілерге көлденеңнен өтуді қамтамасыз ету үшін қолданылуы мүмкін. Қауқас қолғаптары теміржол желісінің өткізу қабілеті артырылғанда, қосымша жол салынғанда жиі пайдаланылады, бірақ шығын немесе басқа факторлар көпірлерді кеңейтуге мүмкіндік бермейді. Олар әдетте, ауыстырғыштар орнатуға қарағанда қосымша рельстерді орнатудың арзан болатын жолдың қысқа бөліктерінде қолданылады, сондай-ақ желіні бірнеше жолға дейін азайтуға болады. Бұл ауыстырғыштардың бұзылуына байланысты туындайтын мәселелерді де болдырмайды. Қауқас қолғаптарында бір рельс, жанындағы рельстен өтеді. Қиылысқан жолдар үшін бақа қолданылады, ол доңғалақтың өтуіне арналған кеңістікті қамтамасыз етеді. Қолғаппен жүретін пойыз бақадан өтіп, параллель рельстерге шығып, қолғап аймағынан өтеді, содан кейін бастапқы жолға оралу үшін тағы бір бақадан өтеді. Қауқас қолғаптық жолдарда ауыстырғыштар немесе басқа жылжымалы бөліктер болмағандықтан, бір жолда жүретін пойызды екінші жолға бағыттау мүмкін емес. Екі пойыз бір уақытта қолғапты пайдалана алмайтындықтан, кестелеу және сигнализация осы шектеуді ескеруі керек. Фникулерлік теміржолдарда қолғаптың бір түрі жиі қолданылады, жолдың ортасындағы қысқа екі жолдан басқа барлық бөліктерінде қолғаптық жолдар орналасқан. Бақалар жылжымалы ауыстырғыштардың қажеттілігін жояды (оларға үнемі күтім-шаруа қажет және олар бұзылуы мүмкін) және екі пойыз да белгілі бір ұзындықтағы кабельмен байланысқандықтан, ортадағы айналу болған жағдайда соқтығысу қаупі болмайды.
Нысандық қолғап/тігілген орама (бір қолғап-бір қолғап)
Нүктелі қолғаптық рельсте екі рельстің бағыттары қиылысуы қажет болмайды, сондықтан жаба (крестовина) қажет емес. Қолғаптық рельске кіретін пойыз, бағыттайтын тіреулер арқылы өтіп, параллель рельстерге шығып, қолғаптық аймақтан өтеді, содан кейін тағы бір бағыттайтын тіреулер арқылы бастапқы рельске қайта оралады. Осы жүйе төменде көрсетілген Розель парк станциясында қолданылады. Ұлыбританиядағы бір рельстік жолдардың шамалы бөлігінде, тік беткей болғандықтан серіппелі ұстағыш тіреулер қажет болған жерлерде, бірімен бірі келісілген тізбектер (петлялар) орнатылған. Тізбектің екі басындағы тіреулер пойыздың қозғалыс бағытына қарай реттелген. Жоғары қарай жүретін пойыздар серіппелі ұстағыш тіреуі бар тізбек арқылы бағытталған. Төмен қарай жүретін пойыздар кері тізбекті пайдаланып, ұстағыш тіреуді айналып өтеді.
Бір қолғап-екі қолғап
Маршруттардың айырлысатын жерінде, бірақ физикалық бұрылыс механизмін айырылысқан нүктеге орналастыру ыңғайсыз болса (әсіресе трамвайларда, жол тосқауыл болуы мүмкін), маршруттардың нақты айырлысқан жері мен физикалық бұрылыс механизмінің орналасқан жері арасында қолғап рельстің бір бөлігі орнатылуы мүмкін.
Екі рельсті жол
Кейде әртүрлі еңіздіктегі пойыздың бір жолды пайдалануына мүмкіндік беру үшін, қолғаптық жол сияқты құрылым қолданылады. Мұндай жағдайда, екі біріктірілген жолдың еңіздігі әртүрлі болады, ал еңіздіктердің айырмашылығы жеткілікті болса, рельстердің біреуін ортақ пайдаланып, барлығы үш рельс болады.
Австралия
Мельбурнда кең (1600 мм) және стандартты екі рельстік қолғаптық жол Southern Cross станциясының жолаушылар ауласында және 1 және 2 платформаларда орналасқан. Бұл жолдар сондай-ақ "Аймақтық теміржол желісі" көпірі арқылы Оңтүстік Динон локомотивтер паркіне дейін созылады. Форд тұйықтары мен Сомертон арасындағы Апфилд желісінің солтүстік бөлігі де екі рельстік қолғаптық жол. Мельбурннан Аделаидаға қарайғы Батыс стандартты рельстік желісінде Гиллонг порты мен Герингхап арасында, сондай-ақ Мельбурндағы Ньюпорт Саншайн жүк желісі бойында екі рельстік жол кездеседі. Брисбенде Roma Street станциясының 2-ші платформасында стандартты және тар (1067 мм) екі рельстік қолғаптық жол орналасқан.
Бельгия/Германия
Геммених туннелі ([[:de:Gemmenicher Tunnel, ]]) Дрейландерпункт (Үш ел нүктесі) астынан өтеді және кең әскери жүктерді өткізуге мүмкіндік беретін ерекше рельс жүйесіне ие. Екі рельсті туннельде, бір нормативтік рельспен келісіп орналасқан үшінші рельс жиынтығы бар. Туннельдің екі басындағы инерциялық бұғалар (бағдарламалық ажыратқыштар) пойызға орталық рельс бойынша жүруге мүмкіндік береді, ал басқа пойыздар сигналдама арқылы тоқтатылады. Үшінші рельс сирек қолданылады, сондықтан стандартты габаритті пойыздар үшін туннельдің өткізу қабілеті шектеулі емес. Бельгия, Германия және Нидерланд мемлекеттерінің шекараларының қиылысуына жақын орналасқан, келісіп орналасқан туннель бөлігі Германия мен Бельгияның Антверпен порты арасындағы маңызды байланысты қамтамасыз етеді. 1991 жылы орнату аяқталғаннан кейін, габариттен тыс жүк тасымалдайтын пойыздар осы желіге бағытталды, ал Stolberg пен Welkenraedt арасындағы (Raeren шекарасынан өтетін) аз қолданылатын (бірақ туннельсіз) екінші рельс жүйесі жүк тасымалы үшін жабылды. Орталық рельсті пайдалану қажеттігі туындаған электр локомотивтері Германиядан Бельгияға қарай қозғалғанда, оң рельстің (жоғары сымдары) қуатын алады, ол үшін бұл сымдар әдеттегіден сәл ортадан ауытқып орналасқан.
Канада
Перри аралындағы Канадалық Тынық мұхиты темір жолының Монреаль мен Лавал арасындағы көпірінде (Парк бөлімшесі, 10.0 миля) қолғаптық жол бар, себебі құрылымның ені екі жолға жетерлік емес. Бұл көпірді Canadian Pacific Kansas City, Квебек-Гатино темір жолы және Saint Jérôme желісінің қала маңындағы пойыздары пайдаланады. Торонто трамвай жүйесінде Квин-стрит-Ист, Коксвелл даңғылында қолғаптық жолдың өте қысқа бөлігі бар. Оңтүстікке қарай бағытталған вагондарға Коксвелл даңғылында солтүстікке қайтуға мүмкіндік беретін айналым, радиус шектеулеріне байланысты, Квин-стриттегі батысқа қарайғы жолмен қысқаша қиылысады. Қолғаптық бөлігіндегі өтпес кезең Квин-стриттен батысқа қарай келе жатқан трамвайларға айналым қисығына өтуге және Коксвелл даңғылына оңға бұруға мүмкіндік береді, бірақ айналым ішіндегі трамвайлар батысқа қарайғы Квин-стрит жолына ауыса алмайды.
The Toronto Streetcar System includes a very short section of gauntlet track on Queen Street East, at Coxwell Avenue. A loop allowing southbound cars to return northbound on Coxwell Avenue briefly interlaces with the westbound track on Queen Street, due to turning radius limitations. A switch partially within the gauntlet section allows westbound streetcars from Queen Street to transition to the loop curve, and turn right onto Coxwell Avenue, but streetcars already within the loop cannot switch to the westbound Queen Street track.
Финляндия
Швециямен шекарада, Торне өзені Финляндияның Торнио және Швецияның Хапаранда қалаларын бөліп тұрған жерде, екі километрлік екі рельстік жолдың бөлігі "қолғап" конфигурациясын пайдаланады, себебі Финляндияда және Швецияда қолданылатын 1524 мм және стандартты рельс ені ортақ рельс пайдалану үшін тым жақын. 1919 жылы Торне өзенінің теміржол көпірінің құрылысы аяқталғаннан кейін ашылған бұл байланыс, екі жағындағы ұйымдастыру станцияларымен толықтырылған, соның арқасында әр елден келген пойыздар екінші елде тоқтап, жүктемелерді жергілікті рельс еніндегі пойыздарға ауыстыруға мүмкіндік береді.
Ресей
Мәскеу трамвай желісінде қазірде тек бір ғана қолғаптық рельс учаскесі сақталған. Курский вокзалының оңтүстігіндегі бес рельстік теміржол желісі 20 ғасырдың басында салынған, екі рельстік трамвай желісі үшін сәйкес келмейтін тар туннель арқылы өтеді. Басқа ұқсас учаскелер алынып тасталды немесе қайта ұйымдастырылды, себебі стандарттарға сәйкес трамвай желілеріндегі қолғаптық рельстер тек уақытша шара ретінде ғана рұқсат етіледі. Осы сияқты жағдай Калининградқа қарайтын бағытта да бар, онда рельс Польша шекарасынан басталып, кейбір учаскелерде екі рельстік болып келеді.
Америка Құрама Штаттары
Сан-Франциско канат жолы жүйесінде үш аймақ бар, онда екі жолдың екі бөлігі үшін сыртқы жолдың ішкі рельсі, ішкі жолдың сыртқы рельсі ретінде пайдаланылады: Вашингтон көшесінде Мейсон көшесі мен Пауэлл көшесінің арасында, Пауэлл көшесінде (Вашингтон көшесінің солтүстігінде) Джексон көшесіне дейін, Джексон және Мейсон көшелеріндегі Пауэлл жолдарының айырылысқан жеріне дейін, және Хайд көшесінде Джексон және Вашингтон көшелерінің арасында. Sonoma–Marin Area Rail Transit бірнеше стансада қолғаптық рельстерді пайдаланады. Платформаға жақын рельстер жұбы жоғары еденді жолаушылар пойыздарымен деңгейлес түсуге мүмкіндік береді, ал платформадан алыс рельстер жұбы жүк пойыздарына платформадан қауіпсіз өту үшін жеткілікті кеңістік қамтамасыз етеді. Монорельстің қатаң айтқанда қолғаптық рельсі болмаса да, ең жақын нұсқасы – екі параллель монорельс жолының тым жақын орналасқандығынан екі пойыздың бір-бірінен өтуіне мүмкіндік болмаған жағдай. Бұл Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы Сиэтл орталығының Вестлейк орталығындағы оңтүстік терминалында орын алады, онда станция 1988 жылы қайта салынды, екі жолдың арасы шамамен 1 метрге (4 фут) дейін тарылды, нәтижесінде станция тар болды, бұл 2005 жылы соқтығысуға әкеп, монорельс қызметі бірнеше айға тоқтатылды.